काम ढिलो भयो विद्युत् आयोजनाको

मोहन शाही

डोटी — एक अर्बको लगानीमा निर्माणाधीन सालमुनी जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ । ३.३३ मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमताको उक्त आयोजना डोटीकै सबैभन्दा ठूलो आयोजना हो ।

डोटीको बड्डीकेदार गाउँपालिका–१ बीपीनगरस्थित कापडीगाडमा निर्माणाधीन सालमुनी जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमार्ग । तस्बिर: मोहन । कान्तिपुर

डोटीको बड्डीकेदार गाउँ– पालिका–१ बीपीनगरस्थित कापडी गाडमा निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा रहेको आयोजनाका सुरुङ इन्चार्ज मीन पोखरेलले बताए । ‘गत आर्थिक वर्षमै काम सक्ने लक्ष्य थियो’ पोखरेलले भने, ‘ढिलो भए पनि काम अन्तिम चरणमा छ ।’

सुरुङमार्फत कापडीगाडको पानी जलविद्युत् गृहमा लैजान लागिएको छ । विद्युत् गृहमा लैजान कापडीबाट १२ सय ३ मिटर लामो सुरुङ तयार भइसकेको निर्माण पक्षले जनाएको छ । पोखरेलले कापडीगाड हँदै विद्युत् गृहमा लगेको पानी ठूलीगाडमा छाडिने बताए । सनमानदेवी हाइड्रोपावर तथा स्वयम्भू कन्स्ट्रक्सन र नेपाल सरकारबीच सम्झौता भएअनुसार आयोजनाबाट उत्पादन भएको विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिनेछ । उत्पादित विद्युत् सरकारले नै आवश्यक क्षेत्रहरूमा बिक्री–वितरण गर्ने भन्ने सम्झौता भएको छ ।

सम्झौताअनुसार ३० वर्षसम्म विद्युत् बिक्रीबाट आएको रकम निर्माण गर्ने कम्पनीले लिनेछ । १० प्रतिशत सेयर र विद्युत स्थानीयले समेत पाउनेछन् । सुरुमा गरिएको लागत अनुमानभन्दा खर्च बढेको पोखरेल बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘हामीले सुरुमा काम गर्दा ८०/९० करोडको लगानीमा काम सम्पन्न होला भन्ने सोचेका थियौं, पछि काम गर्दै जाँदा एक अर्ब नै लागेको छ, तर हामी काम सम्पन्न गरेरै छोड्छौं ।’

त्यसो त विद्युत् निर्माणका क्रममा अनावश्यक वन पँmडानी गरेको भन्ने अरोप समेत लगानीकर्ताहरूले खेपिरहेका भए पनि आयोजना निर्माण हुन थालेपछि स्थानीयहरू उत्साहित भएका छन् । आयोजनाले गाउँमै रोजगारी सृजना भएपछि कामका लागि भारत जाने क्रम घटेको स्थानीय लोकेन्द्रबहादुर छेडालले बताए । उनले भने, ‘हाइड्रोपावरले सबैलाई खुसी नै बनाएको छ, घरको खाना खाएर काम गर्न जान्छन्, रोजगारी मिलेको छ, यो भन्दा अरू के नै चाहियो र ?’ आयोजनाले विद्युत् उत्पादन गर्न थालेपछि जिल्लाका सबै क्षेत्रमा विद्युत् विस्तार हुने अनुमान गरिएको छ ।

कापडीगाड नजिकै रहेको गड्सेरी गाडमा यसअघि जलविद्युत आयोजना सुरु गर्ने भन्दै भन्दै रुख कटानी गरिएको भए पनि काम अहिलेसम्म भएको छैन । सालमुनी जलविद्युत् आयोजना गड्सेरी गाड जलविद्युत् आयोजनापछि सुरु भएको हो । स्थानीय सामुदायिक वनका उपभोक्ता समितिका पदाधिकारी, काठ ठेकेदार र माफियाहरूको मिलेमतोमा गड्सेरी गाडमा जलविद्युत् निकाल्ने भन्दै प्रसारण लाइन र नहर क्षेत्रमा पर्ने ६ सय ८८ सालका काँचा रूख काटिएको थियो । ६४.५ किलोवाटको सो आयोजनाका पदाधिकारीहरू वनमुद्दामा अदालतमा अहिले पनि मुद्दा खेपिरहेका छन् ।

Yamaha

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७५ ११:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तीन वर्षदेखि बलेन बिजुली

करिब १३ सय घर परिवार तीन वर्षदेखि अन्धकारमा । चारवटै लघु जलविद्युत् बन्द । बाढीका कारण क्षति पुगेका पावर हाउस मर्मत हुन सकेनन् ।
मोहन शाही

डोटी — यहाँको सायल गाउँपालिका तीन वर्षदेखि अन्धकारमा छ भन्दा सायदै कसैले पत्याउलान् । कुनै बेला झिलिमिली गाउँका रूपमा चिनिने सायल गाउँपालिका तीन वर्षयता अन्धकारमा छ ।

डोटीको सायल गाउँपालिकाअन्तर्गत डौडमा स्थापना भएको २२ किलोवाट क्षमताको सानीगाड लघु जलविद्युत् आयोजनाको पावर हाउस । तस्बिर : मोहन । कान्तिपुर

दुर्गम क्षेत्रमा रहेका डौड, तोलेनीलगायतका गाउँ स्थानीय साइलीगाड र सानीगाडका चार ठाउँबाट निकालिएको लघु जलविद्युत्ले जिल्लामा झिलिमिली गाउँका रूपमा चिनिएका थिए । तर, २०७२ साउन २५ गते आएको भीषण बाढीका कारण विद्युत्गृह र नहरमा क्षति पुगेपछि हालसम्म ती ठाउँमा बिजुली बल्न सकेका छैनन् । चारवटै लघु जलविद्युत् पूर्ण रूपमा बन्द छन् ।

विद्युत् ल्याउन कसैले पहल नगरेको आक्रोश स्थानीयको छ । करिब १३ सय घरपरिवार तीन बर्षदेखि अन्धकारमा बस्न बाध्य रहेको गाउँपालिकाका निमित्त प्रमुख लालबहादुर बोगटीले बताए । ‘न त स्थानीय लघु जलविद्युत् बनाउन पहल भयों, न केन्द्रीय विद्युत् प्रसारण लाइन नै जोड्न सक्यौं,’ स्थानीय धर्मराज देउवाले भने, ‘योभन्दा अन्याय अरू के हुन्छ, तर पनि स्थानीयवासी सहेर बसेका छन् ।’

जलविद्युत् आयोजना सञ्चालन रहेको समयमा उक्त क्षेत्रमा कुटानी पिसानी मिल, फोटो स्टुडियो, मोबाइल पसललगायतका आयमूलक क्रियाकलापहरू सञ्चालनमा आएका थिए । विद्युत् नहुँदा कुटानी पिसानी मिल बन्द भएका छन् । साविकको डौड गाविस र हालको सायल गाउँपालिका वडा नं.२, ३, ४ र ५ मा निर्माण गरिएका विभिन्न चारवटा विद्युत्गृह र कुलो हालसम्म पनि मर्मत हुन सकेको छैन । डौड र तोलेनीमा सानीगाड लघु जलविद्युत् आयोजना ४२ किलोवाट, सानीगाड दोस्रो लघु जलविद्युत् आयोजना २२ किलोवाट, साइलीगाड लघु जलविद्युत् आयोजना २० किलोवाट र साइलीगाड दोस्रो लघु जलविद्युत आयोजना ६२ किलोवाट रहेकोमा सबै जलविद्युत् आयोजना बन्द छन् ।ती आयोजनाहरू निर्माणमा प्रतिआयोजना ४० लाखदेखि ९० लाखसम्म लगानी गरिएको हो ।

‘करोडौंको सम्पत्ति त्यसै खेर गएको छ, मर्मतका लागि कसैको चासो गएन,’ स्थानीय दीपेन्द्र सिंहले भने, ‘बरु नेताहरू केन्द्रीय प्रसारण लाइन जोड्न लागेका छन्, त्यो कहिले सम्पन्न हुने हो निश्चित छैन ।’सायल गाउँपालिकाका अध्यक्ष तेजबहादुर डुम्रेलले नेपाल विद्युत् प्राधिकरणअन्तर्गत केन्द्रीय विद्युत् लाइन विस्तारको तयारी भइरहेको जानकारी दिए । ‘स्थानीयले तीन वर्षदेखि दु:ख झेलिरहेको देखेका छौं, समस्या समाधानका लागि प्रयत्न भइरहेको छ,’ अध्यक्ष डुम्रेलले भने, ‘लघु जलविद्युत् बनाउनभन्दा केन्द्रीय प्रसारण लाइन जोड्न नै उचित मानेकाले मर्मततर्फ लागेनौं ।’ उनले केन्द्रीय प्रसारण लाइन विस्तार गर्न सुरु भइसकेकाले केही समय स्थानीयले पर्खनुपर्ने बताए ।

स्थानिय तहले स्थानीयस्तरमा नै विद्युत उत्पादनलाई महत्त्व दिनुपर्ने नीति भए पनि सायल गाउँपालिकाले भएका विद्युत्गृहको संरक्षणमा ध्यान दिन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ । जिल्ला सदरमुकाम सिलगढीबाट एक दिनको पैदल दूरीमा रहेको सायल गाउँपालिकामा चारवटै लघु जलविद्युुत् आयोजनामा २ जना अपरेटर र एक जना व्यवस्थापक नियुक्त गरिएका थिए । अपरेटरले पावर हाउसबाट विद्युुत बन्द गर्ने र खोल्नेलगायतका सानातिना मर्मतलगायतका कार्य गर्ने र व्यवस्थापकले मासिक विद्युत् महसुल उठाउनेलगायतका काम गर्ने गरेकोमा हाल आएर उक्त कार्यसमेत बन्द भएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १५, २०७५ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT