जनप्रतिनिधिलाई स्थानीयको प्रश्न– ‘जिल्ला नरहे राजनीति कहाँ गर्नुहुन्छ ?’

पहिरोकै कारण वैशाखयता १८ सर्वसाधारणले ज्यान गुमाए
वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — ‘कैयौं परिवार सुकुम्बासी भइसकेका छन्, सयौं परिवारको भात खाने खेत बगर बनाइसक्नु भयो । दर्जनौं गाउँ जोखिममा छन्, पानी पर्दा बाहिर हिँड्न सक्ने अवस्था छैन,’ जयपृथ्वी नगरपालिकाका धर्मजंगबहादुर सिंहले भने, ‘जताततै पहिरै पहिरा सुरु भएका छन, हिँड्दा कहाँनेर बाटो भत्किएर मरिन्छ भन्ने अवस्था छ । भोलि जिल्लै रहेन भने तपाईंहरू कहाँ गएर राजनीति गर्नुहुन्छ ?’

सिंहले जथाभावी डोजर प्रयोग गरी सडक निर्माण भएका कारण जिल्लाको अस्तित्व नै जोखिममा पर्न लाग्दा पनि यसको नियमन हुन नसकेको भन्दै जनप्रतिनिधिलाई यस्तो प्रश्न गरेका थिए । सदरमुकाम चैनपुरमा आयोजित एक कार्यक्रममा उनले सडकबाट खसेको पहिरोकै कारण वैशाखयता १८ जनाले ज्यान गुमाइसकेको र दिन प्रतिदिन जोखिम बढै गरेको बताउँदा प्रमुख अतिथि र अतिथिको दीर्घामा जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख खडगबहादुर खडकालगायत स्थानीय तहका प्रमुखहरू मौन देखिन्थे ।

उनीलगत्तै सडक निर्माणसँगै सुरु भएको पहिरोले घरजग्गा बगाएपछि सुकुम्बासी भएका धनबहादुर सार्कीले आफ्नो पीडा सुनाए । ‘घर खेत सबै पहिरोले लगिसक्यो, न बस्ने घर छ, न गरी खाने जमिन । न त कुनै क्षतिपूर्ति नै पाएका छौं,’ उनले भने, ‘हामीलाई सुकुम्बासी बनाएर कसलाई खुसी पार्न यस्तो विकास गरिरहनु भएको छ ?’ उनले सडक निर्माण हुनुअघि आनन्दले बसेको आफ्नो परिवार बिचल्लीमा परेको बताउँदा हलमा सन्नाटा छाएको थियो ।

Yamaha

बझाङमा जथाभावी डोजर प्रयोगका कारण भएको वातावरणीय क्षति र यसको न्यूनीकरणका विषयमा आयोजित छलफलमा पीडितहरू मात्र होइन । सरकारी कार्यालयका प्रमुखहरूले पनि विकासका नाममा विनाश मच्चाएको बताएका थिए । ‘कहाँ कति क्षति भएको छ र हुनेवाला छ ? भनेर हिसाब गर्न सकिने अवस्था छैन,’ जिल्ला कृषि विकास कार्यालय प्रमुख राजेशकुमार केसीले भने, ‘उसै पनि प्राकृतिक प्रकोपको उच्च जोखिममा रहेको जिल्लामा यत्रो विनाश भोगिसक्दा पनि अझै डोजर आतंक रोक्न कसैले प्रयास नगरेको देख्दा हामी पनि स्तब्ध भएका छौं ।’

उनले जथाभावी सडक निर्माणकै कारण जिल्लाको सबै सिँचाइ सञ्जाल पनि ध्वस्त भएको बताए । केही वर्षयता बर्सेनि सय हेक्टरका दरले जमिन बगरमा परिणत हुँदै गएको उनको दाबी थियो ।

निर्माणका क्रममा पूरा गर्नुपर्ने कुनै पनि नियम पालना नहुँदा सयौं हेक्टर वनक्षेत्र नसिएको, जैविक विविधता र पानीका मुहान लोप हुन थालेको जिल्ला वन अधिकृत अशोककुमार श्रेष्ठले बताए । तत्काल डोजर नियमन नगरे जिल्ला नै मान्छे बस्न योग्य नहुने अवस्था आउनेतर्फ उनले सचेत गराएका थिए । छलफलमा जनप्रतिनिधि, विभिन्न सरकारी कार्यालयका प्रमुख, भूक्षयले घरबास गुमाएकाहरू तथा स्थानीय सञ्चारकर्मीको उपस्थिति थियो ।

कतिपय सहभागीले सर्वे, डिजाइन र वातावरणीय प्रभावको आकलनबिनै सडक निर्माण गरी विपत्ति निम्त्याएको भन्दै ठेकेदार र उपभोक्ता समितिलाई कारबाहीको माग गरेका थिए । उनीहरूले जिल्ला समन्वय समितिले जिल्लाभर निर्माण भएका सडक र यसले पुर्‍याएको क्षतिको अनुगमन गरी सम्भावित प्रकोप रोक्न पहल गर्नुपर्ने माग गरेका थिए ।

कार्यक्रममा उपस्थित जयपृथ्वी नगरपालिकाका प्रमुख वीरेन्द्रबहादुर खड्का, छबिस पाथिभेरा गाउँपालिकाका प्रमुख अक्कलबहादुर धामी, मष्टा गाउँपालिकाका प्रमुख कर्णबहादुर कठायतलगायतले जथाभावी काटिएका सडकले विपत् निम्त्याएकोप्रति आफूहरूको ध्यानाकर्षण भएको बताएका थिए ।

जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख खडगबहादुर खड्काले त जथाभावी सडकैसडक बनाएर बझाङलाई पहिरैपहिरोको जिल्ला बनाउन लागेको बताउँदै स्थानीय तहको कामको आलोचनासमेत गरे । उनले भने, ‘जल, जंगल र जमिनमा व्यापक क्षति भएको छ, सडकका कारणले जिवनको आधारका रूपमा रहेका स्रोतहरू नास हुँदै छन् । हामीले गर्न खोजेको के हो ?’ उनले यही महिना हुने जिल्ला सभामा यो विषयमा छलफल गरिने बताए ।

‘ऐनमा के छ थाहा छैन, चैनका आधारमा बनायौं’
कार्यक्रममा उठेका सहभागीका प्रश्नको उत्तर दिने क्रममा मष्टा गाउँपालिकाका अध्यक्ष कठायतले आफूहरूलाई ऐन नियमबारे थाहा नभएको बताए । उनले स्थानीयको आवश्यकताकै आधारमा सडक निर्माण गरेको बताए ।

उनले आफ्नो गाउँपालिकाले सडक निर्माण कार्यलाई गत वर्षदेखि नै पहिलो प्राथमिकतामा राखेकाले यो वर्ष पनि प्राथमिकतासाथ निर्माण हुने बताए । ‘सबैभन्दा बढी सडक बनाएको भनेर हाम्रो आलोचना भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘हामीले आवश्यक भएर बनाएका हौं । अहिले ८ सडक बन्दै छन् । यो वर्ष अरू पनि थपिएर १०/११ वटासम्म पुग्न सक्छन् । सबै वडामा सडक नपुर्‍याउँदासम्म हामी रोकिने छैनौं ।’

उनले यो २ वर्ष सबै वडामा सडक पुर्‍याउने र त्यसपछि वातावरणीय प्रभाव न्यूनीकरणका लागि काम थाल्ने बताए । बर्खामा डोजर चलाएर नियमको उल्लंघन गरेको विषयमा उठेको जिज्ञासा सम्बोधन गर्ने क्रममा उनले भने, ‘अहिले पनि ४ डोजर चलिरहेका छन् । यो कसैले रोकेर रोकिने वाला छैन ।

हामीले ऐनभन्दा पनि स्थानीयको चैनका आधारमा सडक बनाएका हौं ।’ उनले स्थानीयको माग र आवश्यकताअनुसार सडक निर्माणको काम भएको बताए । कठायतले बोलिरहँदा कार्यक्रममा उपस्थित सहभागी मुखामुख गरिरहेका थिए । कठायतले निजी जग्गामा सडक लैजाँदा विवाद हुने भएकाले आफूहरूले वनैवनको बाटो सडक निर्माण गरेको र यसले वनमा केही क्षतिसमेत भएको स्विकारे ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ १०:५५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

३ दिनमा ३ मृत फेला

‘घटना शंकास्पद देखियो’ –डीएसपी
मनोज बडू

दार्चुला — जिल्लाका विभिन्न स्थानमा ३ दिनमा ३ जना मृत फेला परेका छन् । राति घरमा एक्लै सुतेको अवस्थामा मार्मा गाउँपालिका १, घोल्जरमा ४५ वर्षीय अंबिरसिंह ठगुन्ना मृत अवस्थामा भेटिए ।

सोमबार बेलुका महाकाली नगरपालिका ४, बंगाबगडकी १९ वर्षीया कोमल बुदियालको शव महाकाली नदीकिनार पारिपट्टि भारतको बलुवाकोटमा भारतीय प्रहरीले फेला पारेको थियो । यस्तै, आइतबार नौगाड गाउँपालिका ६ धुलिगडाको खोला किनारमा नौगाड २ की १५ वर्षीया राधिका धामीको शव फेला परेको थियो ।

मार्मा गाउँपालिका १, घोल्जरमा मंगलबार बिहान घरभित्रै मृत अवस्थामा फेला परेका ठगुन्नाको शरीरमा चोट र घटनास्थलको प्रकृति हेर्दा हत्या आशंका गरिएको छ । घटनास्थल वरिपरि रगत भएकाले हत्या गरिएको हुनसक्ने प्रहरीले जनाएको छ ।

गुल्जरको घोल्जरस्थित स्वास्थ्य चौकीका कार्यालय सहयोगीसमेत रहेका ठगुन्ना र सुस्त श्रवण भएका ७८ वर्षीय बुबा मात्रै भएको पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ ।

मंगलबार बिहान ८ बजे प्रहरीलाई जानकारी भएको र राति सुतिरहेका बेला हत्या गरिएको आशंका रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

घटनाको अनुसन्धान गर्न जिल्ला प्रहरी कार्यालय र इलाका प्रहरी कार्यालय गोकुलेश्वरबाट २ प्रहरी निरीक्षकको नेतृत्वको टोली घोल्जर पुगेको छ । इलाका प्रहरी कार्यालय गोकुलेश्वर र लटिनाथको टोली मंगलबार दिउँसो र जिल्ला प्रहरीको टोली सोमबार दिउँसो अबेर घटनास्थल पुगेको हो ।

प्रहरीले बुधबार बिहान घटनास्थलको मुचुल्का तयार गरी पोस्टमार्टमका लागि गोकुलेश्वर अस्पताल ल्याएको दार्चुलाका डीएसपी नवराज अधिकारीले जानकारी दिए । ‘घटना निकै शंकास्पद देखिएपछि खलंगा, गोकुलेश्वर र लटिनाथबाट ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरी अनुसन्धान थालिएको छ,’ उनले भने, ‘घटनाको बारेमा मंगलबारदेखि नै अनुसन्धान थालिएको र अहिलेसम्म प्रगति भने केही हुन सकेको छैन ।’ घटनाको प्रकृति हेर्दा हत्या भएको जस्तो देखिए पनि अहिले नै यकिन भन्न सकिने अवस्था नरहेको उनले बताए ।

घटनास्थल पुगेको टोलीले बनाएको रिपोर्ट आइसकेपछि मात्र यसबारे यथार्थ जानकारी हुने प्रहरीको भनाइ छ । प्रहरीका अनुसार घटनास्थल जिल्लाकै विकट र सञ्चारको पहुँच नभएको क्षेत्र भएकाले पछिल्लो जानकारी प्राप्त गर्न समस्या भइरहेको छ ।

त्यस्तै सोमबार बेलुका महाकाली नगरपालिका ४, बांगाबगडका १९ वर्षीय कोमल बुदियालको शव महाकाली नदी किनार पारिपट्टि भारतको बलुवाकोटमा भारतीय प्रहरीले फेला पारेको थियो ।

सोही दिन बिहान घरबाटै कोमल हराएको खबर परिवारले प्रहरीलाई गरेका थिए । उनको शव पोस्टमार्टमका लागि पिथौरागढ लगिएको भारतीय प्रहरीलाई उद्धृत गर्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालय दार्चुलाले जनाएको छ ।

त्यसैगरी आइतबार नौगाड गाउँपालिका ६, धुलिगडाको खोला किनारमा नौगाड २ की १५ वर्षीया राधिका धामीको शव फेला परेको थियो । साउन अन्तिमतिर भीरबाट लडेर मृत्यु भएकी धामीको शव खोला किनारमा गाडेको र नदीले बगाएर लगेको हुन सक्ने पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ ।

धामीको शव गोकुलेश्वर अस्पतालमा सोमबारै पोस्टमार्टम गरिएको थियो । प्रहरीका अनुसार रिपोर्ट भने अझै आएको छैन । जिल्लामा आपराधिक घटना बढेसँगै स्थानीय बासिन्दा त्रसित छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालयले भने सुरक्षा संयन्त्र मजबुत बनाउँदै गएको बताए पनि आपराधिक घटनामा कमी आउन सकेको छैन ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ १०:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT