गाउँगाउँमा भाइरलका बिरामी

मोहन शाही

डोटी — दूषित पानीले टाइफाइड र भाइरलका बिरामी बढेका छन् । जिल्लाका आदर्श, बड्डीकेदार र केआईसिंह गाउँपालिकाका स्थानीय टाइफाइडले प्रभावित भएका हुन भने दिपायल सिलगढी, शिखर नगरपालिका तथा पूर्विचौकी गाउँपालिकामा भाइरल ज्वरोका बिरामी बढेका छन् ।

जिल्ला अस्पताल डोटीका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट भूषण मिश्रका अनुसार जिल्ला अस्पतालमा ज्वरो बढेको, हातखुट्टा गल्ने, कमजोरीको महसुस गर्ने बिरामीहरूको संख्या साउनदेखि लगातार बढेको बढ्यै छ । ‘त्यो भाइरल ज्वरोको लक्षण हो, हामीले औषधी दिएर उपचार गराइरहेका छौं,’ उनले भने ।


दूषित पिउने पानी तथा खानपानमा ध्यान नदिँदा टाइफाइडका बिरामी दैनिक बढ्ने गरेको आदर्श गाउँपालिका मौवानगरदह स्वास्थ्य चौकी इन्चार्ज दीपक ओझाले बताए । दैनिक २० देखि २५ जनासम्म टाइफाइडका बिरामी आउने गरेको उनले जानकारी दिए ।

Yamaha


आदर्श गाउँपालिका–१ बाझकी कलुदेवी खडाले ७ दिनसम्म घरमै थलापरेपछि उपचारका लागि स्वास्थ्यचौकी आएको बताइन् । उपचार क्रममा स्वास्थ्यचौकीबाट टाइफाइडको बिरामी भएको थाहा पाएपछि सुई र औषधि लिएर उनी फर्किन लागेकी थिइन् । उनले टोलमा आफूजस्ता बिरामीहरूको संख्या धेरै रहेको बताइन् ।


मौवानगरदह स्वास्थ्य चौकीमा टाइफाइडसँगै जन्डिसका बिरामीहरू आउने गरेका छन् । ओझाले उपचारका लागि औषधि तथा उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मी व्यवस्था भएकाले समस्या भने नभएको बताए । आदर्श गाउँपालिकामा अझै पनि सामान्य बिरामी सम्झेर कतिपय उपचारका लागि स्वास्थ्यचौकी आउन सकेका छैनन् ।


केआईसिंह गाउँपालिकाको दुर्गामाण्डौ इकाला स्वास्थ्य चौकीमा तिखात्तर, वायल, बासुदेवी, दल्ल क्षेत्रका बिरामीहरू टाइफाइडका लक्षणहरू लिएर उपचारका लागि आउने गरेको गाउँपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक तिलबहादुर बोहराले जानकारी दिए । बिरामीमध्ये अधिकांश महिला र बालबालिका छन् ।


डोटीमा १६ प्रतिशत जनसंख्या अझै पनि नदी, खोला तथा कुवाको पानी पिउन बाध्य रहेको तथ्यांक छ । पछिल्लो समय डोटीमा झाडापखालाका बिरामी भने घट्न थालेका छन् । ग्रामीण क्षेत्रमा समेत शौचालय निर्माण भएपछि झाडापखालाका बिरामीको संख्यामा कमी आएको मौवानगरदह स्वास्थ्यचौकीकी सिनियर अनमी यशोदा ओझाले बताइन ।


उनले चार पाँच वर्षअघि वर्षातको समयमा झाडापखालाका बिरामीको उपचार गर्न औषधि र स्लाइन पानीको अभाव हुने गरेको तर अहिले अवस्था सन्तोषजनक रहेको बताइन् । बोगटान गाउँपालिकामा पनि दैनिक १०/१२ जना टाइफाइडका बिरामी देखा परिरहेका छन् ।


बड्डीकेदार गाउँपालिकाको घांगल, बर्छैन, मान्नाकापडीमा टाइफाइडका बिरामी साता दिन यताबाट बढ्न थालेको गाउँपालिकाका स्वास्थ्य शाखाका योगेन्द्र शाहीले बताए । उनले भाइरल ज्वरोका बिरामी साउन महिनामा बढी आएको भए पनि अहिले टाइफाइडका बिरामी बढेको जानकारी दिए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ १०:१९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जहाँ कर्मचारी छैनन्

मोहन शाही

डोटी — वडा कार्यालयमा वडाध्यक्ष नारायण पछेरा शुक्रबार असिनपसिन भइरहेका भेटिए । कार्यालयमा सिफारिस लिन आउनेको ओइरो थियो । उनी सेवाग्राहीका सिफारिस फारम भर्नेदेखि दर्ता चलानी र राजस्व काट्ने काम एक्लै भ्याइरहेका थिए ।

आदर्श गाउँपालिका वडा नं. ४ को वडा कार्यालय । तस्बिर : मोहन

सेवाग्राहीको कामबाट बेफुर्सदिला देखिएका उनलाई बाहिर भने आमा समूह र स्वयंसेविकाहरू स्वास्थ्यसम्बन्धी छलफलका लागि दुई घण्टादेखि कुरिरहेका थिए । ‘अब एक्लै कता कता भ्याउने’ निराश देखिएका उनी गुनासो गर्न लागे, ‘म कर्मचारी हुँ कि जनप्रतिनिधि हुँ छुट्याउनै गाह्रो भइरहेको छ ।’

आदर्श गाउँपालिका वडा नं. ४ महादेवस्थान वडा कार्यालय कर्मचारीविहीन छ । कर्मचारीका नाममा एक निरक्षर एकल महिला कार्यालय सहयोगीका रूपमा छिन् । कर्मचारीविहीन भएपछि वडाध्यक्ष पछेरा कर्मचारी र जनप्रतिनिधिका दुवै काम एक्लै भ्याइरहेका छन् । एक्लैले काम भ्याउन नसक्दा सेवाग्राहीको गुनासो पनि उनीमाथि थपिँदै गएको छ । त्यसैले आजभोलि उनी रुनु न हाँस्नुको अवस्थामा छन् ।

‘के के न सोचेर जनताको हितका लागि काम गर्छु भनेर जनप्रतिनिधि बनियो,’ आँसु झार्न मात्र नसकेका उनले मधुरो स्वरमा भने,‘जिम्मेवारी पाएर आएपछि यहाँको व्यवस्था देख्दा आत्मग्लानि महसुस हुन्छ ।’

कर्मचारी नभएपछि अध्यक्ष आफैं कर्मचारीको काम गर्दै । तस्बिर : मोहन

साबिकको महादेवस्थान गाविस अहिले आदर्श गाउँपालिकाको वडा नं. ३ र ४ बनेको छ । वडा नं. ३ का लागि गाउँपालिकाले सामाजिक परिचालक डिलबहादुर रोकायालाई नियुक्त गरेको छ । तर वडा नं. ४ का लागि छैन । दुवै वडामा जीविकोपार्जनसँग सम्बन्धित विश्वेश्वरप्रसाद कार्यक्रम लागू छ । यद्यपि गाउँपालिकाले सो कार्यक्रमअन्तर्गतका कर्मचारी पनि वडा नं. ३ मै लगेर राखिदिएको छ ।

‘अन्य वडामा सामाजिक परिचालक राख्ने, करारमा कर्मचारी राख्ने’ स्थानीय लालबहादुर अवस्थीले दुखेसो गरे, ‘हाम्रो वडामा भएका कर्मचारीलाई पनि अन्यत्र तान्ने काम गरिएको छ यो भन्दा बढी अन्याय के हुन सक्छ ।’ स्थानीयले वडालाई कर्मचारीविहीन बनाइँदा केन्द्रको सिंहदरबार गाउँमा आएको अनुभूति पाउन नसकेको आरोप लगाए ।

वडा कार्यालयलाई कर्मचारीविहीन बनाउनुको कारण भने राजनैतिक रहेको स्थानीय बताउँछन् । आदर्श गाउँपालिकामा रहेका ७ वडामध्ये पछेरामात्र कांग्रेसबाट निर्वाचित एक्ला वडाध्यक्ष हुन् । अध्यक्ष, उपाध्यक्षदेखि सबै अन्य पार्टीबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधि छन् ।

‘एक्लो वडाध्यक्ष भएकाले मेरो रमिता हेर्न वडा कार्यालय कर्मचारीविहीन बनाइदिए,’ वडाध्यक्ष पछेराले भने, ‘बिहान १० बजेदेखि ४ बजेसम्म कार्यालय कुरेर सेवाग्राहीको काम गर्छु, जनप्रतिनिधिका रूपमा गर्नुपर्ने काम साँझ, बिहान गरिरहेको छु ।’ उनको सबैभन्दा बढी गुनासो वडा नं. ४ का बासिन्दामाथि राजनैतिक पूर्वाग्रह राखेर गाउँपालिकाको नेतृत्व नै असफल बनाउन प्रयास गरिरहेको प्रति छ ।

तर गाउँपालिका अध्यक्ष टेकबहादुर रोकाया भने राजनैतिक पूर्वाग्रह गरेको आरोपको खण्डन गर्छन् । उनले कर्मचारी अभाव भएकाले नै सिंगो गाउँपालिकामा काम गर्न कठिनाइ भएको तर्क गरे । ‘लामो समय कार्यकारी अधिकृत नहुँदा सचिवले नै चलाउनुभएको थियो,’ उनले भने, ‘एउटै सचिवले ४ वडा हेरिरहनुपरेको अवस्थामा कहाँबाट कर्मचारी ४ नं. मा खटाउने ?’

प्रत्येक चौमासिकमा गाउँपालिकाले सामाजिक सुरक्षा भत्ता ल्याएर उनको हातमा थमाइदिन्छ । उनी कागजात र पैसा बोकेर सामाजिक सुरक्षा भत्ता बाँड्न टोलटोल पस्छन् । घटना पञ्जीकरण गर्न झोलामै सिफारिस फारम, छाप र राजस्व काट्नका लागि बिल ठेली सँगै बोकेर हिंड्छन् । ‘वडाध्यक्षको मर्म देखेर साह्रै दया लाग्छ,’ स्थानीय हरिना जोशीले भनिन्, ‘अबका चार वर्षसम्म यही हालत हो भने वडावासीलाई नै असर पर्छ ।’

उनको वडामा वडासचिव गणेश ओझालाई जिम्मेवारी दिएको छ । तर उनलाई ४ नं. वडा सँगै अन्य ३ वटा वडाको पनि जिम्मेवारी छ । एउटा वडामा साता दिन दिए पनि उनलाई समय पुग्दैन । ‘एक्लै कहाँ कहाँ जानु’ वडा सचिव ओझाले भने, ‘सँगसँगै गाउँपालिकामा पनि काम गर्नुपर्ने भएकाले वडामा जान फुर्सदै हुन्न, समय पाएसम्म जाने गरेको छु ।’

उनी महिना, दुई महिनाका लागि पुग्ने गरी सिफारिस लगायतका अन्य फारममा हस्ताक्षर र छाप लगाएर वडा कार्यालयमा छाडिदिने गर्छन् । सेवाग्राही आएमा वडाध्यक्ष पछेराले फारम भरेर सिफारिस गरी पठाउने गरेको वडासचिव ओझाले बताए । कतिपय कागजात आफंै बोक्ने भएकाले सिफारिस सचिवले गरिदिन्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ १०:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT