साफ च्याम्पियनसिप २०१८ : ढाका, बालगोपाल र उपाधि लक्ष्य

राजु घिसिङ

काठमाडौँ — बालगोपाल महर्जनले बंगलादेशी राजधानी ढाकामा तीन सिजन व्यावसायिक फुटबल लिग खेले । करिब दुई करोड जनसंख्या भएको सहरको ठूलै क्लबमा एक सिजन प्रशिक्षकको जिम्मेवारी सम्हाले ।

साफ गेम्स १९९३ को स्वर्णपदक विजेता राष्ट्रिय टिमका यी मिडफिल्डरले त्यसको २० वर्षपछि उही रंगशालामा प्रशिक्षकका रूपमा बंगबन्धु गोल्डकपको उपाधि पनि कब्जा गरे । त्यसैले महर्जनको फुटबल करिअरको दोस्रो घर हो बंगलादेश ।

उनी फेरि एकपल्ट ढाका यात्रामा आइतबार निस्कँदैछन् । यसपालिको यात्रा दक्षिण एसियाली फुटबलको सर्वोच्च प्रतियोगिता ‘साफ च्याम्पियनसिप’ हो र यसमा उनको मिसन पनि प्रस्टै छ– उपाधि जित्ने । ‘दुई वर्षयताको नतिजा त्यति राम्रो छैन । लिग नहुँदा पनि समस्या देखिएको छ । तर, सबै टिमको अवस्था १९–२० छ । त्यसैले हाम्रो लक्ष्य उपाधि नै हो,’ महर्जनले शुक्रबार भने ।

Yamaha

काठमाडौं संस्करण (सन् २०१३) को च्याम्पियन अफगानिस्तानले दक्षिण एसिया छाडेर मध्यएसियाको सदस्यता लिएर पनि दुई वर्षअघिको साफ च्याम्पियनसिप खेलेको थियो । तर, अफगान टिमले यसपालि ढाका यात्रा गर्ने छैन ।

नौ वर्षअघि ढाकामा भएको साफमा भारतको यू–२३ टिम च्याम्पियन भएको थियो । सिनियर टिम एएफसी एसियन कप २०१९ मा छनोट भइसकेको स्थितिमा यसपालि पनि साफमा यू–२३ टिमलाई ढाका पठाउने तयारी गरेको छ ।

नेपालका पूर्वप्रशिक्षक स्टेफेन कन्स्टेन्टाइनले सम्हालेको भारतीय युवा टिमले साफको तयारीमा अस्ट्रेलियामा दुई साताको क्याम्प सञ्चालन गरेको थियो । ‘भारतीय टिम हामीभन्दा धेरै माथिको हो । उसको २३ वर्षमुनिको टिम पनि राम्रो छ,’ प्रशिक्षक महर्जनले भने, ‘आयोजक बंगलादेश र माल्दिभ्स पनि बलिया छन् । तर, उनीहरू हामीले जित्नै नसकिने टिम होइनन् । बंगलादेशमाथि वर्चस्व कायम राख्दै हामी खेल जित्न सक्छौं ।’

रोहित चन्द

जेठ २३ देखि तयारी गरेको नेपाल आयोजक बंगलादेश, पाकिस्तान र भुटानसँगै समूह ‘ए’ मा रहेको छ । अर्को समूहमा डिफेन्डिङ च्याम्पियन भारत, श्रीलंका र सन् २००८ को च्याम्पियन माल्दिभ्सले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् । समूहका शीर्ष दुई टिम सेमिफाइनलका लागि छनोट हुनेछन् ।

पन्ध्र वर्षअघि घरेलु मैदानमा माल्दिभ्सलाई हराएर च्याम्पियन भएको बंगलादेशले १८ औं एसियाली खेलकुदअघि दक्षिण कोरियामा १२ दिने क्याम्प सञ्चालन गरेको थियो । नेपालले पनि १० दिने क्याम्प बैंककमा गरेको थियो ।

बेलायती प्रशिक्षक जेमी डेले सम्हालेको बंगलादेशी यू–२३ टिम एसियाडमा थाइल्यान्डसँग बराबरीपछि कतारलाई हराएर नकआउट चरण नै पुगेको थियो । जापानी प्रशिक्षक ग्योतोकी कोजु नेतृत्वको नेपाल यू–२३ भने समूहका तीनै खेलमा हारेको थियो । त्यस क्रममा नेपाललाई २–१ ले हराएर पाकिस्तानले एसियाडमा ४४ वर्षयता पहिलो जित हात पारेको थियो । त्यसैले प्रशिक्षक महर्जनको लक्ष्य उपाधितिरै भए पनि नेपाललाई साफमा ट्रफीको दाबेदार भनिहाल्ने अवस्था छैन ।

सफलताको दबाब
अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) सँग कोजीको सम्झौता फेब्रुअरी, २०१९ सम्म छ । तर, भिसा नलिई नौ दिन ‘ओभर स्टे’ गरेकाले उनीमाथि सरकारले नेपाल प्रवेशमा एक वर्ष प्रतिबन्ध लगाइयो । उनी बैंकक क्याम्प र एसियाडपछि उतै छन् ।

त्यसैले कार्यवाहक मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा बालगोपाल महर्जनले फेरि राष्ट्रिय टिम सम्हाल्ने अवसर पाएका हुन् । उनी २२ वैशाखमा भएको एन्फा निर्वाचनमा कर्माछिरिङ शेर्पा नेतृत्वको समूहको पक्षमा खुलेरै लागेका थिए । शेर्पा समूहले नै चुनाव जित्यो । राजुकाजी शाक्यको स्थानमा असारमा उनको नियुक्तिलाई लिएर चर्को आलोचना पनि भयो । त्यसैले साफमा सफलता हात पार्ने दबाबमा छन्, महर्जन ।

सार्क गोल्डकपका रूपमा आयोजित पहिलो संस्करण (१९९३) मा राउन्ड रोबिन लिगका आधारमा नेपाल तेस्रो भएको थियो । साफ च्याम्पियनसिपका अन्य संस्करणमा नेपाल सेमिफाइनलमाथि उक्लिएको छैन । पछिल्लोपल्ट २०११ (नयाँदिल्ली) र २०१३ (काठमाडौं) मा साफको सेमिफाइनलमा नेपाली टिमको बाधक अफगानिस्तान बनेको थियो ।

पाकिस्तानसँग हार्नुअघि जकार्ता–पालेम्बाङ एसियाडमा नेपाली टिम जापानसँग १–० र भियतनामविरुद्ध २–० ले हारेको थियो । नीराजन खडकाबाहेक साफको नेपाली
टिमका सबै खेलाडी एसियाडमा सहभागी थिए ।

फिफा वरीयतामा नेपाल तीनै प्रतिद्वन्द्वीभन्दा अगाडि छ । साफको नेपाली टिममा एएफसी सोलिडारिटी कप, बंगबन्धु गोल्डकप र यू–२३ को १२ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) विजेता खेलाडीको वर्चस्व रहेको छ ।


यी तीन सफलता बालगोपाल महर्जन (बंगबन्धु), राजु शाक्य (१२ औं साग) र ग्योतोकी कोजु (सोलिडारिटी कप) को टिमले सन् २०१६ मा ११ महिनाभित्र दिलाएका थिए । ढाकाको ब्रदर्स युनियन क्लबका पूर्वखेलाडी र प्रशिक्षक महर्जनलाई त्यही खेलाडीको समूहको वर्चस्वमा साफमा पहिलो सफलता हात पार्ने चुनौती छ ।


जितमा विश्वस्त
‘एसियाडमा हारे पनि साफमा पाकिस्तानलाई पराजित गर्ने विश्वास छ,’ प्रशिक्षक महर्जनले भने, ‘भुटानले पनि पछिल्लो समय निकै प्रगति गरेको छ । तर, हामी समूह चरण पार गर्नेमा विश्वस्त छौं ।’ पाकिस्तानी टिम ब्राजिली प्रशिक्षक जोसे एन्टोनियो नोगुइराले सम्हालेका छन् भने इंग्ल्यान्डका ट्रेभोर मोर्गानले भुटानी टिम ।

भुटानविरुद्ध नेपालले लगभग शतप्रतिशत सफलता हात पारेको इतिहास छ । तर, सात गोल गर्दै पछिल्लो सिजन भारतको आई लिगमा मिनेरवा पञ्जाबलाई च्याम्पियन बनाउन मुख्य भूमिका निर्वाह गरेका छेन्चो ग्याल्सेनको टिमलाई कमजोर आँक्न मिल्दैन ।

हुन त नेपाली गोलकिपर किरण चेम्जोङले पनि पञ्जाबको च्याम्पियन यात्रामा ‘हाफ सिजन’ गोलपोस्ट सम्हालेका थिए । यी चेम्जोङसँगै डिफेन्डर कप्तान विराज महर्जन, ६ वर्षपछि राष्ट्रिय टिममा पुनरागमन गरेका मिडफिल्डर नीराजन खड्का र फरवार्ड भरत खवासले एकै वर्ष (सन् २००८) मा अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा डेब्यु गरेका थिए ।

गोलकिपर एलन न्यौपाने, डिफेन्स देवेन्द्र तामाङ, दिनेश राजवंशी, राष्ट्रिय टिममा पहिलोपल्ट स्थान बनाएका सुमन अर्याल, मिडफिल्डर सुनील बल र हेमन्त थापामगर साफमा नयाँ अनुहार हुन् । सात वर्षयता इन्डोनेसियन लिग खेलिरहेका रोहित चन्द नेपाली टिमको मुख्य हतियार हुन सक्छन् । उनलाई आवश्यकताअनुसार डिफेन्स वा मिडफिल्डमा खेलाउने महर्जनले बताए ।

कोजीको अभाव नहुने
साफको तयारीमा बंगलादेशले बुधबार श्रीलंकाविरुद्ध मैत्रीपूर्ण खेल खेलेको थियो । तर, बंगलादेश घरेलु मैदानमै १–० ले हार्‍यो । ‘हामीलाई तयारीमा मैत्रीपूर्ण खेल नभए पनि समस्या छैन,’ नेपाली टिमका मुख्य प्रशिक्षक बालगोपाल महर्जनले भने, ‘टिममा कोजीको अभाव हुने छैन । दस–१२ दिनयता टिमसेट अझै राम्रो भएको छ । हामीले एसियाड र बैंकक क्याम्पमा रक्षात्मक फुटबल खेलेका थियौं । अब टिम पूर्णत: फरक छ । हामी साफमा आक्रामक फुटबल खेल्दैछौं । किनभने हामीलाई जित आवश्यक छ र त्यसका लागि
गोल गर्नैपर्छ ।’

बैंकक र इन्डोनेसिया यात्रापछि खेलाडीहरू आत्मविश्वासी भएको पनि प्रशिक्षक महर्जनले बताए । ‘हामी प्रतिद्वन्द्वीअनुसार रणनीति र टिमको संरचना बनाउनेछौं,’ खेलाडीका रूपमा साफको पाँच संस्करण खेलेका ४८ वर्षीय उनले भने, ‘खेलाडी आत्मविश्वासी भएका छन् । टेक्निकल, ट्याक्टिकल र मानसिक रूपमा खेलाडी राम्रो अवस्थामा छन् । टिम साफका लागि पर्फेक्ट भएको छ । त्यसैले हाम्रो लक्ष्य उपाधितिरै हो ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०७:३८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फेरिएको भूमिका

एसियाली खेलकुदमा आठ वर्षअघि खेलाडीका रुपमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेका कुमार अधिकारी यसपालिको १८ औं संस्करणका रुपमा माल्दिभ्सको टेनिसको मुख्य प्रशिक्षक थिए ।
राजु घिसिङ

काठमाडौँ — पालेम्बाङस्थित जेएससी टेनिस कोर्टमा नेपाली खेलाडी मायंका राणा र माहिका राणा वुमेन्स डबल्समा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका थिए । राणा दिदीबहिनीका प्रतिद्वन्द्वी थियो माल्दिभ्स । तर, १८ औं एसियाली खेलकुदमा माल्दिभ्सका टेनिस प्रशिक्षक भने नेपाली थिए । कुमार अधिकारीले सम्हालेको टिमलाई हराएर राणा दिदीबहिनी क्वाटरफाइनल पुगेका थिए ।

‘मैले आफूलाई दुवै टिमको भएको महसुस गरें,’ इन्डोनेसियाबाट कुमारले भने, ‘आफ्नो देश र आफूले काम गरेको देशका तर्फबाट बराबरी रूपमा सहभागी भएजस्तो लागेको थियो । टेनिसमा माल्दिभ्सको तुलनामा नेपालको स्तर केही माथि छ । खेल पनि नेपाली जोडले नै जित्यो ।’ उनले थपे, ‘आफ्नो देश आफ्नै हुन्छ । अर्को देशबाट आउनुभन्दा आफ्नैबाट आउनु राम्रो हुन्छ । तर, अर्को देशबाट यसरी आउनु पनि राम्रो हो । क्षमता भएकाले आफ्नै देशमा पनि अवसर पाउनुपर्छ ।’

इन्टरनेसनल टेनिस फेडेरेसन (आईटीएफ) को प्रतियोगिता कमै खेल्ने भएकाले माल्दिभ्स कमजोर रहेको उनको तर्क छ । जुनियर स्तरमै भए पनि नेपाली खेलाडी आईटीएफका प्रतियोगितामा सहभागी हुँदै आएका छन् ।


माल्दिभ्स टेनिस संघको मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा चार पुरुष र तीन महिला खेलाडी लिएर उनी इन्डोनेसिया पुगेका थिए । इन्डोनेसिया यात्राका लागि माल्दिभ्सका टेनिस खेलाडीले पाँच महिने तयारी ठीकै रहेको उनले बताए । तर, मेन्स सिंगल्स, डबल्स, वुमेन्स सिंगल्स, डबल्स र मिक्स डबल्समा सहभागी उनका खेलाडी एसियाली खेलकुदको सर्वोच्च प्रतियोगिताको पहिलो चरणमै चुकेका थिए ।


उनी आफंै पनि एसियाली खेलकुदका अनुभवी खेलाडी हुन् । उनले ग्वान्जाउमा सन् २०१० मा भएको एसियाडमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए, जहाँ उनको चुनौती प्रारम्भिक चरणमै समाप्त भएको थियो । ‘मैले खेलेको एसियाड र अहिलेको एसियाडको स्तर फरक छ,’ उनले भने, ‘राम्रो खेलाडी उत्पादन गर्न धेरै काम गर्नुपर्छ । प्रतियोगिता आयोजना गर्ने, खेल्ने, अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा अवसर दिने, ट्रेनिङ दिलाउने गर्नुपर्छ । प्रशिक्षकलाई पनि शिक्षित बनाउनुपर्छ किनभने खेलाडी उत्पादन प्रशिक्षकमै भर पर्छ ।’


एसियाडमा आठ वर्षअघि खेलाडी र अहिले प्रशिक्षकको भूमिकामा सहभागी हुँदाको अन्तरबारे उनले सुनाए, ‘यो (एसियाली) स्तरमा खेल्न हामीले धेरै मिहिनेत गर्नुपर्छ । हामीलाई शारीरिक र मानसिकभन्दा पनि अनुभवकै कमी छ । धेरै अनुभव भएका खेलाडीले नै परिपक्व खेल देखाउँछ किनभने यस्ता खेलाडी मानसिक रूपमा बलियो हुने गर्छ । त्यसैले हाम्रा (नेपाल र माल्दिभ्स) का खेलाडीलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरको प्रशिक्षण र प्रतियोगितामा खेल्ने अवसर पाउनुपर्छ ।’


माल्दिभ्सले गत वर्ष फिलिपिनो मुख्य प्रशिक्षक फर्केपछि उक्त पदका लागि आवेदन खुला गरेको थियो । कुमारले पनि सीभी र भिडियो पठाए । अनि उनलाई मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा अगस्ट २०१७ मा दुई वर्षका लागि अनुबन्ध गरेको थियो । त्यसैले उनको प्रशिक्षकका रूपमा एसियाली खेलकुदको ढोका खोलेको थियो । पहिला काठमाडौंको अमेरिकन क्लब (फोहरा दरबार) मा १३ वर्ष टेनिस सिकाउने काम गरेका थिए । तर, खेलाडी उत्पादनकै लागि उनले टेनिस सिकाउन थालेको भने माल्दिभ्स पुगेर नै हो ।


‘फोहरा दरबारमा फिटनेसका लागि खेल्नेहरूलाई सिकाइन्थ्यो,’ ३३ वर्षीय कुमारले भने, ‘माल्दिभ्समा भने वार्षिक विकास कार्यक्रम (वाईडीए) अनुसार यू–१२, यू–१४, यू–१६ र महिला/पुरुष दुवैका राष्ट्रिय टिमका खेलाडीको प्रशिक्षकका रूपमा कार्यरत छु ।’


माल्दिभ्स टेनिस संघमा कुमारसहित दुई नेपाली र एक माल्दिभियन प्रशिक्षक छन् । अर्का नेपाली प्रशिक्षक हुन्– हरि हायु । चार वर्षयता सहायक प्रशिक्षकका रूपमा कार्यरत उनले ८ वर्षदेखि १२ वर्षसम्मका खेलाडीलाई सिकाउने गर्छन् । यी तीन प्रशिक्षकले १ सय ५० खेलाडीलाई दैनिक ६ घण्टा प्रशिक्षण दिइरहेको कुमारले बताए । मालेमा निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित अकु टेनिस एकेडेमी विकास थापामगर पनि एक वर्षयता प्रशिक्षकका रूपमा कार्यरत छन् ।


‘नयाँ अवसर पाइन्छ । सिक्न तरिका पाइन्छ भनेर माल्दिभ्समा प्रशिक्षक बन्ने निर्णय गरेको थिएँ,’ पोखराका कुमारले भने, ‘सजिलै हुन्छ भन्ने सोचेको थिएँ, त्यस्तै भइरहेको छ ।’ उनले थपे, ‘सबैले राम्रै मान्छन्, गुनासो केही गरेका छैनन् । सबै सकारात्मक छन् ।’ उनले मार्च २०१८ मा कोलम्बोमा भएको जुनियर डेभिस कप छनोटमा पनि माल्दिभ्सको टिम सम्हालेका थिए, जहाँ उनको टिम ब्वाइजमा बहराइनलाई हराएर क्वाटरफाइनल पुगेको थियो भने गल्र्समा पहिलो चरणमै रोकिएको थियो । आइतबार माले फर्किएका कुमारले अब १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद र सी गेम्स (हिन्द महासागरका देशहरूको बृहत् खेलकुद) कयो तयारीमा लाग्ने बताए ।


उनी माल्दिभ्सबाट फर्केर पोखराको टेनिसमा काम गर्ने योजनामा छन् । उनले टेनिस कोर्ट मर्मतसम्भारकर्ता बुबालाई पछ्याउँदै पोखरा फिटनेस सेन्टरमा १२ वर्षको छँदा टेनिस सिक्न थालेका थिए । खेलाडी बन्ने सिलसिलामा सन् २००३ मा काठमाडौं सरेका उनले सिंगल्समा ११ र डबल्समा २० उपाधि जिते । कुमार र जितेन्द्र परियारको जोडी मेन्स डबल्समा सन् २००६ देखि २०१६ सम्म अपराजित रह्यो । उनी श्रीराम मगरलाई आठौं राष्ट्रिय टेनिसमा पराजित गरेर सन् २००७ मा नेपालको नम्बर १ खेलाडी बनेका थिए । त्यसपछि पाँच वर्ष अपराजित रहे। उनले पछिल्लोपल्ट सशस्त्र प्रहरी बल टेनिस च्याम्पियनसिप २०१६ को फाइनल खेलेका थिए, जहाँ उनलाई अहिलेका नम्बर १ संरक्षकभूषण वज्राचार्यले पराजित गरेका थिए ।


खेलबाट सन्यास घोषणा नगरी प्रशिक्षक बनेका उनले भन,े ‘पोखराबाट यहाँ आइपुगें । फेरि पोखरा फर्केर टेनिसमै केही गर्छु भन्ने सोचेको छु,।’ करिब डेढ दशकको खेल जीवनमा कुमारले एसियाली खेलकुद र आईटीएफ प्रो सर्किटको छनोटबाहेक ग्वान्जाउ युनिभर्सिटी टेनिस च्याम्पियनसिप २००६ मात्र खेल्ने अवसर पाएका थिए । ‘हाम्रो स्तरका खेलाडीले खेल्नुभन्दा प्रशिक्षक हुनुमै राम्रो हुन्छ भन्ने लागेर करिअर परिवर्तन गरिएको हो,’ उनले भने ।

twitter: @rghising

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १०:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT