सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिगमा थ्रीस्टार र पुलिसको यात्रा सुरु

फ्रेन्ड्स १–२ थ्रीस्टार, जावलाखेल ०–१ पुलिस
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — उपाधिका दाबेदारहरू थ्रीस्टार र पुलिसले सातदोबाटोस्थित एन्फा कम्प्लेक्समा बिहीबार तीन अंक जोड्दै सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिगको यात्रा सुरु गरेका छन् ।


थ्रीस्टारले ललितपुर डर्बीमा फ्रेन्ड्समाथि २–१ को जित रच्यो भने अजित भण्डारीको गोलको सहयोगमा पुलिसले जावलाखेल युवा क्लबलाई १–० ले पराजित गर्‍यो। फ्रि–किकमा बनेको मुभमा तेज तामाङको क्रसमा अजतलले ३१ औं मिनेटमा गोल गरेका थिए। जितसँगै थ्रीस्टार र पुलिसले संकटा समान ३ अंक बनाएका छन्। चौध टिम सहभागी लिगमा हिमालयन शेर्पाविरुद्ध एपीएफ र ब्रिगेड ब्वाइजविरुद्ध मनाङ मर्स्याङ्दीको खेलपछि ‘दसैं ब्रेक’ हुनेछ।

Yamaha


स्टार खेलाडीले भरिएको थ्रीस्टारले आक्रमक खेल पस्कियो। यस क्रममा रन्जन विष्टले पहिलो हाफ र बुद्ध चेम्जोङले दोस्रो हाफमा गोल गरे। युवा र अनुभवी खेलाडीलाई समेटै मैदानमा उत्रिएको फ्रेन्ड्सको लागि सब्स्टिच्युट विकास लामाले अन्तिम समयमा गोल गरे।

थ्रीस्टारका अफ्रिकी मूलका खेलाडी पिटर सेगुनले चौथो मिनेटमा फ्रेन्ड्सका बंगलादेशी गोलकिपर मोहमद करिमसँग वान भर्सेस वानको अवस्थामा प्रहार गरेको बल पोष्ट बाहिर गएको थियो। अर्को मिनेटमै सुनील बलको फ्रि–किकमा रन्जित धिमालको हेडर पनि बाहिरिएको थियो।

रन्जनको एकल प्रयासमा थ्रीस्टाले १७ औं मिनेटमा अग्रता लिएको थियो। उनले एक्लै अघि बढाउँदै बललाई सिक्स यार्ड बक्सबाट पोष्टको दिशा दिएका थिए। फ्रेन्ड्सले पहिलो आक्रमण २५ औं मिनेटमा गरेको थियो तर त्यसमा कप्तान धिरज श्रेष्ठको हेडर सटिक रहेन। लगत्तै थ्रीस्टारले रन्जितले प्रहार गरेको फ्रि–किकमा बल पोष्टनजिकबाट बाहिरिएको थियो। सरोज योन्जनको फ्रि–किकमा गोलकिपर एलन नउपाने ‘बिट’ भइसकेको अवस्थामा डिफेन्डर विष्णु सुनुवारले बल क्लियर गर्दै थ्रीस्टारको संकट टारेका थिए।

सुनीलको क्रसमा बुद्धले ६९ औं मिनेटमा गरेको हेडरमा पनि गोल निस्किएन। निरन्तर मिहिनेत गरिरहेका उनी ८३ औं मिनेटमा भने सफल भए। यस अवसरमा उनले पेनाल्टी क्षेत्रनजिकबाट बललाई लोभलाग्दो गोलमा परिणत गर्दै थ्रीस्टारको अग्रता दोब्बर बनाएका थिए।

प्रिजेन तामाङको स्थानमा ८४ औं मिनेटमा मैदानमा प्रवेश गरेका विकास लामाले १० मिनेटको इन्ज्युरी समयको पहिाले मिनेटमा गोल गरेर अन्तर छोट्याएका थिए। उनले घम्साघम्सीवीचि किरन बोहराको प्रहारमा पाएको बललाई गोल लाइन पार गराएका थिए। तर, अन्त्यतिर दबाब दिएपनि फ्रेन्ड्सलाई खेलमा फर्कन ढिला भइसकेको थियो।

थ्रीस्टारका प्रशिक्षक मेघराज केसीले एकपछि अर्को गर्दै निरन्तर अवसर सिर्जना गर्नुलाई सकारात्मक पक्षको रुपमा लिएको बताए। ‘हामीले थुप्रै अवसर सिर्जना गर्‍यौं र त्यो टिमको उज्वल पक्ष हो,’ उनले भने। उनका समकक्षी रमेश महर्जनले प्रतिस्पर्धात्मक खेल भएरपनि अनुभवी खेलाडीको अभावमा पराजित हुनुपरेको बताए। ‘सबै खेलाडी ए डिभिजन लिगमा पहिलोपल्ट सहभागि भएका हुन्। र, सबै खेलाडी २० बर्षमुनिका छन्। उनीहरूले पहिलो खेलमा आत्मविश्वास गुमाउन पुगे,’ उनले भने। दसैं ब्रेकपछि टिममा बिदेशी खेलाडी थप्ने पनि उनले बताए।

शुक्रबारका खेल
हिमालयन शेर्पाविरुद्ध एपीएफ- ११ बजे
ब्रिगेड ब्वाइजविरुद्ध मनाङ- १५ बजे

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७५ २१:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बैदेशिक रोजगारको नीति र सचेतना

वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहने, गएका, फर्किएका र उनीहरुको परिवारलाई बैदेशिक रोजगार ऐन र त्यस अनुरुपको सेवा सुविधाहरुको बारेमा हालको संघीय संरचनाका तीनै तहबाट जानकारी दिन आवस्यक छ किन कि सरकारले वैदेशिक रोजगारीलाई पनि समाजको एउटा महत्वपूर्ण पाटो मानेर वैदेशिक रोजगारमा जाने तथा समस्यामा परेर आउने र उनीहरुको परिवारलाई समेत सुरक्षा दिनु आवश्यक छ |

सिन्धुपाल्चोकवासी २५ बर्षीय सुनिता तामाङ(नाम परिवर्तन) को विवाहपछी आर्थिक समस्याले गर्दा जीवन बिस्तारै झन्-झन् कठिन हुन थाल्यो | श्रीमानसँगको सल्लाह अनुसार गाउँको चिनेको एजेन्ट मार्फत नै काठमाडौँबाट विदेश गइन | उनले आफ्नो दुई बर्ष तीन महिनाको कुवेत बसाईमा विभिन्न गाली र कुटाई जस्ता शारीरिक तथा मानसिक यातना खप्नु पर्यो | दुई बर्षको अन्तिम महिनामा भने काम ढिलो गरेको निहुँमा रोजगारदाताले पिट्न झम्टिदा, उनी भाग्न खोज्दा घरको सिंढीबाट लडेर निकैबेर बेहोस भइन् तर अस्पताल भने कसैले लगेनन् | दुर्घटना पछी उनको ढाड दुख्ने र टाउको दुख्ने समस्या हुन थालेकोले गर्दा उनको कामको गति ढिलो हुन गइ झन् बढी कुटाई र कचकच सहनु परेको थियो | आफू शारीरिक रुपमा अशक्त भएको अनुभव भएपछी घर जान्छु भन्दा उनको भिसाको अवधि नसकी र सट्टामा अर्को काम गर्ने मान्छे नआई नेपाल जानु नपाउने भनेर रोजगारदाताले धम्क्याए पछी थप तीन महिना बस्न बाध्य भइन् |

विदेशबाट फर्किएर उपचारको लागि उनले काठमाण्डौको धेरै अस्पताल धाईन, पैसा सकियो तर राम्रो उपचार हुन् सकेन | आफन्तले राष्ट्रिय अपांग महासंघमा जाँदा सहयोग स्वरूप केहि सहुलियत हुने बताएकोले त्यहाँ गइन तर खाली हात नै फ़र्किइन् | आफुसंग भएको आँट र पैसा सबै सकिएपछि “अब मरे पनि आफ्नो गाउँ नै गएर मर्छु” भनेर गाउँ फर्किने निधो गरिन् तर फर्किदा त्यहाँको अवस्था भूकम्पले झनै नाजुक बनाएको थियो | बस्नको लागि घर थिएन छुट्टिएर बसेको परिवार एकै छाप्रोमा बस्नु पर्ने बाध्यता थियो| उनि भने आफु शारीरिक रुपमा अशक्त त थिइन् नै तर परिवार संयुक्त रुपमा बस्न थालेकोले घरको कामको बोझ पनि थियो | श्रीमान पनि उनलाई गाउँमा ल्याएर विदेश हिंडीहाले | उनी घरमा खेतवारीको काम गर्नु नसके पनि खाना पकाउने काम चाही जसो-तसो सघाउछिन | तर उनि भन्छिन् “सबै काम करले मात्र गर्छु, घोप्टिदा टाउको फुट्ला जस्तो हुन्छ भने ढाडको त भर नै हुँदैन|” कुनै बेला ढाड र टाउको दुखाई सहन नसकेर माईत गएर पनि बस्ने गर्छिन् | तर कति दिन ? आफ्नो यस्तो लाचारी(उनको अनुभवमा) जीवन देखेर उनलाई आजभोली मृत्यु सबैको लागि सजिलो र शान्तिको बाटो हो भन्ने सोच आउन थालेको छ |

यसरी सुनिता जस्तै बैदेशिक रोजगारबाट शारीरिक समस्या भएर फर्केका तर उपचार र साथ नपाउदा यहाँ आए पछि बिस्तारै मानसिक समस्याको पनि सिकार हुन्छन् | बैदेशिक रोजगारको अध्ययन अनुसन्धानको क्रममा जाँदा नेपालको विभिन्न जिल्लामा कतिपय यस्ता अवस्थाहरु पाउन सकिन्छ |

बैदेशिक रोजगार ऐन, २०४२ बनेको तीन दशक बित्दा पनि बैदेशिक रोजगार सम्बन्धि समस्या र प्रक्रियालाई नसमेटेकोले बैदेशिक रोजगारलाई सुरक्षित, मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन दुई पटकसम्म संसोधन गरेर बैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ लाई लागू गर्न बैदेशिक रोजगार नियमावली २०६४ बनाइएको छ | यस ऐनले कामदारको सुरक्षाको विषयलाई लिएर बैधानिक रुपले वैदेशिक रोजगारमा जाँदा अनिवार्य बीमा गर्नु पर्ने र यदि कामदारको करार अवधिभरमा मृत्यु भएमा वा अङ्गभङ्ग भएमा त्यसको क्षतिपुर्ति पाउने व्यवस्था गरेको छ | यस्ता क्षतिपुर्ति दुई ठाउबाट पाउने व्यवस्था गरिएको छ, क) बीमा कम्पनि ख ) बैदेशिक रोजगार प्रवर्दन बोर्ड

बैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ अनुसार पहिलो क्षतिपूर्ति बीमा कम्पनिबाट प्राप्त हुन्छ | बीमा जारी भइसकेपछि यदि कामदारको मृत्य भएमा (गन्तब्य देश प्रस्थान नगर्दै वा बीमा अवधि भित्र मृत्यु भएमा)पूर्ण क्षतिपूर्ति पाउने व्यवस्था छ | दुर्घटना भएर अंगभंग भएमा कामदारको सम्पूर्ण घटनालाई समेत मध्य नजर गरेर विशेषज्ञहरुको समितिले शारीरिक क्षतिको समानुपातिक हुने गरी निर्धारण गरेर बीमाङ्कको प्रतिशत दिने व्यवस्था छ |

बीमा समितिले तोकेको पन्ध्र घातक रोग(Critical illness) मध्ये कुनै रोग लागेर कामदार फर्किएमा पाँच लाख बराबरको उपचार खर्च पाउने व्यवस्था छ (२०७३ साल माघ देखि) साथै घातक रोग भन्दा अन्य रोग लागेर फर्किएमा डाक्टरको उपचार विवरण हेरी औषधि उपचार खर्चको सोधभर्ना एक लाख सम्मको सिमा भित्र रही प्रदान गर्छ | यदि कामदार गन्तब्य देशमा दुर्घटनामा परी फर्कनु नसक्ने अवस्था भएमा उपचारको सक्कली बिल वा डाक्टरको उपचार विवरण कामदारको परिवारले पेश गर्नु सकेमा बीमा समितिको प्रावधान अनुसार बीमा रकम प्राप्त हुन्छ तर क्षतिपुर्ति भने कामदारले बीमा जारी गरेको र नवीकरण गरेको समयको आधारमा प्राप्त हुन्छ | बीमा अवधि समाप्त भइ नविकरण गर्न समयको अभाव वा अवधि भित्र नवीकरण गर्नु पर्छ भन्ने जानकारी नहुने केहि कामदार र उनीहरुको सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै र हाल बीमा कम्पनीले गन्तब्य देशको लागि लिएको करार अवधिभन्दा एक वर्ष बढी अवधिको बीमा गर्नु पर्ने अनिवार्यता गरेको छ |

दोस्रो, क्षतिपूर्ति बैदेशिक रोजगार प्रवर्दन बोर्डले व्यवथापन गरेको बैदेशिक रोजगार कल्याणकारी कोषबाट प्राप्त हुन्छ | वैदेशिक रोजगारमा गएको कामदारको मृत्यु भइ शब् अलपत्र परी नेपाल ल्याउन, निजको परिवारलाई आर्थिक सहयोग प्रदान गर्न, कामदार अङ्गभङ्ग भएमा क्षतिपूर्ति दिन, करार बमोजिम सुबिधा नपाएर कामदारलाई फिर्ता गराउन र त्यसरी फर्किएर आएका कामदार वा निजको परिवारलाई आर्थिक सहायता प्रदान गर्नको लागि उक्त कोषको प्रयोग गरिने छ तर त्यसको लागि कामदारले वैदेशिक रोजगारमा जानु अघि श्रम स्वीकृत गरि तोकेको रकम जम्मा गर्नु पर्छ भनी बैदेशिक रोजगार ऐन २०६४ मा उल्लेख गरिएको छ |

करार अवधिभर कामदार नेपाल आएको(विदामा) वा गन्तब्य देशमा भएको समयमा मृत्यु भएमा कामदारको परिवारले क्षतिपूर्ति स्वरूप हाल सात लाख पाउने व्यवस्था छ (२०७४/४/१६ पछी) | साथै करार अवधि भित्र दुर्घटनामा परी अंगभंग भएमा वा गम्भीर विरामी भएर फर्किएमा बैदेशिक रोजगार प्रवर्दन बोर्डको विशेषज्ञ समितिले रोग र दुर्घटनाकोको प्रकृति हेरी सात लाखसम्मको क्षतिपुर्ति भित्रबाट उपचार खर्च निर्धारण गर्छ | साथै बैदेशिक रोजगार नियमवाली, २०६४ को नियममा बैदेशिक रोजगार कल्याणकारी कोषको प्रयोग वैदेशिक रोजगारमा गएका तथा फर्कीआएका कामदारको परिवारको शैक्षिक विकास गर्न, स्वास्थ्य उपचारमा सहयोग गर्न र बैदेशिक रोजगारमा गएका महिला कामदारको बालबच्चाको उचित संरक्षणको लागि शिशु स्याहार केन्द्र स्थापना र संचालन गर्नको लागि पनि सहयोग हुनेछ भनेर उल्लेख गरिएको छ |

उक्त नियमावली बमोजिम बैदेशिक रोजगारको शिलशिलामा मृत्यु/अङ्गभङ्ग/ गम्भीर विरामी भई बैदेशिक रोजगार प्रवर्दनबोर्डबाट शतप्रतिशत आर्थिक सहायता लिएका वा पाउन योग्य भएका मृतक वा अशक्त कामदार(जो आर्थिक क्रियाकलापमा संलग्न हुन् सक्दैनन्) का छोराछारीहरुलाई शैक्षिक सहयोग गर्न आधारभूत शिक्षाको लागि आठ हजार रुपैंयाँ र माध्यमिक तहको लागि बार्षिक बाह्र हजार रुपैंयाँ सम्मको छात्राबृति दिने व्यवस्था गरेको छ | CTEVT संग समन्वय गरेर नर्सिंग (Staff Nurse), इन्जिनियरिंग (Mechanical Overseer) र कृषि (बाली बिज्ञान) विधामा पेशागत तालिम, डिप्लोमा र प्रविणता प्रमाण पत्र तह सरहको तीन बर्षे प्राविधिक शिक्षाको छात्रावृति व्यवस्थाको सूचना आएपनि हाल सम्म संचालनमा आएको भने देखिदैन | श्रम स्वीकृत लिएर गएका कामदारहरुको परिवार(आमाबुवा, पति/पत्नी र छोराछोरी)लाई पनि मुख्य पाँच रोगका (Cancer, Heart, Kidney, Parkinson’s, Alzheimer’s) उपचारको लागि रोग अनुसार त्यहि अनुपातमा (विशेषज्ञ समितिको अनुसन्धान पश्चात) पचास हजार सम्मको सीमामा रही उपचार रकम निर्धारण गरेको छ |

बैदेशिक रोजगारबाट शारीरिक समस्याले मात्र नभएर मानसिक समस्याबाट पिडित भएर पनि फर्किएका कामदारहरुका लागि भनेर बीमा कम्पनिले पन्ध्र घातक रोग (Critical illness) अन्तर्गत मानसिक रोगलाई पनि समेटेको छ तर दुर्घटनाको कारणले मानसिक समस्या भएमा मात्र उपचार पाउने व्यवस्था छ | त्यसको लागि पनि तीन महिना भित्रको मानसिक रोगलाई मात्र समेटेको छ| तर बैदेशिक रोजगार प्रवर्दन बोर्डले भने गन्तब्य देशबाट नै डाक्टरको उपचार विवरण लिएर आएमा बोर्डको विशेषज्ञ समितिको निर्णयको आधारमा रोगको अनुपातमा उपचार खर्च दिने व्यवस्था छ |

कानुनी रुपमा स्पष्ट र निर्देशित रुपमा बनेको क्षतिपूर्ति सम्बन्धि बैदेशिक रोजगार ऐन र नियमावली अनुसार आफुले पाउने सुबिधाको बारेमा बैदेशिक रोजगारमा कामदारहरु आफै कत्तिको जानकार छन् भन्ने प्रश्न पनि महत्वपूर्ण हुन्छ | विद्यमान नीति नियमको बाबजुद मृत्यु भएमा र केहि गम्भीर अङ्गभङ्ग भएमा मात्र क्षतिपूर्ति लिनका लागि उनीहरुका परिवारजन वा व्यक्ति स्वयम बैदेशिक रोजगार प्रवर्दन बोर्ड र बीमा कम्पनी धाउने गरेको देखिन्छ | वैदेशिक रोजगारीमा गएर सुनिता जस्तै केहि शारीरिक र केहि मानसिक समस्याबाट ग्रसित भएर पनि फर्किन्छन् | यस्ता समस्या भएर फर्किने र उपलब्ध सेवा सुबिधाको बारेमा जानकारी नै नहुने त सुनिता एउटा प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन |

बैदेशिक रोजगार ऐन, २०६४ मा उल्लेख भए अनुरुपको स्वास्थ्य सेवा सुविधा र क्षतिपूर्तिको व्यवस्थाको बारेमा र त्यसको प्रावधानहरुको(पेश गर्नु पर्ने उपचार विवरण, अवधि आदि) बारेमा पूर्ण जानकारी भएको भए समस्यामा परेर आउने कामदार र उनीहरुको परिवारलाई केही सहयोग हुन्थ्यो | सुनिताले जस्तो निरास भएर मृत्युलाई सहज उपायको रुपमा लिने सोच लिएर बाँच्न पर्दैन थियो | त्यसैले

काम्बाङ सोसल साइन्स बहा: अन्तर्गत सेन्टर फर द स्टडी अफ लेबर एन्ड मोबिलिटीमा शोधकर्ता हुन्।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७५ २१:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT