कोसेली
माघ ५, २०७५

बदमास बायरन

लन्डनको एउटा गल्लीमा एक युवक आफ्नो धुनमा शिर निहुराउँदै, हलुको खोच्याउँदै, दाहिने खुट्टोतिरबाट हिँडिरहेको थियो । एकाएक छेउछाउको कुनै बार्दलीबाट दुई–चार महिलाको चर्को स्वर आयो, ‘ओ लेडिज ! सट योर डोर्स, बायरन इज कमिङ !’

घाम उदाउँदो छ 

एकथरीहरू मी–टुलाई बसीबियाँलो र रिस साध्ने माध्यम मात्र भन्छन् । कतै त्यसो पनि भयो होला । धमिलोमा माछा मार्ने प्रवृत्ति कहाँ छैन र ? तर पनि पीडितहरू बोल्न थाल्नु भनेको सुखद संकेत हो । 

गँड्यौला-भ्यागुताको मूल्य

साइन्स हाउसमा बिक्री हुने अर्को जीव हो– भ्यागुता र गँड्यौला । मुसा पनि धेरै नै बिक्री हुन्छ । व्यापारीले भारतको आग्रादेखि यस्ता जीवहरू खरिद गरेर ल्याउने गरेका छन् । 

जातको जन्म र मृत्यु 

शूद्रलाई पशु बराबर मान्ने मनुस्मृतिको के कुरा ? करिब साढे ६ सय वर्षअघि जयस्थिति मल्लले बनाउन लगाएको कानुनमा उल्लेख छ, ‘तल्लो जातका व्यक्तिले ब्राह्मण वा आफूभन्दा उत्कृष्ट जातका व्यक्तिको समान आसन चाहेमा उसलाई कम्मरमा डामेर देशनिकाला गर्नु अथवा त्यसका कम्मरका मासुका दुई लुँदा काटिदिनू ।’ 

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

काफलबोटे कान्छाको भेडीगोठ

हामी भेडीगोठको यात्रामा निस्किएका थियौंँ— जिरीदेखि जूनबेंसीसम्म । भेडीगोठमा हरियो सेउलाको ओछ्यानमा रात बिताउँदाको अनुभूति विचित्रको थियो, अद्भुत थियो । 

मुसो

जति गर्दा पनि चन्द्रशेखरले निर्वाचन जितेन । जब उसले मोबाइल फाल्यो, रक्सी पियो र ओछ्यानमा ढल्यो, उसलाई भाउन्न हुन थाल्यो । घर फनफनी घुमेजस्तो हुन थाल्यो । टाउको टन्कन थाल्यो उसको । उसलाई पत्यारै लागेन, आफ्नो पराजय ! 

शरीर, साम्राज्यवाद र पुँजीवाद

एकातिर पितृसत्ता दृष्टिले महिला प्रयोग गरिने ‘जिनिस’ देख्छ भने अर्कोतिर पुँजीवादले पनि महिलालाई प्रयोगकै ‘वस्तु’ ठान्छ । आजको पितृसत्तात्मक पुँजीवादी समाजमा महिला फेरि पनि उनीहरूकै इच्छाअनुकूल प्रयोग गर्न सकिने वस्तुमा परिणत भएका छन् । 

जूनकिरीको संघर्ष

एउटा संघर्षको कहानी हो दलित युवतीको उपन्यास– वराङ्गना । जातीय दर्जाको घेरामा बाधिएर भाग्यलाई जीवन ठान्ने दलित बर्गका बारे उपन्यास लेखिएको छ । कर्मको बाटोबाटै उपलब्धी र सफलता हात पार्न सकिने उपन्यासको सार छ । 

ADVERTISEMENT

मेमोरिया मदन

मदन तामाङलाई मैले पहिलोचोटि देखेको खबरकागजमा हो । त्यो बेला म बरबोट हाइस्कुल पढ्दै थिएँ । आपाले जोरलाइनबाट जाँड पकाउने मर्चा ल्याएका थिए, जसलाई पुरानो कागजले बेरेर पोको पारेको थियो । त्यही कागजको टुक्रामा ठूलो नक्सा हाँसिरहेथ्यो ।

दाइजोमा सम्पदा

चीनको राजधानी बेइजिङमा रहेको क्यापिटल म्युजियममा गत बर्ष ५ महिनासम्म (फेब्रुवरी–जुलाई) ‘थिआनलु वनह्वा’ शीर्षकमा एउटा कला प्रदर्शनी आयोजना भएको थियो । ‘थिआनलु वनह्वा’ को अर्थ हुन्छ— सांस्कृतिक विशेषतायुक्त स्वर्गीय बाटो ।

विद्यार्थीका लागि सिनेमा 

श्री ३ चन्द्रशमशेर र उनका उत्तराधिकारीको शासनकालमा मूलत: अभिजात वर्गको मात्र पहुँचमा रहेको सिनेमा प्रविधिमा पद्मशमशेर शासनारूढ भएपछि रैतीको पनि केही पहुँच पुग्यो, पद्मकै क्षणिक उदारताका कारण ।

बुद्धधाम : पानीमा छाया

पवित्र लुम्बिनी उद्यान । स्वदेश र विदेशबाट शान्तिको सन्देश र प्रेरणा लिन आउनेको ओइरो लाग्ने स्थल । बुद्ध धर्मावलम्बी र अनुयायी तीर्थाटन गर्न आउँछन् भने शुभेच्छुक र शुभचिन्तक शान्तिको ऊर्जा लिन यहाँ आउने गर्छन् । यहाँका कतिपय मन्दिरका बनावट, कलाशैली र छापिएका परम्पराले सबै रोमाञ्चित हुन्छन् ।