बिमस्टेक सम्मेलनः राष्ट्र तथा सरकार प्रमुखलाई सोल्टीमा 'रिट्रिट'

कृष्ण आचार्य

काठमाडौँ — बिमस्टेक सम्मेलनमा सहभागी राष्ट्र तथा सरकार प्रमुखलाई सोल्टी होटलमा 'रिट्रिट' दिइएको छ । नेपाल सरकारको आयोजनामा शुक्रबार बिहान सम्मेलनस्थल सोल्टीमा रिट्रिट दिइएको हो । रिट्रिटमा सातै देशका राष्ट्र तथा सरकार प्रमुखको सहभागिता रहेको छ ।

तस्बिरः हेमन्त श्रेष्ठ

सोल्टीमा रिट्रिट दिए पनि नेपाल सरकारले भदौ १५ गते अर्थात सम्मेलनको दोस्रो दिन गोकर्ण रिसोर्टमा रिट्रिट दिने तयारी गरेको थियो। तर वर्षाका कारण चाबहिल–जोरपाटी–गोकर्ण सडक द्रुत गतिमा सुधार गर्न नसकेपछि सोल्टीमै रिट्रिट दिने तालिका बनाइएको हो।

चाबहिल–जोरपाटी–गोकर्णको सडक अवस्था तत्काल सुधार गर्न नसकेपछि सरकारले सम्मेलन आयोजना स्थलमै ‘रिट्रिट’ गर्ने भएको हो। ‘यस पटक होटल सोल्टीमै हुने भएको छ,’ परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्त्ता भरतराज पौड्यालले भने। परराष्ट्रका अधिकारीहरुले प्राविधिक कारणले आयोजना स्थलभन्दा बाहिर रिट्रिट हुन नसकेको जनाए।

Yamaha

राससका अनुसार सदस्य मुलुकका राष्ट्राध्यक्ष/सरकार प्रमुखलाई आवासको व्यवस्था गरिएको स्थानीय ताहाचलस्थित सोल्टी होटलको पौडी पोखरी परिसरमा आयोजना गरिएको रिट्रिटमा सबै देशका राष्ट्राध्यक्ष/सरकार प्रमुख तथा उनीहरूका जीवनसाथी पनि सहभागी छन् ।

रिट्रिटमा बिहानको खाजाको प्रबन्ध गरिएको छ । सदस्य देशका राष्ट्राध्यक्ष/सरकार प्रमुखका निम्ति एउटा मुख्य टेबल र सोही टेबल नजिक उनीहरूका श्रीमती/श्रीमान्लाई बेग्लै टेबलको व्यवस्था गरिएको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ । आफ्नै भाषामा अभिव्यक्त गर्न चाहने राष्ट्राध्यक्ष/सरकार प्रमुखका लागि दोभाषेको पनि व्यवस्था गरिएको छ ।

बिमस्टेकका अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली तथा उनकी धर्मपत्नी राधिका शाक्यले रिट्रिटस्थलमा सदस्य मुलुकका राष्ट्राध्यक्ष/सरकार प्रमुख तथा उनीहरूका जीवनसाथीलाई स्वागत गरिन् । त्यसअघि पञ्चकन्याले पनि उनीहरुलाई पुष्पगुच्छासहित स्वागत गरेका थिए ।

रिट्रिटमा बिमस्टेक राष्ट्रका बाह्य मामिला/विदेशमन्त्री/राज्यमन्त्री पनि सहभागी छन् । उनीहरूलाई परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले स्वागत गरेका थिए । त्यसैगरी उक्त एकान्त भेटमा सहभागी बाह्य मामिला/विदेश मन्त्रालयका सचिवलाई परराष्ट्र सचिव शङ्करदास वैरागीले स्वागत गरेका थिए ।

नितान्त निजी एवं एकान्त भेटका निम्ति रिट्रिटस्थलमा सदस्य देशका विशिष्ट अतिथि र उच्चपदस्थ अन्य पाहुना आउँदा पृष्ठभूमिमा सबै देशका राष्ट्रिय धुन मन्द र मधुर ध्वनिमा बजाइएको थियो । रिट्रिटका क्रममा बिहानी खाजाको कार्यक्रम पूरा भएपछि राष्ट्राध्यक्ष/सरकार प्रमुखका लागि केही समय व्यक्तिगत कुराकानीका निम्ति छुट्याइएको र रिट्रिटका उत्तराद्र्धमा सामूहिक तस्बीर खिचाउने कार्यक्रम रहेको शिष्टाचार महापाल दीपक अधिकारीले बताए ।


यो पनि पढ्नुहोस्ः

यस कारण भएन गोकर्ण रिसोर्टमा रिट्रिट



Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०९:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

साटिएन ५ करोड भारु

भारतीय पक्षले चासो दिएन, समय जति लम्बिँदै जान्छ नोट साटिने सम्भावना कम हुँदै जान्छ
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — भारतीय मुद्रा पाँच सय र हजार दरका नोट चलनचल्तीबाट हटाएको करिब दुई वर्षसम्म पनि नेपालमा रहेका ती दरका नोट साटिएको छैन ।

नोट सटहीका लागि सरकार र राष्ट्र बैंकमार्फत अनेकौं प्रयास भए पनि भारतीय पक्षले महत्त्व नदिएपछि ती नोट नसाटिएका हुन् । यहाँ रहेको करिब ८ करोड रुपैयाँ बराबरका नोट निष्क्रिय बनेका छन् ।


पछिल्ला महिनाहरूमा भारतीय पक्षले नोट सटहीसम्बन्धी कुरा सुन्नै छोडेकाले नेपालमा रहेको भारु पाँच सय र हजार दरका नोट साटिने सम्भावना न्यून बन्दै गएको जानकारहरू बताउँछन् । नेपाल सरकारले प्राथमिकताका साथ पहल नगरेको र राष्ट्र बैंकको अक्षमताका कारण वैधानिक रूपमा रहेका भारु पनि साट्न नसकिएको उनीहरूको भनाइ छ ।


बिमस्टेक सम्मेलनका लागि यतिबेला भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी काठमाडौंमा छन् । बिमस्टेक सदस्य राष्ट्रहरूबीचमा सहयोग र सहकार्य गरी अघि बढ्ने उनले बताएका छन् । नेपालीसँग रहेको आफूले प्रतिबन्धित गरेको भारु पाँच सय र हजार दरका नोट सटहीबारे उनी मौन छन् ।


नेपालजस्तै छिमेकी राष्ट्र भुटानमा रहेको सबै प्रतिबन्धित भारु नोट सटही गरिसक्दा पनि नेपालमा रहेको नोट सटहीबारे भारत सरकारले कुरा सुन्नै चाहेको छैन । नोट सटहीका सन्दर्भमा भारतले नेपालप्रति देखाएको व्यवहार सहय नभएको विज्ञहरू बताउँछन् । खासगरी सरकार, अर्थ मन्त्रालय र राष्ट्र बैंकले प्रभावकारी रूपमा कुरो राख्न नसक्दा यस्तो अवस्था आएको उनीहरूको भनाइ छ । गत चैतमा प्रधानमन्त्री केपी ओली भारत भ्रमणमा गएको बेला नोट सटहीको विषय उठान गर्न नसक्नु नै ठूलो कमजोरी भएको उनीहरूको ठहर छ ।


भारत सरकारले ०७३ कात्तिक २४ गते (नोभेम्बर ९, २०१६) देखि भारु पाँच सय र हजार दरका नोट चलनचल्तीमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो । त्यसबेलादेखि नेपालमा पनि भारु पाँच सय र हजार दरका नोट चलेका छैनन् । राष्ट्र बैंकका अनुसार वित्तीय प्रणालीमा करिब ५ करोड भारु पाँच सय र हजार दरका नोट छन् । यसबाहेक सर्वसाधारणसँग भएको प्रतिबन्धित भारुको यकिन तथ्यांक राष्ट्र बैंकसँग पनि छैन ।


सुरुमा राष्ट्र बैंकले रुपैयाँ नेपाली वित्तीय प्रणालीमा करिब ७ करोड ८५ लाख भारु पाँच सय र हजार दरका नोट रहेको बताएको थियो । तर, सबै निकायसँग रहेको भारु संकलन गर्दा करिब ५ करोड जम्मा भएको छ । यसबीचमा सम्बन्धित निकायले विभिन्न माध्यममार्फत केही भारु सटही गरिसकेका छन् ।


‘भारु सटहीका लागि हामीले हदैसम्मको प्रयास गरिरहेका छौं,’ राष्ट्र बैंक विदेशी विनिमय विभाग प्रमुख भीष्मराज ढुंगानाले भने, ‘तर, भारतीय पक्षले चासो दिएन । समय जति लम्बिँदै जान्छ नोट साटिने सम्भावना पनि कम हुँदै जान्छ ।’ नोट सटहीका लागि छलफल गर्न पछिल्लोपटक नेपाल आएको भारतीय रिजर्भ बैंक (आरबीआई) को टोलीले गरेको प्रतिबद्धता पनि पूरा नगरेको उनले बताए ।


भारु प्रतिबन्धको निर्णय नितान्त राजनीतिक भएकाले भारतीय केन्द्रीय बैंक (रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया) सँग मात्र कुरा गरेर नहुने उनको भनाइ छ । ‘यो कुरा माथिल्लो राजनीतिक तहबाटै उठान हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘यसकारण नेपालले सरकारकै स्तरबाट पहल गर्नुपर्छ ।’ राष्ट्र बैंकले यो विषयमा सबै सरोकारवाला निकायहरूसँग पहल गर्न आग्रह गरे पनि उक्त विषयले प्राथमिकता नपाएको उनले बताए ।


भारतले प्रतिव्यक्ति २५ हजारका दरले भुटानमा रहेको भारु पाँच सय र हजार दरका नोट सटही गरिदिएको छ । खुला सीमाका कारण धेरै नेपालीहरू भारतमा काम गर्न जान्छन् भने वैदेशिक व्यापारको ठूलो हिस्सा भारतसँग हुँदै आएको छ । दुई वर्षसम्म पनि भारु नसाटिँदा सर्वसाधारण र व्यापारी मर्कामा परेका छन् । भारतले पाँच सय र हजार दरका नोटमा प्रतिबन्ध लगाएको भोलिपल्टै राष्ट्र बैंकले ती दरका नोट चलनचल्तीमा नल्याउन निर्देशन दिएको थियो ।

आरबीआई प्रतिवेदन नेपालबारे मौन
-सुरेशराज न्यौपाने
नयाँदिल्ली– भारतीय केन्द्रीय बैंक (आरबीआई) ले बुधबार सार्वजनिक २०१७/१८ को वार्षिक प्रतिवेदनमा ९ नोभेम्बर २०१६ को ‘नोटबन्दी’ कारण प्रतिबन्धित पाँच सय र हजारका नोटहरूमध्ये हालसम्म ९९.३ प्रतिशत फिर्ता भइसकेको जनाएको छ । नेपालमा रहेका भारु नोटबारे प्रतिवेदन मौन छ ।


प्रतिवेदनमा नोटबन्दी लागू हुने दिनसम्म प्रचलनमा रहेको भारु पाँच सय र हजार दरका १५.४१ लाख करोड मूल्यका नोटहरूमध्ये हालसम्ममा १५.३१ लाख करोड मूल्यका नोट आरबीआईमा फिर्ता भइसकेको जनाइएको छ । नेपालको वित्तीय प्रणालीमा भएको करीब पाँच करोड भारु बराबरको नोट नसाटिएको विषयमा भने केही उल्लेख छैन । जबकि नोटबन्दीलगत्तै भारत सरकारले सर्वसाधारणसँग भएका भारु नोटसमेत साटिदिने आश्वासन दिए थियो । पछि नोटहरू वैध र अवैध छुटयाउने प्रणाली र संयन्त्र नेपालसँगको नभएको भन्दै नोटबन्दी लागू हुँदाका बखत वित्तीय प्रणालीमा रहेका प्रतिबन्धित नोटहरू मात्र साटिदिने बताएको थियो ।


सर्वसाधारणसँग भारु नोट कति छ भन्ने कुनै यकिन नभए पनि भारतमा औपचारिक र अनौपचारिक क्षेत्रमा रोजगारीका लागि आउने नेपालीहरूसँग थुप्रो परिमाणमा प्रतिबन्धित भारु रहेको सरकारी अधिकारीहरू बताउँदै आएका छन् । विशेषगरी सुदूपश्चिम, मध्यपश्चिम र पश्चिम पहाडी क्षेत्रका नेपालीहरूलाई बढी मर्का पारेको अनुमान छ ।


भारु सटहीका विषयलाई केन्द्रीय बैंकदेखि प्रधानमन्त्रीतहसम्म उठाउँदै आएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले चैतको अन्तिम साता भारत भ्रमणमा आउँदा भारतीय प्रधामन्त्रीसमक्ष समेत भारु नोट सटही विषयलाई सम्बोधन गरिदिन अनुरोध गरेका थिए । त्यसैगरी यस विषयमा भारतको केन्द्रीय रिजर्भ बैंक (आरबीआई) र नेपाल राष्ट्र बैंकका उच्च अधिकारीहरू र प्राविधिक टोलीहरूको थुप्रैपटक ओहोरदोहोर पनि भइसकेको छ । दुवै पक्षबाट त्यसम्बन्धमा प्रतिवेदनहरू पनि तयार भइसकेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०९:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT