राहदानी लिनै सास्ती

विदेशी मिसनमा झनै समस्या
मैना धिताल

काठमाडौ — रात्रिबसबाट राजधानी उत्रेका दाङका १९ वर्षे प्रवीण चौधरी बिहान ४ बजे नारायणहिटीस्थित राहदानी विभागको काउन्टरमा पुग्दा लाइन सुरु भइसकेको थियो । त्यतिबेलादेखि लाइनमा बसेका उनी दिउँसो साढे १२ बजे भित्री काउन्टर परिसरमा पालो कुरिरहेको भेटिए ।

थकित मुद्रामा उनले भने, 'बेलुका ३/४ बजेसम्म पालो आउला कि ?'
सरकारले दोब्बर शुल्क लिएर एक साताभित्र राहादानी दिने व्यवस्था गरे पनि सर्वसाधारणको सास्ती घटेको छैन । जिल्लामा लामो समय राहदानी नपाइने भएपछि उनीहरू दोब्बर शुल्क तिर्न बाध्य छन् । तैपनि राहदानी पाउन सहज छैन । राजधानीसम्म आउजाउ भाडा, बस्ने र खाने खर्चले झन् आर्थिक भार परेको छ ।
'कतिपय त रातिदेखि नै यहीं सुतेको देखियो,' राहदानी बनाउन भरतपुरबाट आएका प्रज्वल थपालियाले भने, 'देशमा युवाले रोजगारी त पाएनन् नै, विदेश जान बढी पैसा तिर्दासमेत समयमा पासपोर्ट नपाइने भयो ।' विभागले नारायणहिटीस्थित सेवा केन्द्रबाट १० हजार रुपैयाँ तिरेर एक साताभित्र राहदानी उपलब्ध गराउँदै आएको छ । पछिल्लो महिना दैनिक १६ सयदेखि ३ हजारसम्म आवेदन पर्न थालेकाले काउन्टर थपेर ६ पुर्‍याइएको छ । सेवाग्राहीलाई पहिलेभन्दा सहज भएको विभागको दाबी छ । महिला, केटाकेटी, ज्येष्ठ नागरिकलगायतलाई छुट्टै काउन्टरबाट निवेदन लिने गरिएको महानिर्देशक रमेश खनालले बताए ।  
दसैंतिहार र चुनावको बिदाका कारण पछिल्ला महिनामा निवेदनको चाप बढेको उनको भनाइ छ । 'महिनांै राहदानी नपाएको भन्ने गुनासो अब रहन्न,' खनालले भने, 'जिल्लामा निवेदन पर्नासाथ अगाडि बढाउन निर्देशन दिएका छौं, पछिल्लो समय निवेदनहरू पेन्डिङमा छैनन् ।'
परराष्ट्र निमित्त सचिव शंकरराज बैरागीले राहदानी सेवा सुधार मन्त्रालयको प्राथमिकतामा रहेको भन्दै अनलाइन फारम र प्रत्यक्ष दर्ता प्रणाली कार्यान्वयनमा आएपछि सेवा धेरै प्रभावकारी हुने दाबी गरे ।
मन्त्रालयको तयारी हेर्दा त्यसका लागि पनि कम्तीमा दुई महिना लाग्ने देखिन्छ । 'हामीले चाहे पनि कानुनी परिधि र तोकिएको ढाँचामा काम गर्नुपर्ने हुनाले प्रविधि सुधारलगायत परिवर्तनका लागि केही समय लाग्न गएको हो,' उनले भने ।
काउन्टर थप र कर्मचारीलाई दुई सिफ्टमा काम लगाएर सेवा सुधारको प्रक्रिया थालेको विभागले जनाएको छ । सेवाग्राहीको चाप नघटेमा राजधानीमा तीन जिल्ला प्रशासन कार्यालय र त्रिपुरेश्वरस्थित कन्सुलर विभागमा थप सेवा केन्द्र खोली द्रुत सेवा उपलब्ध गराइने खनालले बताए ।
विभागले २६ संयोजन केन्द्रमार्फत विभिन्न जिल्लाको आवेदन संकलन गर्छ । नियमित दस्तुर (५ हजार रुपैयाँ) तिरेर आवेदन दिएको ४५ दिनभित्र पाइसक्ने भनिए त्यो लागू हुन सकेको छैन । दोब्बर शुल्क लिएर छिटो सेवा दिने व्यवस्थाले सामान्य प्रक्रियाबाट आउने निवेदन त्यसै पछि पर्ने भयो,' पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालका परराष्ट्र सल्लाहकार हीराबहादुर थापाले भने, 'सामान्य नेपालीका लागि ५ हजार सानो रकम हैन ।'
राहदानीबाट दिनमै २-३ करोड राजस्व उठे पनि सेवा सुधार हुन नसकेको जानकारहरू बताउँछन् । राजस्वको उपयोग गरेर सेवा प्रवाहमा सुधार ल्याउनुपर्‍यो,' उनको सुझाव छ ।  
विदेशस्थित नियोगमा पनि समयमा राहदानी नपाउने समस्या उत्तिकै छ । नियोगहरूमा जन्ममिति, स्थायी ठेगानालगायत सूचना सही र पूर्णरूपमा उल्लेख नगरेको र फारमको साइजको समस्याले ढिलाइ भएको विभागको भनाइ छ । अमेरिकामा कतिपय नेपालीले १ वर्षसम्म पनि नपाएको गुनासो गरेका छन् । मिसनका लागि फारम भरेको ३ महिनाभित्र उपलब्ध गराउनुपर्ने प्रावधान छ ।
अमेरिकाको मिजोरीमा रहेका छोरीज्वाइँले निवेदन दिएको ७ महिना हुँदा पनि राहदानी नपाएपछि आफैं विभाग जानुपरेको थापाले बताए । बुझ्दा एउटा निवेदनमा फारमको साइज सही नभएको र अर्कोमा पुरानो राहदानी नम्बर नभएकाले रोकिएको भन्ने थाहा पाएपछि उनले हालै सच्याउन जानकारी पठाएका छन् ।
विदेशस्थित मिसनहरूको लापरबाहीले सेवाग्राहीले दुःख भोग्नुपरेको उनले बताए ।  समयमा राहदानी उपलब्ध हुन नसक्दा हुँदाखाँदाको जागिर गुमाउनुपर्ने र गैरकानुनी हैसियतमा बस्नुपर्ने अवस्था छ । साउदी अरब, कतार, दुबई, यूएई, मलेसियालगायत मुलुकमा नयाँ राहदानीका लागि दैनिक ४ सय जनि निवेदन पर्छन् । दूतावासमा कर्मचारी कम भएकाले पनि सेवा दिन समस्या छ । २०१० को डिसेम्बर २६ बाट एमआरपी दिइन थालेयता विभागले १५ लाख ४० हजार राहदानी जारी गरिसकेको छ ।

 

प्रकाशित : माघ २१, २०७० ०८:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

श्रीपञ्चमी मनाइँदै

काठमाडौं — विद्या र वाणीकी देवी सरस्वतीको पूजा आराधना गर्दै उनको जन्मोत्सवका रूपमा मंगलबार मुलुकभर श्रीपञ्चमी मनाइँदै छ ।


श्रीपञ्चमीमा बालबालिकालाई अक्षरारम्भ गर्ने नेपाली परम्परा भएकाले अभिभावकले आफ्ना सन्तानलाई नजिकका सरस्वती मन्दिरमा लगी खरी वा पेन्सिलले अक्षर लेख्न लगाउँछन् । यस दिन सरस्वतीको पूजाअर्चना गरी विद्यारम्भ गरे सर्वसिद्धि प्राप्त हुने जनविश्वास छ ।
आजै स्वयम्भूनजिक मञ्जुश्री चैत्यमा मेला लाग्छ । बौद्ध धर्मावलम्बीले देवी सरस्वतीलाई मञ्जुश्री बोधिसत्त्वका रूपमा पुज्ने गर्छन् । श्रीपञ्चमीको अघिल्लो साँझ ल्हासाको बाटो गरी स्वयम्भूको महारश्मी दर्शन गर्न महाचीनबाट आफ्नी शक्ति वरदा र मोक्षदा मञ्जुश्री काठमाडौं आएको लोककथन छ । त्यसैले उनको थकाइ मेटाउन बालबालिका र महिलाले सरस्वतीको मूर्तिमा तेल घसिदिने चलन छ । ललितपुरको लेलेस्थित सरस्वती र ज्ञानकुण्डमा पनि मेला लाग्छ ।
वासन्ती प्रकृतिको पूर्व रङ यसै दिनदेखि रूखबिरुवामा नयाँ पालुवाका रूपमा देखिने, मानिसको मानसिक प्रकृति बदलिने, शिशिर ऋतुभन्दा बेग्लै किसिमको हावा बहने र बाह्य वातावरणले समेत प्रमुदित रूप धारण गरेको आभास हुनाले यस दिनलाई वसन्त ऋतुको पहिलो दिन मानेर वासन्तोत्सव गर्ने परम्परा छ । सोही कारण यस पर्वको नाम वसन्तपञ्चमी रहेको हो । यस अवसरमा हनुमानढोका नासलचोकमा बिहान सवा ८ को शुभसाइतमा वसन्त श्रवण आयोजना गरिएको छ । राष्ट्रपति रामवरण यादव समारोहमा सरिक हुन्छन् । बाह्रौं शताब्दीका महाकवि जयदेवद्वारा रचित गीत गोविन्दमा रहेको वसन्त गीत सुनाउने परम्परा छ । यस दिन तराईमा कामदेव र रतीदेवीको पूजा गर्ने चलन छ । यस दिनदेखि वसन्त राग गाउने गरिन्छ ।
 

प्रकाशित : माघ २१, २०७० ००:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्