मध्यपहाडी लोकमार्ग ११३ किमि कालोपत्रे

दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौं — भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले मध्यपहाडी लोकमार्गको १ सय १३ किमि सडक कालोपत्रे गर्ने काम सकिएको जनाएको छ । कुल १ हजार ७ सय ५६ किमिमध्ये पूर्वी ६१ र पश्चिम खण्ड ५२ किमि कालोपत्रे भएको हो । पाँचथरको चियोभञ्ज्याङबाट सुरु हुने यो राजमार्ग बैतडी झुलाघाटमा टुंगिन्छ ।

 

लोकमार्गले २४ जिल्ला र १९ जिल्लाका सदरमुकाम छिचोल्लेर जानेछ । सडक विभागका अनुसार पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको सबै खण्डमा ट्रयाक खोल्ने काम सकिएको छ । आगामी ४ वर्षभित्र सम्पूर्ण सडक कालोपत्रे गरिने विभागको दाबी छ । ‘मुख्य समस्या बजेटको हो, विनियोजन गरियो भने समस्या छैन,’ विभागका एक अधिकारीले भने । मध्यपहाडी लोकमार्ग पश्चिम खण्डका प्रमुख सूर्य रानाभाटका अनुसार बाग्लुङ, रुकुम, जाजरकोट दैलेख, गोरखालगायतका जिल्लामा कालोपत्रे गर्ने काम भइरहेको छ । ‘केही टेन्डर भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘साँगुरो सडक भएको स्थानमा चौडा पार्ने काम भइरहको छ । काम तीव्र रूपमा अघि बढेको छ ।’ लमजुङको केही खण्डमा मुआब्जा विवादले काम अलि ढिलाइ भएको उनले बताए । ‘८ किमिमा बजार छ, त्यहाँ केही घर भत्काउनुपर्ने हुनाले मुआब्जा विवाद छ,’ उनले भने, ‘त्यो पनि चाँडै समाधान होला ।’ पश्चिम खण्डमा १४ जिल्ला पर्छन्, तीमध्ये १० जिल्लामा कालोपत्रे भइरहेको उनले बताए । हालसम्म ६ अर्ब रुपैयाँ खर्च भइसकेको उनले जनाए । सम्पूर्ण राजमार्ग कालोपत्रे गर्न १५ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने उनको भनाइ छ । 

च्याङथापुदेखि पश्चिम झुलाघाट ट्रयाक जोडिइसकेकाले यातायात सञ्चालन भइरहेको उनले बताए । नुवाकोटको पाटी भन्ज्याङदेखि बैतडीको झुलाघाटसम्मको १ हजार ९७ किमि पश्चिम खण्डमा पर्छ भने ६ सय ५९ किलोमिटर पूर्वी खण्डमा पर्छ । उनका अनुसार यस खण्डमा साना ठूला गरी ८० वटा पुल पर्छन् । तीमध्ये २७ वटा पुलको निर्माण कार्य सम्पन्न, ८ वटा निर्माणाधीन र अन्यको टेन्डर प्रक्रिया अघि बढेको उनले बताए । पूर्वी खण्डको चियोभज्याङमा ट्रयाक खोल्ने काम भए पनि कालोपत्रे गर्न समस्या भएको पूर्वी खण्डका प्रमुख सतेन्द्र शाक्यले बताए । 

जोरसालदेखि तमोरको गणेशचोकसम्म कालोपत्रे सम्पन्न भइसकेको भन्दै उनले अन्य भागमा टेन्डर प्रक्रिया अघि बढेको बताए । पाँचथर खण्डमा पर्ने सिवा, मुसेपा, फलामे, सिलसिले, मेवा र ओयामसहित ६ वटा खोलामा २० देखि ४० मिटरसम्म लम्बाइका पुल निर्माण गर्ने क्रम जारी रहेको उनले बताए । यस खण्डमा जम्मा ४० पुल रहेको उनले बताए । तीमध्ये २० को निर्माण सम्पन्न, ११ निर्माणाधीन र ९ वटा ठेक्का प्रक्रियामा छन् । 

हालसम्म करिब ७ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ भने सम्पूर्ण खण्ड कालोपत्रे गर्न थप १२ अर्ब रुपैयाँ चाहिने उनले बताए । सम्पूर्ण राजमार्ग कालोपत्रे भए मध्यपहाडी भेगमा बस्ने मानिसको जीवनस्तरमा परिवर्तन आउने उनले जानकारी दिए । यस लोकमार्ग १० नयाँ सहरको पनि पर्छन् । सरकारले २० वर्षमा प्रत्येक सहरमा १ लाख जनसंख्या अटाउने महत्त्वाकांक्षी योजनासाथ पाँचथरको फिदिम, तेह्रथुमको वसन्तपुर, सिन्धुलीको खुर्कोट, धादिङको बैरेनी गल्छी, तनहुँको डुम्रे, बागलुङको बुर्तीबाङ, रुकुमको चौरजहारी, दैलेखको राकम, अछामको साँफेबगर र बैतडीको पाटनलाई नयाँ सहर घोषणा गरिसकेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७४ ०९:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भन्सार छुटका वस्तुमा लगानी गर्न अमेरिका इच्छुक

टिफा बैठक
राजु चौधरी

काठमाडौं — अमेरिका प्रवेशमा भन्सार छुट पाएका वस्तु नेपालमा उत्पादन गर्न त्यहीँका लगानीकर्ता इच्छुक देखिएका छन् । नेपाल अमेरिकाबीचको व्यापार तथा लगानीसम्बन्धी बृहत् सम्झौता (टिफा) को बैठकमा अमेरिकी अधिकारीले त्यहाँका लगानीकर्ता इच्छुक रहेको जानकारी गराएका हुन । राजधानीमा दुई देशका सचिवस्तरको ‘टिफा’ बैठक बिहीबार बसेको थियो ।

अमेरिका प्रवेशमा भन्सार छुट पाएका वस्तु नेपालमा उत्पादन गर्न त्यहीँका लगानीकर्ता इच्छुक देखिएका छन् ।

नेपाल अमेरिकाबीचको व्यापार तथा लगानीसम्बन्धी बृहत् सम्झौता (टिफा) को बैठकमा अमेरिकी अधिकारीले त्यहाँका लगानीकर्ता इच्छुक रहेको जानकारी गराएका हुन । राजधानीमा दुई देशका सचिवस्तरको ‘टिफा’ बैठक बिहीबार बसेको थियो । यो तेस्रो बैठक हो । ‘अमेरिकी अधिकारीसँग छलफल गर्दा लगानीका लागि ऐन कानुन, वातावरण, प्रावधानको विषयमा बढी केन्द्रित भयो,’ वाणिज्य मन्त्रालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता रविशंकर सैंजुले भने, ‘उनीहरू भन्सार छुटका वस्तुमा लगानी गर्न बढी इच्छुक छन् ।’

पछिल्लो समय अमेरिकाले थप ६६ वस्तुलाई भन्साररहित बजार पहुँच दिएको छ । यसअघि जनरलाइज्ड सिस्टम अफ प्रिफरेन्स (जीएसपी) अन्तर्गत अन्य उत्पादनाम पनि छुट दिइरहेको थियो । गत वर्षदेखि थप ६६ वस्तुमा छुट दिएको हो । जुन गत वर्षदेखि लागू भइसकेको छ । तर, त्यसमा नेपालको तुलनात्मक लाभ भएका तयारी पोसाकजस्ता समावेश छैनन् ।

छुट भएका झोला, सुटकेसजस्ता उत्पादनमा धेरै लगानी छैन । अमेरिकामा यी वस्तुको बजार भने छ । भन्सार छुटमा त्यहाँ प्रवेश पाउने हुँदा अन्य मुलुकका भन्दा यहाँका उत्पादन सस्ता हुनेछन् । बजार सुनिश्चित देखेपछि अमेरिकी लगानीकर्ताले आफैं उत्पादन गर्ने अवसर खोजिरहेका हुन् । त्यसक्रममा लगानीको वातावरण राम्रो भएको मन्त्रालयले दाबी गरेको छ । ‘बनिरहेका ऐन कानुनको बारेमा स्पष्ट जानकारी गरायौं, लगानीको वातावरण रहेकाले लगानी गर्न आग्रह गरेका छौं,’ प्रवक्ता सैंजुले भने ।

बैठकमा तयारी पोसाकको विषयमा पनि छलफल भएको उनले बताए । यस्तै ६६ बाहेक अन्य वस्तुमा पनि छुट दिन आग्रह गरेको मन्त्रालयले जनाएको छ । बैठकमा सम्झौता नभए पनि लगानी गर्ने आधार तय भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । वाणिज्य सचिव ङइन्द्रप्रसाद उपाध्यायले अमेरिकाले भन्सार छुट पाएका वस्तुका लागि प्राविधिक सहयोग दिन तयार रहेको बताए । उनीहरूले व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रलाई थप विस्तार गर्ने जनाएको छ ।

मन्त्रालयका अनुसार ६६ वस्तुमध्ये एक–दुई वस्तुबाहेक सबै निर्यात हुन्छ । ‘सानो परिमाणमा भए पनि अधिकांश वस्तुहरू निर्यात हुन्छ । हस्तकला उत्पादनको माग पनि उच्च छ,’ उनले भने, ‘उत्पादन बढाउनसके निर्यात बजार धेरै बढ्छ ।’ बैठकमा तुलनात्मक लाभका वस्तु पहिचान भएका वस्तुको बारेमा पनि छलफल भएको जनाएको छ । त्यसक्रममा अमेरिकाले सक्दो सहयोग गर्ने जनाएको प्रवक्ता सैंजुले बताए । मन्त्रालयले नेपाल व्यापार एकीकृत रणनीति (एनटीआईएस) २०१६ वस्तु तथा सेवा गरी १२ वटा छनोट गरेको छ ।

मन्त्रालयले एनटीआईएस २०१० संशोधन गर्दै निर्यातका बढी सम्भावना भएका १२ वटा वस्तु तथा सेवाको सूची तयार पारेको छ । जसमध्ये वस्तुतर्फ ठूलो अलैंची, अदुवा, चिया, औषधि तथा सुगन्धित वनस्पती, कपडा, छाला, जुत्ता, च्यांग्रा पस्मिना र गलैंचा परेका छन् । सेवातर्फ रेमिट्यान्स, आईटी तथा आईटी इन्जिनियरिङ र पर्यटन (व्यापार, शिक्षा र चिकित्सा) छनोट गरेको छ । दातृ निकायको सहयोगमा तुलनात्मक लाभका वस्तु पहिचान भए पनि लाभ लिन सकिएको छैन । सबै क्षेत्रमा लगानी गर्न नसक्ने हुँदा यस्ता लाभका वस्तु पहिचान गरिन्छ ।

व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रको तथ्यांकअनुसार अमेरिका निर्यातको हिसाबले भारत पछि दोस्रो मुलुक हो । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ७ महिनामा ५ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँको निर्यात भएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको ७ महिनामा ५ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ निर्यात भएको थियो । आयात व्यापारमा अमेरिका आठौं नम्बरमा रहेको केन्द्रको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।

‘टिफा’ अमेरिकासँग व्यापार र लगानी विस्तारका लागि गरिने सम्झौता हो । यसमा दुई देशबीच आर्थिक साझेदारी बढाउन सक्ने आधार समेटिएका हुन्छन् । अमेरिकाले संसारका करिब ४० देशसँग ‘टिफा’ सम्झौता गरिसकेको छ । दक्षिण एसियामा अमेरिकाले श्रीलंका, पाकिस्तान र अफगानिस्तानसँग यस्तो सम्झौता गरिसकेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७४ ०९:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्