खरेलले ल्याए ‘लै बरी लै’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — नेपाली संस्कृति, परम्परा, रीतिरिवाज, बाजा लोप हुँदै गएकामा वरिष्ठ गीतकार/फिल्मकर्मी यादव खरेल चिन्तित थिए । यही चिन्ताकै कारण उनले केही गीत पनि लेखे । २०५८ मै ती गीत समेटेर एल्बम निकाल्न म्युजिक नेपालसँग करारसमेत भयो । तर नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा भएको डिजिटलाइज्डले ल्याएको उतारचढावको मारमा खरेलका गीतहरू परे ।

झन्डै डेढ दशकपछि खरेलका तिनै गीतहरू ‘लै बरि लै’ एल्बममा समेटिएर आएका छन् । उनकै एकल शब्द रहेको एल्बमको राजधानीमा बुधबार संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीले लोकार्पण गरे । 

एल्बममा समेटिएका लोकगीतहरूबाट टिपिकल नेपाली समाजको जीवनशैली, जीवनदर्शन, परम्पराबारे जानकारी पाइने जोशीले बताए । ‘समाजमा हुने विवाह, तीज, दसैं, तिहारलगायतका चाडपर्वका साथै विभिन्न बाजागाजाको जानकारी यसमा पाइन्छ,’ उनले भने, ‘एल्बमबाट नेपाली महिलाको त्याग, संकल्प, स्वतन्त्रता पनि उजागर भएको छ ।’ पुराना संस्कृति र संगीतले नै समाजमा सहअस्तित्व र सामञ्जस्य कायम गर्न सक्ने भएकोले लोक संस्कृतिहरूको जर्गेना गर्न उनले सुझाए ।

लोप हुँदै गएका नेपाली लोकसंस्कृतिहरूको संरक्षण होस् भनेर गीतमा उतारेको खरेलले सुनाए । उनले भने, ‘समाजमा भएको परिवर्तनले २० र ३० को दशकमा हामीले देखेको सांस्कृतिक वातावरण अहिलेकाले देख्न पाएका छैनन् । अहिले श्रव्यदृश्यका माध्यमबाट त्यो संरक्षण गर्न सहज भएको छ ।’ कार्यक्रममा म्युजिक नेपालका सञ्चालक एवं अध्यक्ष सन्तोष शर्मा र गीतकार नगेन्द्र थापाले पनि बोलेका थिए । 

एल्बममा ‘वैशाख मास लगन जुर्‍यो...’, ‘दिन बित्यो जसोतसो...’, ‘अच्छ्युँ खायौँ बच्छ्यु खायौँ...’, ‘गाई त्योहारो भैलो...’ र ‘वर्ष र दिनमा नि तीज है आयो...’ गरी छ गीत समावेश छन् । शिलाबहादुर मोक्तान, शम्भुजित बाँस्कोटा, मदन दिपबिम र गणेश परियारले संगीतबद्ध गरेका ती गीतहरू तुलसी पराजुली, धर्मेन्द्र सेवान, जुजुकाजी रञ्जित, कर्म ग्याल्छेन, भानु ओली, माण्डवी त्रिपाठी, अञ्जना गुरुङ, रिमा गुरुङ होडा, इन्दिरा गुरुङ, लोचन भट्टराई, नूतन प्रधान, जुना प्रसाईं, आभा मुकारुङले गाएका छन् । 

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७४ ०८:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चेतनलाई नागरिक अभिनन्दन

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — फिल्म निर्देशक एवं गीतकार चेतन कार्कीलाई शुभारम्भ द म्युजिकल जर्नीसहित १८ संस्थाले अभिनन्दन गरेका छन् ।

पुलचोकस्थित फ्रान्सेली सांस्कृतिक केन्द्रमा मंगलबार भएको ‘राष्ट्रिय अभिनन्दन समारोह’ मा कार्कीलाई ३ लाख रुपैयाँ र ताम्रपत्र प्रदान गरियो । ताम्रपत्र कार्कीकै उचाइ बराबर थियो । संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीले पुरस्कार हस्तान्तरण गरेका थिए ।

नेता वा मन्त्रीभन्दा साहित्यिक व्यक्तिको हातबाट पुरस्कार पाउनु आफ्ना लागि ठूलो कुरा भएको कार्कीले बताए । ‘राज्यले हेला गरेको म जस्तो मान्छेले नागरिक स्तरबाट यस्तो गरिमामय सम्मान पाउनु अहोभाग्य हो,’ उनले भने, ‘वरिष्ठताको कदर हुँदो रहेछ भन्ने महसुस भएको छ ।’

दुई भागमा विभाजित कार्यक्रमको पहिलो खण्डमा युवा तथा अग्रज स्रष्टाले कार्कीका गीत सुनाएका थिए । रघु शाह, बेनुका राई, शैलेश सिंह, आविश्री कसपाल, आयुष्मान विष्टलगायतले कार्कीका चर्चित गीतहरू गाए । कार्कीले लेखेका ‘तीजको लहर आयो बरि लै...’, ‘कान्छी हे कान्छी....’, ‘माया–प्रीतिको चोखो कथा...’, ‘बुझ्नै सकिनौ तिमीले...’ जस्ता गीत लोकप्रिय छन् । 

फिल्म क्षेत्रमा लागेको छ दशक पुगेका उपलक्ष्यमा कार्कीलाई अभिनन्दन गरिएको शुभारम्भ सम्मान समितिका संयोजक प्रकाश सायमिले बताए । ‘नेपाली फिल्ममा पटकथा र संवाद लेख्ने उहाँ नै पहिलो व्यक्ति हुनुहुन्छ,’ आफैं पनि फिल्मकर्मी रहेका सायमिले भने, ‘उहाँलाई पहिलो नेपाली प्रोडक्सन डिजाइनर पनि मानिन्छ । उहाँअघि विदेशीले हाम्रो लागि ती काम गर्थे ।’

२०१७ देखि रंगमञ्चमा प्रवेश गरेका कार्कीले ‘विश्वास’, ‘भुमरी’ जस्ता फिल्म निर्देशन गरेका थिए । ‘मनको बाँध’, ‘सिन्दुर’, ‘जीवन रेखा’ लगायत फिल्ममा संवाद लेखेका उनले पहिलो नेपाली फिल्म ‘आमा’ का निर्देशक हीरासिंह खत्रीसँग पनि सहकार्य गरे । ‘खत्रीले नै उहाँलाई स्क्रिप्ट लेख्न उक्साउनुभएको थियो,’ कार्कीसँग नजिक रहेका कवि मुरारी सिग्देलले भने, ‘‘खत्रीको ‘परिवर्तन’ जस्ता फिल्ममा उहाँले सघाउनुभएको थियो ।’’

भारतको देहरादुनमा पढे/बढेका कार्की २३ वर्षको छँदा नेपाल आएका थिए । जीव विज्ञानमा स्नातक र हिन्दी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेका कार्कीले मत्स्य विकास अधिकृतका रूपमा केही वर्ष जागिर खाए । ‘पोखरामा पोस्टिङ थियो,’ कार्कीले सम्झिए, ‘भूपी शेरचन, दुर्गाबहादुर मिजार, कल्याण शेरचनहरूसँग संगत भयो । अनि उनीहरूले जस्तै कला–साहित्यमा रम्न जागिरबाट राजीनामा दिएँ ।’

तत्कालीन ‘शाही नेपाली चलचित्र संस्थान’ गठन भएपछि उनलाई निर्माण नियन्त्रकको पद दिइयो । त्यसपछि फिल्म क्षेत्रमा उनी जमेर लागे । साहित्यमा पनि उनी उत्तिकै सक्रिय रहे । उनका गीत, कविता, उपन्यास गरी १० भन्दा बढी पुस्तक निस्केका छन् । 

अभिनन्दन कार्यक्रममा पनि उनले नेपाली र हिन्दीका गरी आफ्ना दुई दर्जनजति कविता वाचन गरेका थिए । 

 

 

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७४ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्