गाउँका महिला एकजुट

कान्तिपुर संवाददाता

चितवन — इच्छाकामना १, तार्सेलिङकी फूलमाया चेपाङ पहिला गाउँमा नयाँ व्यक्ति आउँदा बोल्न लजाउँथिन् । आफ्ना कुरा राख्न डराउँथिन् । नयाँ मान्छे आउँदा मुख छोपेर बस्थिन् । तर, अहिले उनी गाउँका महिलाको नेतृत्व गर्ने भएकी छन् । उनको सल्लाहमा गाउँका महिला विकासमा जुट्छन् । आयआर्जनमा सक्रिय हुन्छन् ।

‘पहिला नयाँ काम गर्न पनि आउँथेन,’ उनले भनिन्, ‘अहिले आफ्ना लागि आफैं गर्न सक्ने भएका छौं ।’ उनको समूहको नाम झिलिमिली महिला समूह हो । उनी यसको अध्यक्ष हुन् । समूहमा ३३ महिला छन् । समूहमा प्रतिघर १ महिला आबद्ध छन् । मासिक रूपमा घरबाट ५० रुपैयाँ उठाउने गरिएको छ । जुन रकम कोषमा जम्मा हुन्छ ।

यसरी जम्मा भएको रकम समूहमा समस्या परेका महिलालाई सहयोग गरिन्छ । जसका लागि १ सयको १ रुपैयाँ ब्याज पर्छ । ‘म पनि समूहमा छु, कुखुरा पाल्न भनेर ३ हजार लिएकी छु,’ सुनीता चेपाङले भनिन्, ‘रकम थपेर अहिले कुखुरा पाल्न सुरु गरें ।’ उनको परिवारले पहिला गाई पाल्थे । त्यसबाट खासै आम्दानी भएन । ‘आम्दानी हुने कुरा चाहियो, गाईबाट आम्दानी भएन,’ उनले भनिन्, ‘अब कुखुराबाट आम्दानी गर्ने सोच छ ।’

त्यस्तै केही महिलाले बाख्रा पालेका छन् । छोराछोरी पढाउन सक्ने भएका छन् । समूहबाट ३ हजारसम्म निकाल्न पाइन्छ । ‘पहिला गिठा भ्याकुर खाएर धान्नुपथ्र्यो, गाउँमा कुनै संस्था पनि आउँदैन थिए,’ नक्कलीमाया चेपाङले भनिन्, ‘अहिले बिस्तारै समस्या टर्दै गएको छ ।’ 

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७३ ०९:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जीवन गुजाराको भर ‘मकै’

विना थापा

कास्की — परिश्रम गरी बाँच्न चाहनेका लागि पेसा धेरै छन् । यिनैमध्ये एउटा सजिलोजस्तो लाग्ने पेसा बाटोमा हरिया मकै पोलेर बेच्ने पनि हो । धादिङ मैदीबाट आएका पम्फा तामाङले पोखराको सिर्जनाचोकनजिकै मकै बेच्न थालेको ९ वर्ष पुग्यो । उनले देख्दादेख्दै धेरैले यो पेसा गरी हेर्दै छाडे । उनले छाड्न सकिनन् ।

‘छरछिमेकीको सहयोगमा सानो पुँजीमा सजिलो काम यही थालियो,’ उनले भनिन्, ‘सुरुमा सजिलो हुने यही देखें । पछि योबाहेक अरू गर्न सकिएन ।’ पम्पाले सडकमा मकै बेच्दाबेच्दै राम्रो कमाइको आसमा पति छो लामा विदेश पनि पुगे । सोचेजस्तो सजिलो र आम्दानी हुने काम मिलेन । बस्न नसकेपछि उनी फर्किए ।

अहिले यो दम्पती मकै पोलेर बेच्छन् । पम्फा एकै ठाउँ बसेर बेच्छिन् भने पोलेका मकै भाँडामा बोकेर लामा नगर डुल्छन् । ‘सधैं भनेजस्तो व्यापार हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘बिरामी पर्दा दु:ख पाइन्छ ।’ उनीहरूको १० जनाको परिवार छ । पाठेघरमा घाउ आएपछि पम्पा दु:खी छिन् । ‘खर्च कहिले १२ हजार, कहिले ७ हजार रुपैयाँ भएकै छ,’ उनले भनिन्, ‘जसरी भए पनि घरव्यवहार धान्नुपरेको छ ।’ 

पुरानो थलो धादिङ भए पनि न्युरोडमा बस्दै आएकी गंगा गुरुङले मकै बेच्न थालेको १९ वर्ष पुगेको छ । उनी पोखरा महानगरको तीव्रतर सहरीकरणको साक्षी पनि हुन् । ‘पहिले–पहिले त घर बनाएका ठाउँमा ज्यामी काम पनि गरेको हो,’ उनले भनिन्, ‘मकै बेच्न थालेपछि यही सजिलो लाग्यो ।’ उनका अनुसार पोखरा बजार क्षेत्रमा मकै पोलेर बेच्ने काम गर्ने ३० जना हाराहारीमा छन् । ‘काम सानो–ठूलो हुँदैन, इज्जतले गरिखाए जे पनि राम्रो,’ उनले भनिन्, ‘हेर्दा सामान्य लागेपनि यो काममा खट्न सक्दा राम्रै आम्दानी छ ।’ आफूले मकै प्रशस्त पाइने मौसममा दिनमा बढीमा १ सय २० घोगासम्म बेच्ने गरेको उनले बताइन् । ‘राम्रो बिक्री भएका दिन त ३ हजारदेखि ३५ सयसम्म हुन्छ,’ उनले भनिन् ।

महानगरभित्र मकै र बदाम बेच्ने व्यवसायमा लागेकामध्ये आधाजसो भारतीय नागरिक पनि छन् । नेपाली मूलका लागि भने यो पेसा केही वर्ष गरेपछि अन्य व्यवसायमा जान बाटो खोल्न सहज हुने उनको भनाइ छ । उनका अनुसार मकै दमौलीबाट ल्याइन्छ ।

मूलघर गोरखा भई पोखराको नयाँ बजार बस्दै आएकी कुमारी श्रेष्ठ पनि मकै बेच्छिन् । ‘पहिले बालुवा चाल्ने काम गरिन्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘गर्न थालेपछि मकै पोलेर बेच्ने काम सजिलो लाग्यो ।’ हेर्दा सजिलो लागे पनि सडकछेउ बस्नु, आगो–कोइलासँग खेल्नुपर्ने भएकाले यो कामको पनि आफ्नै जटिलता भएको उनले बताइन् । ‘तर, जे भए पनि चारजनाको परिवार पाल्न यही पेसाको भर छ,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७३ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्