कञ्चनपुरमा प्रतिष्ठाको ‘लडाइँ’

बलराम बानियाँ, चित्रांग थापा, भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — प्रदेश ७ को तराईस्थित सबभन्दा पश्चिमी जिल्ला कञ्चनपुरमा आगामी मंंसिर २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा चुनावका लागि कांग्रेस र वाम गठबन्धनका उम्मेदवारबीच कडा टक्कर देखिएको छ ।

प्रदेश ७ को तराईस्थित सबभन्दा पश्चिमी जिल्ला कञ्चनपुरमा आगामी मंसिर २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा चुनावका लागि कांग्रेस र वाम गठबन्धनका उम्मेदवारबीच कडा टक्कर देखिएको छ ।

प्रतिनिधिसभामा कांग्रेसबाट पूर्वमन्त्रीसमेत रहेका केन्द्रीय सदस्य एनपी सावद र रमेश लेखक ‘हेभिवेट’ उम्मेदवार छन् । सावद क्षेत्र २ र लेखक ३ मा उम्मेदवार छन् । क्षेत्र १ मा गठबन्धनतर्फ माओवादी केन्द्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालकी बुहारी बिना मगर उम्मेदवार छिन् । दाहालकी बुहारी भएकाले सीमा क्षेत्रको पुनर्वास बस्तीकी मगरलाई समेत यहाँ ‘हेभिवेट’ उम्मेदवारका रूपमा लिइएको छ । पछिल्लो संविधानसभामा कांग्रेसले कञ्चनपुरका चारवटै सिट जितेको थियो । यस पटक जिल्लामा प्रतिनिधिसभातर्फ तीन सिटमात्र छन् ।
सावद र लेखकलाई एमाले र माओवादी गठबन्धन चुनौतीका रूपमा देखा परेको छ । गठबन्धनका उम्मेदवारलाई भने कसिलो गठबन्धन हुन नसक्नु र थारू मत चिढिनु चुनौती बनेका छन् ।

गठबन्धनबाट एमाले उम्मेदवारहरू क्षेत्र २ का नरबहादुर धामी र ३ का दीपकप्रकाश भट्टले कांग्रेसका सावद र लेखकलाई कडा टक्कर दिइरहेका छन् । स्थानीय तहको चुनावमा दुवै क्षेत्रमा कांग्रेसको भन्दा गठबन्धनको मत धेरै छ ।

दोस्रो संविधानसभा चुनावमा लेखकले माओवादी र एमालेले ल्याएको कुल मतभन्दा बढी मत ल्याएका थिए । तर, पछिल्लो स्थानीय तह चुनावमा लेखकको क्षेत्र ३ मा गठबन्धनले कांग्रेसको भन्दा साढे चार सय मत बढी ल्याएको छ भने सावदको क्षेत्र २ मा १० हजार बढी मत बढी ल्याएको छ । यी दुई क्षेत्रमा राप्रपा र जनशक्तिले कांग्रेसलाई सघाएका छन् ।
संविधानसभा र स्थानीय तहमा सहयोगी दलले ल्याएको मतसमेत जोड्दा लेखकलाई चुनौती कम छ भने सावदलाई बढी चुनौती छ । कञ्चनपुर भेगीय आधारमा मत खस्ने जिल्ला मानिन्छ । लेखक र उनका प्रतिस्पर्धी भट्ट दुवै बैतडीका मूलवासी हुन् । कञ्चनपुर ३ मा डडेलधुरा र बैतडीबाट बसाइँ सरेका मतदाताको बाहुल्य छ । बैतडीबाट कञ्चनपुर झरेका बैतडीवासीको मत दुवैलाई बराबर जाने सम्भावना छ । तर डडेलधुराबाट झरेका मतदाताको मत भने लेखकलाई बढी जानेछ । डडेलधुरावासी नेता एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको विश्वासपात्र भएकाले डडेलधुराबाट झरेका मतदाताको मत बढी लेखकलाई जाने देखिन्छ । लेखक एक पटक प्रतिनिधिसभा र दुई पटक संविधानसभा सदस्य रहिसकेका छन् । विकास निर्माणका कार्यक्रम धेरै ल्याउन सकेकामा एकथरी मतदाता उनीप्रति खुसी छन् भने अर्काथरी युवालाई रोजगारी दिन नसकेकामा असन्तुष्ट छन् । यसको फाइदा एमाले उम्मेदवार भट्टलाई हुनेछ । सेना समायोजन समिति मातहतको प्राविधिक समितिमा रहेर काम गरिसकेका भट्ट कञ्चनपुरका मतदाताबीच कम परिचित छन् । त्यसको फाइदा लेखकलाई हुनेछ ।
नेता लेखकले महाकाली नदी पारिको बस्ती दोधारा–चाँदनीलाई सडकमार्गबाट जोड्न महाकालीमा चार लेनको पुल निर्माण गर्न शिलान्याश गराएको र सडक तथा तटबन्धनका धेरै कार्यक्रम पारेकाले आफूले जित्ने दाबी गरे । एमालेका भट्टले भने लेखकमा चिप्ला कुरा मात्र गर्ने र जनताका काम केही नगर्ने प्रवृत्ति भएकाले आफूले जित्ने दाबी गरे ।

भट्टको उम्मेदवारीलाई लिएर एमालेभित्र असन्तुष्टिसमेत छ । पछिल्लो संविधानसभा सदस्यमा उम्मेदवार बनेका एमाले नेता उर्वादत्त पन्त भट्टको उम्मेदवारीप्रति असन्तुष्ट छन् । उनले एमाले कार्यकर्ता हिरासिंह विष्टलाई विद्रोही उम्मेदवारीसमेत दिन लगाएका थिए । मनोनयन फिर्ता लिने अवधि सकिएपछि विष्टले वक्तव्यमार्फत उम्मेदवारी फिर्ता लिए पनि पन्तसहित एमालेका जिल्लास्थित सिनियर नेताहरूको असन्तुष्टि यथावत् छ । एमालेले मतदानको दिनसम्म यो असन्तुष्टि मिलाउन नसके भट्टलाई चुनाव जित्न सकस पर्नेछ । एमालेले भने असन्तुष्टि मिलिसकेको दाबी गरेको छ ।

क्षेत्र २ मा वाम गठबन्धनको मत बढी भएकाले सावदको प्रतिष्ठा दाउमा छ । एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले क्षेत्र २ मा सिनियर नेताहरू हुँदाहुँदै आफ्नो पक्षका अनेरास्ववियु पूर्वकेन्द्रीय कोषाध्यक्ष धामीलाई उम्मेदवार बनाएका कारण पार्टीभित्र असन्तुष्टि छ । कांग्रेसभित्र सिनियर नेता सावद आफैं उम्मेदवार भएकाले खासै असन्तुष्टि छैन, यसको फाइदा उनलाई हुनेछ । तर स्थानीय तहमा वाम गठबन्धनको १० हजार बढी मतलाई घटाएर उछिन्न सावदलाई त्यति सहज छैन ।

सावदको क्षेत्रमा २६.२ प्रतिशत मतदाता थारू छन् । उनको क्षेत्रबाट मात्र होइन जिल्लाबाटै एमाले र माओवादी गठबन्धनले एक जना पनि थारू नेतालाई उम्मेदवार बनाएका छैनन् । जिल्लामा माओवादीको आधारभूमि भनेकै थारू समुदाय हो । आफ्नो समुदायबाट कसैले पनि उम्मेदवारी नपाएकामा थारूहरू गठबन्धनसँग असन्तुष्ट छन् । कांग्रेसले भने प्रदेशसभाको समानुपातिकतर्फ गीता चौधरी र श्यामलाल राना र प्रदेशसभामा रामलाल रानालाई उम्मेदवार उठाएको छ । यही कारण थारू मत बढी आउने र आफूले जित्ने विश्वास कांग्रेस उम्मेदवार सावदको छ ।

क्षेत्र २ मा पनि डडेलधुराबाट झरेका मतदाताको संख्या ठूलै छ । सावद डडेलधुरा र एमालेका धामी बैतडीबाट कञ्चनपुर झरेका हुन् । यहाँ भेगीय हिसाबले मत भएकाले त्यसको फाइदा सावदलाई हुने आकलन छ । डडेलधुराबाट झरेका धेरै मतदाताको मत सावदलाई जाने र त्यो नै निर्णायक हुने दाबी कांग्रेसको छ ।

एमाले उम्मेदवार धामी भने जनताले राजनीतिक स्थिरता र तीव्र विकास खोजेकाले वाम गठबन्धन पहिलो रोजाइ भएकाले आफूले जित्ने दाबी गर्छन् ।

क्षेत्र १ मा वाम गठबन्धनकी उम्मेदवार बिना मगर चर्चामा छिन् । उनको चर्चा माओवादी अध्यक्ष दाहालको परिवारकी सदस्य भएकाले मात्र होइन, चुनावी प्रचारको तडकभडकका कारण पनि छ । जिल्लाका तीन क्षेत्रमध्ये सबभन्दा बढी प्रचार सामग्री क्षेत्र १ मै छन्, त्यो पनि धेरैजसो माओवादीकै । माओवादीका जिल्लास्तरका धेरैजसो नेता प्रचारका लागि मगरकै क्षेत्रमा केन्द्रित छन् । २ र ३ क्षेत्रका एमाले उम्मेदवारले माओवादीसित गठबन्धन भए पनि प्रचारमा जाँदा एक्लो परेको महसुस गरिरहेका छन् । एमालेका क्षेत्र २ का उम्मेदवार धामीले औपचारिक रूपमा भने आफूहरूले माओवादीको पूर्ण सहयोग पाइरहेको दाबी गरे ।

क्षेत्र १ मा अधिकांश मतदाता आदिवासी जनजाति, थारू, बाहुन, क्षत्री र दलित छन् । यहा जनजातिमा मगरको पकड राम्रो छ । थारू समुदायमा कांग्रेसको भन्दा एमाले र माओवादीको पकड राम्रो भए पनि कसैले उम्मेदवारी नपाएका कारण थारू मतदाता असन्तुष्ट छन् । यो क्षेत्रमा झन्डै ५० प्रतिशत थारू मतदाता छन् । बाँकी समुदायबाट सांगठनिक आधारमा मत जाने गर्छ । पछिल्लो संविधानसभामा यो क्षेत्रबाट कांग्रेसका दिवानसिंह विष्टले मगरलाई पराजित गरेका थिए । विष्ट यस पटक पनि उम्मेदवार छन् । यो क्षेत्रमा दोस्रो संविधानसभा र पछिल्लो स्थानीय तहमा गठबन्धनले ल्याएको मत कांग्रेसको भन्दा १२ हजारले बढी छ । सर्सती हेर्दा गठबन्धन बलियो देखिए पनि अघिल्लो संविधानसभामा माओवादीले भन्दा बढी मत ल्याएका एमाले नेता लालबहादुर विक टिकट नपाएका कारण असन्तुष्ट छन् । उनीसहितको असन्तुष्टिले मगरको प्रतिष्ठा दाउमा छ । उनले जित्न ठूलै मिहिनेत गर्नुपर्ने स्थानीयवासी बताउँछन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७४ ०७:०३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

रोजगारीकै चिन्ता

कान्तिपुर संवाददाता

कञ्चनपुर — गाउँमा चुनावको चहलपहल निकै बढेको छ । राजनीतिक दलका नेता कार्यकर्ता मत माग्दै दिनहुँ सभासमारोह र घरदैलो गरिरहेका छन् । चुनाव नजिकिँदै गर्दा चहलपहल झनै बढेको छ । चुनावी रौनक बढे पनि मुगुको सोरु गाउँपालिका ११ धैनका रंग रोकायालाई यसले खासै छोएन ।

गाउँमा चुनावको चहलपहल निकै बढेको छ । राजनीतिक दलका नेता कार्यकर्ता मत माग्दै दिनहुँ सभासमारोह र घरदैलो गरिरहेका छन् ।

चुनाव नजिकिँदै गर्दा चहलपहल झनै बढेको छ । चुनावी रौनक बढे पनि मुगुको सोरु गाउँपालिका ११ धैनका रंग रोकायालाई यसले खासै छोएन । उनलाई मतदानभन्दा पनि जतिसक्दो चाँडो सिमला पुगेर काम पाउने हतारो छ ।

‘चुनाव हुँदासम्म यतै बसे त उता कामै नपाइने अवस्था आउँछ,’ मंगलबार गड्डाचौकी नाका हुँदै भारतको सिमला हिँडेका रंगले भने, ‘गाउँमा खेतीपातीको काम सकियो, अब खाली बसेर परिवारको गुजारा कसरी चलाउने ?’ दसैंका लागि घर आएका उनी गहुँ छर्ने र खेतीपातीको काम सकेर रोजगारीका लागि हिँडेका हुन् ।

रंगसँगै ८ जनाको समूह सिमलातिर लागेको हो । उनीहरूमध्ये एक/दुई जनाबाहेक सबै १८/२० वर्षभन्दा पाका छन् । तर सबैको नाम मतदाता नामावलीमा समावेश छैन । मतदाता नामावली संकलनका बेला भातततिरै हुने भएका कारण पनि उनीहरू म्तदानबाट वञ्चित हुने गरेका हुन् । ‘हामीहरूमध्ये ५ जनाको मात्रै मतदाता परिचयपत्र बनेको छ,’ धैनकै श्रीचन्द्र रोकायाले भने ।

घरबाट भारतका लागि हिँडदा उनीहरूलाई स्थानीय नेता कार्यकर्ताले मतदान गरेर जान आग्रह गरेका थिए । तर उनीहरूले ढिला गएपछि मजदुरीको काम पनि नपाइने हो कि भन्ने डरले स्थानीय नेता कार्यकर्ताको आग्रह नसुनेका हुन् । ‘जति नेता फेरिए पनि हाम्रो अवस्था उस्तै हो,’ रंगले भने, ‘भोट माग्न अनेक आश्वासन दिन्छन्, जितेपछि देख्नै मुस्किल हुन्छ ।’
उनले गाउँमा विकास निर्माणका काम मात्रै सुरु भए पनि रोजगारी खोज्दै भारततिर भौतारिनुपर्ने अवस्थाको अन्त्य हुने बताए । गाउमै मजदुरी पाइए भारत जानेको संख्या निकै घट्ने उनले बताए । भारतमा पनि हिमाचल र उत्तराखण्डका विभिन्न ठाउँमा नेपाली कामदारले सडक खन्ने, घर निर्माण तथा होटेल र पसलमा काम गर्दै आएका छन् । ‘हाम्रो पनि बिमा र लगत राख्ने व्यवस्था भइदिए निकै राम्रो हुन्थ्यो,’ काम खोज्दै भारत पस्ने अधिकांश नेपाली कामदार भन्छन्, ‘तर यस विषयमा कसैको चासो नै छैन ।’

जोखिमपूर्ण ठाउँमा सडक निर्माणको काममा नेपालीहरू नै बढी खटिने भएकाले बेला बेला पहिरो खसेर र चट्टान खसेर धेरैले ज्यान गुमाउनुपरेको छ । कामदारको बिमासमेत नगरेरै जोखिमपूर्ण काममा लगाइने गरेका कारण मृतकका आफन्तले कुनै पनि राहत तथा क्षतिपूर्ति समेत पाउँदैनन् । गत वर्ष कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाका २ युवाको हिमाञ्चलमै सडक खन्ने क्रममा चट्टान खसेर मृत्यु भएको थियो ।

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७४ ०७:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT