बाहिर आन्दोलन, भित्र चुनाव तयारी

कान्तिपुर संवाददाता

बाँके — स्थानीय चुनाव बहिष्कार गर्ने चेतावनी दिएका संयुक्त मधेसी मोर्चामा आबद्ध दल बाहिर आन्दोलन गरिरहे पनि भित्री रूपमा भने उम्मेदवारी दिने तयारीमा जुटेका छन् ।

निर्वाचनमा नगए पछाडि पर्न सकिने भन्दै आन्तरिक रूपमा चुनावी तयारी थालेका हुन् । उनीहरू कार्यकर्ताबीच छलफल चलाउन थालेका छन् ।

संविधान संशोधन नभए निर्वाचनमा सहभागी नहुने दाबी गरेका मधेस केन्द्रित दल केन्द्रले तय गरेको आन्दोलनलाई जिल्लामा निरन्तरता भने दिइरहेकै छन् । ‘हामी निर्वाचनका विरोधी होइनौं तर संविधान संशोधन हुनुपर्छ,’ तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टीका सहमहामन्त्री पशुपतिदयाल मिश्राले भने, ‘हामी आन्दोलनमै छौं तर पार्टीले निर्वाचनमा सहभागी हुने निर्णय गरे म आफैं नेपालगन्ज मेयरको प्रत्याशी हुँ ।’

संघीय समाजवादी फोरम नेपालका केन्द्रीय नेता तथा पूर्वमन्त्री इस्तियाक राई पनि नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका प्रमुखको उम्मेदवारीका लागि तयारीमा छन् । तर, संविधान संशोधनलाई लिएर पार्टी बहिष्कारको पक्षमा रहेकाले सार्वजिनक रूपमा खुलिहाल्न सकेका छैनन् । कार्यकर्ताले भने उनलाई उपमहानगरपालिका प्रमुखका दाबेदारका रूपमा अगाडि सारेर महोल तयार गरिरहेका छन् । ‘अहिले आन्दोलनमै छौं । पार्टीले दिएको जिम्मेवारी पूरा गर्नु नेता र कार्यकर्ताको कर्तव्य हो,’ राईले भने, ‘माग पूरा भए निर्वाचनमा सहभागी हुन्छौं ।’

मधेसी मोर्चाका नेताहरूले सरकारले नै निर्वाचन बहिष्कार गर्न बाध्य पारेको आरोप लगाएका छन् । आफूहरू पनि निर्वाचनमा सहभागी हुन उत्साहित रहेको तर संविधान संशोधन नगरी निर्वाचनबाट वञ्चित गर्न खोजेको उनीहरूको तर्क छ । ‘हामी पनि लोकतन्त्रकै लागि लडेका हौं । निर्वाचनले नै लोकतन्त्रलाई संस्थागत गर्छ । सरकारले त्यसका लागि वातावरण बनाउनुपर्छ,’ मोर्चाका नेता विजय गुप्ताले भने, ‘माग पूरा भए हामी पनि निर्वाचनमा सहभागी हुन तयार छौं ।’

अनुगमन तयारी
महेन्द्रनगर– राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले स्थानीय तह चुनावको अनुगमन तयारी थालेको छ । चुनाव स्वतन्त्र, निष्पक्ष र भयरहित ढंगले सम्पन्न गराउन प्रभावकारी अनुगमन तयारी थालिएको आयोग अध्यक्ष अनुपराज शर्माले बताए । ‘चुनाव अनुगमन गर्न आवश्यक प्रशिक्षणसगै टोली खटाउन थालिएको छ,’ उनले भने, ‘मतदाता आतंकित हुने वातावरण नहोस् भन्नका लागि अनुगमनलाई प्राथमिकता दिइएको हो ।’

बिहीबार महेन्द्रनगरमा कान्तिपुरसग कुराकारी गर्दै अध्यक्ष शर्माले भयरहित वातावरणमा बढीभन्दा बढी संख्यामा मतदान हुने वातावरणका लागि आयोगका तर्फबाट काम सुरु भइसकेको बताए । ‘आयोगले निर्वाचन पूर्वको तयारी, मतदान गर्ने दिनको स्थलगत अनुगमनसंगै मतदानपछिको अवस्थाको अनुगमन गर्नेछ,’ उनले भने, ‘यसबारेमा राजनीतिक दलहरूसंग पनि आयोगले संवाद गर्नेछ ।’

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७४ ०७:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

५५ घरलाई एउटै शौचालय !

फातिमा बानु/अनिश तिवारी

सिन्धुपाल्चोक — गत वर्षको भूकम्पले सिन्धुपाल्चोक, तल्लो माझीगाउँका श्रीमान माझीको घर भत्कियो । घरविहीन भएपछि उनी बारीको कान्ला, बोराले बारेको छाप्रो हुँदै अहिले टिनको टहरामा बस्छन् । यो सिंगो सिन्धुपाल्चोकको कथा–व्यथा हो । माझीगाउँलाई टाउको लुकाउने छत र दुई छाक जुटाउन जति गाह्रो छ, त्यो भन्दा बढी गाह्रो छ– दिसापिसाब व्यवस्थापन ।

भूकम्पले घरसँगै शौचालय पनि भत्काएपछि माझीगाउँले खुला ठाउँमा दिसापिसाब गर्न बाध्य भए । धेरैपछि गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा गाउँमा एउटा सार्वजनिक शौचालय बनेको स्थानीय कमल माझीले बताए । ‘५५ घरका लागि एउटा शौचालय छ, पालो कुरेर साध्यै छैन,’ उनले भने । दिशापिसाब गर्न धेरैजसो नजिकैको इन्द्रावती खोलाको बगर र झाडीतिर जाने गरेको माझीले सुनाए ।

हरेक दिन बिहान श्रीमान माझीलाई एउटै चिन्ता हुन्छ– गाउँको शौचालयमा कति लामो लाइन होला, कतिबेर पर्खिनुपर्ने हो ? यो चिन्ता पनि सिंगो माझीगाउँलेकै हो । शौचालयअगाडि लामो लाइन लागेको दिन नजिकैको जंगलतिर पस्ने गरेको श्रीमान माझीले सुनाए । ‘बल्लबल्ल पालो पाए पनि छिर्नै मन लाग्दैन, बच्चाहरूले बेस्सरी फोहोर गरिदिएका हुन्छन्,’ उनले भने, ‘पानी नभएर उस्तै, बाध्य भएर जंगलतिर पस्छु ।’

खुला दिसापिसाबका कारण माझीगाउँ दिनानुदिन दुर्गन्धित हुँदै गएको शिक्षक प्रकाश पराजुलीले बताए । ‘खोलाको छेउछाउ र बाटोछेउका जंगलतिर त दिसैदिसा भइसक्यो,’ उनले भने, ‘त्यताको बाटो हिँड्नै सकिन्न ।’

०७१ मा माझीगाउँलाई सरकारले खुला दिसामुक्त गाउँ घोषणा गरेको थियो । भूकम्पपश्चात् माझीगाउँलगायत नजिकका झाडी, सागाचोक, एक्ले, जामुने बोर्डगाउँका बासिन्दा शौचालय अभावमा खुला ठाउँमा दिसा गर्न बाध्य भएको शिक्षक पराजुलीले बताए ।

नजिकैको खोला र जंगलले खुला दिसालाई बढावा मिलिरहेको इन्द्रावती गाउँपालिकाका वडा सचिव भक्तराम श्रेष्ठले बताए । ‘फेरि खुला दिशापिसाबको असरबारे यहाँका बासिन्दा त्यति सचेत पनि छैनन् ।’ श्रेष्ठले भने, ‘चेतना बढाउन सरकारले वास्ता देखाएको पनि छैन ।’

५५ घरधुरीले एउटै शौचालय प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यात्मक परिस्थितिका कारण सचेतहरू पनि खुला ठाउँमा दिशापिसाब गर्न जाने गरेको स्थानीय कमल माझीले सुनाए । ‘माथिल्लो गाउँका जंगलतिर पस्छन्, तल्लो गाउँका खोलातिर झर्छन् ।’ उनले भने ।

बीचतिरका केही धुरी घरका सदस्यले मात्रै गाउँको शौचालय प्रयोग गर्ने गरेको शिक्षक पराजुलीले बताए । ‘अरूले त चाहेर पनि यो शौचालय प्रयोग गर्न पाउँदैनन् ।’ उनले भने ।

भूकम्पपछि रोगी थपिएको माझीगाउँमा खुला दिसापिसाबले अझ कति रोग फैलाउने हो ? शिक्षक पराजुलीलगायत माझीगाउँका सचेत व्यक्तिहरूले चिन्ता व्यक्त गरे ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७४ ०७:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT