पूर्वप्रधानमन्त्री विष्टको ९१ वर्षको उमेरमा निधन

सादगीपूर्ण प्रस्थान
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — शनिबार बिहान निधन भएका पूर्वप्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्टको अन्येष्टि गरिएको छ । विष्टलाई राजकीय सम्मानबिना नै शनिबार दिउँसो पशुपति आर्यघाटमा अन्येष्टि गरिएको हो । आफूलाई राजकीय सम्मान नदिनु भन्ने उनको इच्छाअनुसार नै सामान्य ढंगबाटै अन्त्येष्टि गरिएको परिवार स्रोतले जानकारी दिएको छ ।

देशभक्त नेताको छवि बनाएका पूर्वप्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्टको ९१ वर्षको उमेरमा शनिबार बिहान साढे १० बजे आफ्नै निवास ज्ञानेश्वरमा निधन भएको छ । उनी लामो समयदेखि क्यान्सर रोगले पीडित थिए । प्रचारप्रसार र सार्वजनिक जीवनबाट टाढै बस्न रुचाउने उनले आफ्नो अन्त्येष्टि पनि सामान्य ढंगले होस् भन्ने चाहेका थिए । पशुपति आर्यघाटमा परिवारका थोरै सदस्यको उपस्थितिमा शनिबारै उनको अन्त्येष्टि गरिएको छ ।

पञ्चायतकालमा तीन पटक प्रधानमन्त्री रहेका विष्ट पटक–पटक मन्त्रिपरिषद् उपाध्यक्ष र उपप्रधानमन्त्रीसमेत भएका थिए । पछिल्लो समय २०६१ सालमा ज्ञानेन्द्र शाहको शाही सरकारमा उनी तुलसी गिरीसँगै उपाध्यक्ष थिए । उत्तरी सीमाक्षेत्रमा राखिएका भारतीय सैन्य चेकपोस्टहरू हटाउने साहसिक निर्णय लिएको र सिंहदरबारमा आगलागी हुँदा नैतिकताका आधारमा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका कारण इतिहासमा उनको बेग्लै छवि छ ।

‘कीर्तिनिधि विष्ट राष्ट्रियताप्रति प्रतिबद्ध, अत्यन्तै इमानदार र मुलुकलाई माया गर्ने एक असल राष्ट्रवादी नेता हुनुहुन्थ्यो,’ कूटनीतिज्ञ भेषबहादुर थापाले भने, ‘जनताको तहबाट उठेका उनीभन्दा राष्ट्रवादी अरू नेता कमै छन् ।’ सन् १९५० को नेपाल–भारत सन्धि असमान र नेपालका लागि अमान्य रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममै बोल्ने पहिलो नेता पनि उनै रहेको थापाले बताए । वि.सं. १९८३ मा काठमाडौंको वटुमा जन्मेका विष्टको परिवार गोरखाको खोप्लाङबाट बसाइँ सरेर आएको थियो । राजनीतिशास्त्रमा एमए पढ्दै गर्दा उनी डिल्लीरमण रेग्मी नेतृत्वको नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसमा आबद्ध भएका थिए । उक्त पार्टीको महासचिवसम्म भएका विष्ट २०१७ सालपछि पञ्चायत प्रवेश गरेका थिए । ०१७ मा विष्ट जब दाङ, सल्यान र प्यूठान हेर्ने दौडाहा टोलीको अध्यक्ष बनाइए, राजा महेन्द्रसँग उनको पहिलो भेट त्यसैबेला भएको थियो । त्यसपछि राजा र राजदरबारसँग उनी कहिल्यै टाढा रहेनन् । खासगरी महेन्द्रसँग उनको निकट सहकार्य रह्यो । पंक्तिकारसँगको एक अन्तर्वार्तामा विष्टले भनेका थिए, ‘मानिसहरू मलाई राष्ट्रवादी भन्छन्, मभन्दा ठूला र उच्चकोटीका राष्ट्रवादी नेता त राजा महेन्द्र थिए ।’

नेपाली भूभागभित्र रहेका भारतीय सैन्य डफ्फालाई ०२७ सालमा स्वदेश फिर्ता पठाउने निर्णय उनले महेन्द्रकै आडमा लिएका थिए । चीनको निगरानी गर्न राखिएका ती विदेशी सैनिकलाई झन्डै दुई दशकपछि हटाउने कार्य विष्टको पहिलो प्रधानमन्त्रीत्वकालमा सम्भव भएको थियो । भारतीय चेकपोस्ट हटाउने प्रस्ताव राष्ट्रिय पञ्चायत र मन्त्रिपरिषद् बैठकमा पेस नगरी सीधै राजाबाट अनुमोदन गराएको भनेर उनको पञ्चायतभित्रै पनि आलोचना भएको थियो । यस सन्दर्भमा जिज्ञासा राख्दा विष्टले भनेका थिए, ‘ज्यादै संवेदनशील र बाहय दबाबका कारण किनारा लाग्न नसकेको भारतीय मिलिटरी मिसन र चेकपोस्ट हटाउने कुरा मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय गराएर टुंग्याउन सकिने विषय थिएन । हल्लाखल्ला र प्रचारबाजी गरेर यो समाधान हुने विषय नै होइन । त्यसो गर्‍यो भने त उल्टै दबाब पथ्र्यो र हुने काम पनि नहुन सक्थ्यो ।’

विष्ट नैतिकवान् नेता थिए । उनले ०३० सालमा सिंहदरबारमा आगलागी हुँदा नैतिकताका आधारमा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका थिए ।

आफूलाई लागेका कुरा प्रस्टसँग भन्न सक्ने कमै राजनीतिक नेतामा विष्टको नाम आउने पुराना राजनीतिज्ञ विश्वबन्धु थापाले टिप्पणी गरे । ‘उहाँ एक असल प्रजातन्त्रवादी नेताका साथसाथै राष्ट्रवादी नेता पनि हो,’ उनले भने, ‘मुलुकले एउटा हक्की एवं देशभक्त नेता गुमाएको छ ।’

.....

पूर्वप्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्टको निधन भएको छ । विष्टको शनिबार बिहान ज्ञानेश्वरस्थित निवासमा निधन भएको पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ । उनी क्यान्सर पीडित थिए । विष्ट तीनपटक प्रधानमन्त्री र शाहीकालमा मन्त्रिपरिषद्‍का उपाध्यक्ष भएका थिए ।

उनको आजै पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गरिने छ । ९० वर्षीय विष्ट काठमाडौं ठमेलमा जन्मेका थिए ।उनका दुई छोरा र तीन छोरी छन् । दुई वर्षअघि उनका श्रीमती र एक छोराको निधन भएको थियो ।

प्रकाशित : कार्तिक २५, २०७४ १२:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पूर्वअर्थमन्त्री पुन चढेको गाडी लक्षित एम्बुस विस्फोट, मानवीय क्षति भएन

थप सुरक्षाफौज परिचालित, अभियान नरोकिने
काशीराम डागी

राेल्पा — वाम गठबन्धनका तर्फबाट रोल्पाबाट प्रतिनिधिसभाका उम्मेदवार एवं पूर्वअर्थमन्त्री वर्षमान पुनमगर सवार गाडीमाथि शनिबार एम्बुस राखिएको घटनापछि घटनास्थलमा थप सुरक्षाकर्मी परिचालित भएका छन् । पुन सवार बा १५ च ८६२८ नम्बरको स्कारपियो जिप लक्षित गरेर शनिबार मध्यान्ह माडी गाउँपालिका-१ भिताबाङ गाउँ नजिकैको पेदीखोलामा एम्बुस राखिएको हो ।

प्रहरीका अनुसार उम्मेदवार तथा माओवादी केन्द्रका नेता पुनलाई लक्षित गरेर एम्बुस पारिएको हुन सक्ने अनुमान छ । पुन एमाले र माओवादी केन्द्रबीच भएको वाम गठबन्धनअन्तर्गत माओवादीका तर्फबाट प्रतिनिधिसभाका एक्ला उम्मेदवार हुन् । माडी गाउँपालिकाको केन्द्र घर्तीगाउँदेखि करिब २ किलोमिटर पश्चिमको ओतमा उक्त घटना भएको हो । संयुक्त वाम गठबन्धनका तर्फबाट अघिल्लो दिन सुकीदह गाउँपालिकाको जिनाबाङमा चुनावीसभा सकेर राङ्सी जाने क्रममा घर्तीगाउँतिर फर्कंदै गरेका बेला अज्ञात समूहले पुन सवार गाडीलाई लक्षित गरेर एम्बुसमा पारेको प्रहरीले जनाएको छ । घटनास्थल रोल्पा सदरमुकाम लिबाङबाट करिब ३० किमि पश्चिममा पर्छ ।

थप अनुसन्धानका लागि घटनास्थल पुगेका रोल्पाका प्रहरी प्रमुख प्रहरी नायव उपरीक्षक ज्ञानेन्द्रप्रसाद फुयालले घटनाबारे अनुसन्धान थालिएको र थप सुरक्षाकर्मी परिचालित गरिएको बताए । घटनापछि जानकारी दिन प्रमुख जिल्ला अधिकारी डिजन भट्टराई पनि सदरमुकाम लिबाङबाट घर्तीगाउँ पुगेका छन् । उम्मेदवार पुनको टोलीको सुरक्षा गर्न नेपाल प्रहरी तथा सशस्त्र प्रहरीलाई खटाइएको छ । पुनसँगै प्रदेशसभाका उम्मेदवार दीपेन्द्रकुमार पुनसहित समानुपातिक उम्मेदवारहरु जयपुरी घर्तीमगर, हरिसरा घर्तीमगर एमालेका समानुपातिक उम्मेदवारद्वय कुमार दशौदी र ईश्वरी घर्तीमगर समेत छन् । टोलीमा एमाले पोलिटब्युरो सदस्य गोकुल घर्ती, एमाले अध्यक्ष हरिप्रसाद घर्तीमगर र माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष सुरेन्द्र घर्ती समेत छन् ।

पुन सवार गाडीलाई बीचमा पारेर प्रहरीले स्कटिङ गरे पनि एम्बुसको लक्ष्य पुनको गाडीमाथि नै थियो । घटनापछि स्थिति तनावपूर्ण बनेको स्थानीवासीले बताएका छन् । घटनामा मानवीय क्षति नभए पनि जिपमा सामान्य क्षति पुगेको प्रहरीले जनाएको छ । घटनालगत्तै प्रहरीले दर्जन पटक भन्दा बढी गोली चलाएको थियो । एम्बुस राख्नेको खोजी जारी राखिएको प्रनाउ फुयालले बताए ।

घटनाले निर्वाचन अभियान रोकिँदैन : वाम गठबन्धन
घटनापछि केहीबेर घर्तीगाउँमा रोकिएको संयुक्त वाम गठबन्धन टोली नियमित अभियानअन्तर्गत निर्वाचन अभियानका लागि राङ्सी गाउँमा पुगेको छ । राङ्सीमा शनिबार सभा आयोजना गरिएको छ । संयुक्त निर्वाचन प्रचार प्रसार समिति संयोजक एमाले पोलिटब्युरो सदस्य तथा पूर्वसांसद गोकुलप्रसाद घर्तीमगरले एम्बुस विस्फोटपछि पनि चुनावी गतिविधि जारी राखिएको बताए । ‘हामीलाई तर्साउने उद्देश्यले गरिएको विस्फोटबाट हामी आत्तिएका छैनौं । हाम्रो अभियान रोकिँदैन ।’
उनले यसअघि नै तय भएका कार्यक्रम सम्पन्न गर्ने योजना नफेरिएको बताए ।

वाम गठबन्धनले आइतबार दुईखोली गाउँपालिकाको इरिबाङ बागमारामा चुनावी सभा आयोजना गरिएको र सभालाई सम्बोधन गर्न पुन सम्मिलित टोली पुग्ने उनले बताए । वाम गठबन्धनको टोली २७ कात्तिकमा थबाङ पुगेर निर्वाचन अभियान चलाउने योजनामा छ ।

विस्फोटको जिम्मेवारी कसैले लिएको छैन । निर्वाचन गतिविधिमा अवरोध पुर्‍याउन खोजेको आरोपमा प्रहरीले केही दिनअघि नेत्रविक्रम चन्द विप्लव नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का रोल्पा इन्चार्ज दलबहादुर खत्री र सचिव सन्तोष सुवेदीलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो । उक्त घटनाप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै नेकपाका कार्यकर्ताले प्रतिक्रियास्वरुप एम्बुस विस्फोट गराएको हुनसक्ने प्रहरीको अनुमान छ ।

वाम गठबन्धनको तर्फबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा रोल्पाबाट उम्मेदवारी दिएका पुनले घटनाप्रति दु:ख व्यक्त गर्दै आफूहरुको हत्या गर्ने योजनासहित बम विस्फोट गराइएको बताएका छन् । यसबाट आफूहरु विचलित नभएको र निर्वाचन प्रचार अभियान नरोकिने समेत उनले बताए । ‘उम्मेदवारहरुको हत्या गर्ने योजनाले सडकमा एम्बुस विच्छ्याएर विस्फोट गराइएको छ ।’ पुनले प्रतिक्रिया दिए, ‘हामी बाँच्न सफल भयौं । तर यो विस्फोटले हाम्रो निर्वाचन अभियान रोकिँदैन ।’

घटनाबारे गम्भीरतापूर्वक छानबिन गर्न र उम्मेदवारहरुको सुरक्षामा गम्भीर ध्यान दिन पुनले सरकारलाई आग्रह गरे । आपराधिक क्रियाकलाप बन्द गर्न सम्बन्धित पक्षलाई पुनले चेतावनी समेत दिए ।

प्रकाशित : कार्तिक २५, २०७४ १२:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्