नुनको आत्मकथा

डा. राजेन्द्र कोजु

‘तपाईको खाना मिठो भएन ? कि खल्लो भयो ? सायद म नभएको हुनाले होला । म स्वादिलो पारिदिन्छु, तपाईंको खाना ।’


भान्सामा गृहिणीको अति प्रिय अनि नभई नहुने वस्तु हुँ म । मलाई तपाईले भान्साको कुनै पनि ठाउँमा सानो सिसी वा बट्टामा महत्त्वपूर्ण र सबैको पहुँच हुनेगरी राखिराख्नु हुन्छ । किनकि तपाईलाई म दिनमै ३/४ पटकसम्म चाहिन्छ । बिहानको ब्रेक फास्ट वा खाना, दिउँसोको खाजा या लन्च, रातिको खाना वा डिनर, बीच–बीचमा खाजा, नास्ता । बिहानदेखि बेलुकासम्म तपाईलाई मेरो आवश्यकता धेरैपटक पर्छ । चिनी भएको चिया वा गुलियो खानाजस्तै केही खानाबाहेक सबैजसो खाने कुरामा मेरो उपस्थितिबिना स्वाद आउनेवाला छैन । मेरो उपस्थिति छैन भने तपाईंको खानाको स्वादमा कुनै रौनक आउने छैन । मात्र यत्ति हो, तपाई मलाई कति मात्रामा प्रयोग गर्नुहुन्छ ? सबै गृहिणी वा अरू खाना पकाउनेलाई थाहा छ, मेरो मात्रा कत्ति हो ? तर जति परिकार थप्दै जानुहुन्छ, त्यत्ति नै मेरो मात्रा पनि बढ्दै जानेछ ।
धेरैजसोले घर–घरमा मलाई खाना पकाउने बेलामै मिसाएर पकाउँछन्, रेष्टुरेन्टको कुरै अलग । मलाई छुट्टै सानो सिसीमा थोरै–थोरै निस्कन मिल्ने गरेर चिटिक्कसँग सजाएर टेबल–टेबलमै पनि राखिराख्छन् । यसले गर्दा मलाई हरेक व्यक्तिको चाहना अनुसार थप्न मिलोस् । म पनि मख्ख । सानो सिसीमा हल्लिँदै तपाईको खानालाई अझ तिख्खर बनाई स्वादिलो बनाउन तम्तयार । त्यही रेष्टुरेन्टमा खाना पकाउने विज्ञ कुकहरूले मलाई सायद सयौंपटक प्रयोग गर्छन् । खानाको परिकार हेरी–हेरी मिसाएर, छर्केर, टेबलमा सजाएर अनेक गरेर धेरैपटक प्रयोग गरी नै राख्या हुन्छन् । म पनि दंग । सबैको स्वादमा झुन्डिन पाउँदा ।
आजभोलि मेरो हुलिया पनि राम्रो देखिन्छ । दशकौंअघि मलाई जुटको बोरामा ढिक्का–ढिक्कामा फोहोर देखिनेगरी राखिन्थ्यो । पसल–पसलमा बाहिरै राखिन्थ्यो । मलाई कसैले चोर्दैन पनि । म यस्तो चिज थिएँ कि मलाई दिएर कसैलाई गुन लगाइयो भने त्यो कुनै पनि हालतमा तिर्नुपथ्र्याे । भनिन्थ्यो नै ‘नुनको गुन कहिल्यै नबिर्सनु ।’
आजभोलि मलाई धुलो बनाएर सेतो देखिनेगरी राम्रो प्लाष्टिकको प्याकेटमा बेचिन्छ । ढिक्का अवस्थामा आउँदाखेरी आयोडिनको कमी हुनेहुनाले आयोडिनसमेत मिलाएर मलाई पेस गर्ने गर्छन् । यो आयोडिन हाम्रो शरीरलाई नभई नहुने वस्तु हो । यसको प्रयोगले निकै थोरै गलगाँड भेटिन्छ । यो मेरै आयोडिनयुक्त रूपको करामत हो, मेरो प्रयोग खानाको स्वादको लागिमात्र हुँदैन । अरू काममा पनि प्रयोग हुन्छ । मेरो जरुरत हरेक शरीरका लागि अति आवश्यक छ । शरीरमा मेरो उपस्थितिमा अलिकति पनि तलमाथि भइदियो भने थुप्रै समस्या आउन सक्छ । कसैलाई झाडावान्ता भई जलवियोजन भयो भने १ लिटर पानीमा १/२ चम्चा नुन, ६ चम्चा चिनी राखेर पिलायो भने जलवियोजनबाट बच्न सकिन्छ । आजभोलि त जीवनजल नै पाइन्छ, जसमा नुन पनि हुन्छ ।
आजभोलि धेरैजसोमा रक्तचाप बढिराखेको हामीलाई थाहा नै छ । त्यो रक्तचाप बढ्नुमा अरू धेरै कारण भइकन पनि मेरो कारण पनि अति महत्त्वपूर्ण छ । मेरो मात्रा जब शरीरमा बढ्छ, रक्तचाप पनि बढ्न मद्दत पुग्छ । तपाई जति स्वादमा मलाई मनपराउँदै थप्दै जानुहुन्छ, त्यत्ति नै रक्तचाप पनि बढाउँदै लानुहुन्छ । भोजभतेरमा थुप्रै परिकार सेवन गर्नुहुन्छ, मेरो मात्रा र साथी चिल्लो पनि बढ्दै जान्छ । मेरो उपस्थितिले रक्तचाप बढाइहाल्छ र साथी चिल्लोले अलिक समय लिएर तपाईको धमनी नै साँघुरो बनाइदिन्छ । साँघुरो धमनी अनि चाप पनि धेरै भएपछि त्यो रक्तनली (धमनी) फुट्न के बेर ? त्यसैले मेरो उपस्थिति स्वादिलो लागे पनि सधैं स्वस्थकरचाहिंँ हुँदैन है । मेरो अधिक प्रयोगले तपाईको शरीरलाई हनिकारक नै हुनसक्छ । 
कति प्रयोग गर्ने त भनेर सोध्नुहोला । म भन्छु– सकेसम्म मलाई प्रयोग नै नगर्नुस् । फेरि सोध्नुहोला । भन्न खोज्या के हो ? भन्न खोज्या म नुनमा पाइने खनिज पदार्थ सोडियम र क्लोराइड अरू तरकारी, फलफूलमा पनि पाइन्छ । अत: तरकारी, फलफूल खाँदाखेरी मेरो अर्कै रूपमा उपस्थिति भइहाल्छ । तर तपाई मान्नुहुन्न कि मेरो प्रयोग नहोस् । कारण स्वाद त चाहिहाल्यो । 
त्यसो हो भने तपाई मलाई एकथरी वा बढीमा दुईथरी परिकारमा मात्र प्रयोग गर्नुस् । ३/४ थरी परिकारमा प्रयोग गर्दा मात्रा बढिहाल्छ । कि सबैमा थोरै हाल्नुपर्‍यो, नभए नहाल्नुपर्‍यो । यति भनिराख्दा घरमा पकाउने वा रेष्टुरेन्टमा खानेमात्र सम्झिनु होला । मेरो उपस्थिति त तयारी खानामा झन् गतिलो तरिकाले हुन्छ । चिजबल्स, पपकर्न, तयारी चाउचाउ (नुडल्स), चिप्स, क्याक्रर, पानीपुरी, चटपटे के–के हो के–के । सबैमा मबिना खल्लो । यी खानेकुरालाई पनि ध्यान पुर्‍याउनु होला है ।
तपाईं जति धेरै प्रकारको खानामा प्रयोग गर्नुहुन्छ, जति धेरैपटक उपभोग गर्नुहुन्छ, त्यत्ति नै तपाईको रक्तचाप बढ्न मद्दत पुग्छ । यो काम मबाट हुनुमा प्राकृतिक नियम नै छ । शरीरमा मेरो उपस्थिति बढ्यो भने पानीको मात्रा पनि बढ्छ । त्यसैले उच्च रक्तचाप मात्र होइन, हार्टफेलर (मुटुको कमजोरी) भएको, सुन्निएको, मृगौलाको रोग भएकाहरूले पनि मलाई कम सेवन गर्नुपर्छ । तसर्थ मेरो काम अति महत्त्वपूर्ण र राम्रो भइकन पनि उचित मात्रा भएन भने नकारात्मक असर पर्छ । हुन त मेरो मात्रा कति चहिन्छ भनेर तौलेर पनि भन्न सक्छु । तर तपाई मलाई जोखेर खानुहुन्न । तैपनि मेरो आवश्यक मात्रा भनिदिन्छु । मलाई दिनमा २/३ ग्रामभन्दा बढी सेवन नगर्नुस् । त्यो भनेको १ चिया चम्चा नुन हो । दिनभरिमा १ चिया चम्चा नि । सबै खाना गरेर त्यति भनेको । तर यहाँ त कहिलेकाहीं एकैपटक त्यति खाइदिनु हुन्छ र पो ।
त्यसैले कम मात्रामा खानुस् नै भन्छु । उच्च रक्तचाप भएको व्यक्तिले मेरो सेवन कम गर्‍यो भने रक्तचाप घटाउन सकिन्छ ।
यदि कसैले मलाईमात्र कम गरेर रक्तचाप नियन्त्रण गर्छु भन्ने सोचेको छ भने त्यसोमात्र पनि होइन नि । अरू कर्म पनि गर्नुपर्छ, रक्तचाप नियन्त्रण गर्न । जस्तै– धूमपानको त्याग, शारीरिक व्यायाम, सागसब्जी, फलफूल सेवन, अधिक चिल्लो–गुलियोको कमी, अधिक तौल घटाउने, तनावको नियन्त्रण आदि पनि गर्नुपर्छ । तर मेरो सेवन कम गर्‍यो भने रक्तचापमा कमी हुन्छ । साँच्चै कसैले चिकित्सकको सल्लाहबाट औषधी सेवन गरेको छ भने यो पनि निरन्तर गरिराख्नुपर्छ– चिकित्सकको परामर्शसंँगै । अन्त्यमा फेरि भन्छु, आजभोलि मेरो उपस्थिति तपाईहरूमाझ धेरै छ । अलिक कम गर्नुस् । म खुसी नै हुन्छु ।

 

Yamaha

प्रकाशित : मंसिर २७, २०७४ ०९:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अन्तिम १६ मा को कस्तो ?

च्याम्पियन्स लिग
एजेन्सी

लन्डन — युरोपेली च्याम्पियन्स लिग फुटबलको यसपालिको नकआउट चरण ‘ड्र’ भर्खरै निस्केको छ । कसले कोसँग खेल्ने तय भइसकेको छ । यस्तोमा तयार भएको नयाँ समीकरणमा को कस्तो छ त ? द गार्डियनले तयार पारेको विश्लेषण :

युभेन्ट्सविरुद्ध टोटेनहम
टोटेनहम समर्थकको एक समूहलाई चिन्ता लागेको हुनुपर्छ, युभेन्ट्स प्रतिद्वन्द्वी पाएकोमा । तर समूह चरणको ‘ड्र’ निस्कँदा पनि यस्तै चिन्ता अर्को समर्थकको समूहलाई पनि लागेको हुनुपर्छ । किनभने त्यति बेलाका प्रतिद्वन्द्वी थिए, रियल म्याड्रिड र बोरुसिया डर्टमन्ड । खासमा टोटेनहमले युभेन्ट्सलाई लिएर धेरै चिन्ता लिइरहनु पर्दैन । किनकि यो यसअघि जस्तो बलियो टिम छैन । अहिले सिरी ‘ए’ को पनि तेस्रो स्थानमा छ । टोटेनहमको छबि नै बनेको छ, ठूलो टिमलाई हराउने । सायद यसपल्ट पनि यस्तै हुनेछ ।
अगाडि बढ्ने टिम : टोटेनहम

बसेलविरुद्ध म्यानचेस्टर सिटी
समूह चरणमा म्यानचेस्टर युनाइटेड बसेलमा गएर पराजित भएको थियो । यो नै म्यानचेस्टरको एकमात्र हार थियो । यस्तोमा म्यानचेस्टर सिटीलाई जोसे मोउरिन्होले पक्कै सल्लाह दिनेछन्, बसेल कम आँक्ने मिल्ने टिम होइन । तर सिटीले साँच्चै बसेलविरुद्ध आफू अनुकूल नतिजा निकाल्न सकेन भने त्यो वास्तवमै अप्रत्यासित हुनेछ । यस सिजन जुन–जुन टिम सिटीका अगाडि आए, ती सबैले सिटी कति बलियो छ भनेर बुझ्ने अवसर पाए । पेप ग्वार्डिओलाको टिमलाई बसेलविरुद्ध गाह्रो हुनु नपर्ने हो ।
अगाडि बढ्ने टिम : म्यानचेस्टर सिटी

पोर्टोविरुद्ध लिभरपुल
यी दुई टिम भिडा नतिजा जस्तै पनि हुनसक्छ । दुवै टिमले समूह चरणमा निकै राम्रो प्रदर्शन गर्न सकेका थिएनन् । पोर्टोले त्यो समूहबाट अगाडि बढेको थियो, जुन समूहलाई लिग चरणमा सबैभन्दा खराव भन्न मिल्छ । खासमा आजभोलि लिभरपुलले कस्तो खेल प्रदर्शन गर्ने हो, त्यो नै अनुमान गर्न सकिन्न । कुनै बेला भिलरपुलले गज्जब खेल्छ, कहिले राम्रो खेलिरहेको अवस्थाबाट पतनतर्फ अग्रसर हुन्छ । तर अनुमानका लागि जिद्दी गर्ने हो भने लिभरपुल नै बलियो छ, दुई टिममध्ये ।
अगाडि बढ्ने टिम : लिभरपुल

सेभियाविरुद्ध म्यानचेस्टर युनाइटेड
युनाइटेडका लागि यो चुनौतीपूर्ण खेल हुनेछ, सेभियाको सामना गर्दा । युरोपा लिगका पछिल्ला दुई फाइनल विजेता हुन्, यिनीहरू । यी दुईबीच म्यानचेस्टर नै अगाडि बढ्ने सम्भावनाबाट गुज्रिने छ । किनभने यसपल्ट घरेलु ला लिगामा सेभियाले राम्रो गर्न सकिरहेको छैन । यस्तै स्थिति समूह चरणमा पनि रह्यो । लिभरपुलविरुद्ध निकालेका दुई बराबरी भने स्तरीय थियो । प्रशिक्षक एडुवार्डो बेरिजो बिरामी पर्नाले पनि टिमलाई गाह्रो भएको छ । सेभिया म्यानचेस्टरलाई हराउन सक्ने टिम हो, तर यस्तो हुने छैन ।
अगाडि बढ्ने टिम : म्यानचेस्टर युनाइटेड

रियल म्याड्रिडविरुद्ध पीएसजी
यो यस्तो ‘ड्र’ हो, जसलाई लिएर फुटबल प्रशंसक खुसी हुन सक्छन् । यो त्यस्तो खेल हो, पुरानो धनाढयविरुद्ध नयाँ धनाढय । स्थापित क्लबविरुद्ध नयाँ आक्रामक क्लब अर्थात् रियल म्याड्रिडविरुद्ध पीएसजी । यी दुई टिमबीचको खेल कुनै सिनेमाजस्तै हुनेछ, जसमा एउटा शक्तिशाली पात्रले अर्को शक्तिशाली पात्रसँग भिडन्त गर्छ । तर यो सिनेमा अन्त्यको कथा सबैलाई चित्तबुझ्ने र मनपर्ने नै हुनुपर्छ भन्ने हुन्न । धेरैले के पनि आरोप लगाउन सक्छन् भने यो मैदानमा हुने खेलभन्दा बाहिर अर्थशक्तिको भिडन्त हो ।
अगाडि बढ्ने टिम : पीएसजी

साख्तर डोनेस्कविरुद्ध रोमा
नकआउट चरणमा तय छ, यो खेलले सबैभन्दा कम चर्चा पाउने छ । यो यस्तो खेल हो, जसलाई मैदानमा गएर हेर्नुभन्दा घरमै बसेर टीभीमा हेर्नु ठीक हुनेछ । किनभने दर्शकले यसबीच अरु काम पनि गर्न सक्छन् । समूह चरणमा साख्तर डोनेस्कले राम्रो भने खेलेको थियो । डोनेस्क त्यो समूहबाट अगाडि बढेको हो, जसमा नेपोली पनि थियो । त्यसैले साख्तरलाई यसपल्टको च्याम्पियन्स लिगमा ‘डार्क हर्स’ को संज्ञा दिने पनि निस्केका छन् । तर रोमा यो चुनौती पार गर्न सक्षम देखिन्छ ।
अगाडि बढ्ने टिम : रोमा

चेल्सीविरुद्ध बार्सिलोना
अन्तिम १६ मा सर्वाधिक रोमाञ्चक मान्न मिल्ने ‘ड्र’ हो यो । चेल्सीविरुद्ध बार्सिलोना, फुटबलमा सम्भव सबै खाले सनसनी यस खेलले दिन सक्छ । कसलाई थाहा, कति बेला यस्तो खेलमा के हुने हो । दुवै टिममा प्रतिभाशाली खेलाडीको कम छैन । इतिहास पनि दुवैको समृद्ध छ, कम्तीमा पछिल्लो समय । तर घरेलु लिगमा दुवैले तय गरेको यात्रा केही फरक छ । जहाँ बार्सिलोनाले ला लिगामा राम्रो गरिरहेको छ, त्यहीं त्यस्तै प्रदर्शन चेल्सीले प्रिमियर लिगमा गर्न सकिरहेको छैन ।
अगाडि बढ्ने टिम : चेल्सी

बायर्न म्युनिखविरुद्ध बेसिक्टास
भनिन्छ, युरोपेली क्लब फुटबलमा कुनै पनि सजिलो खेल हुन्न । एक खास दिन कुनै पनि टिमले अर्को टिमलाई हराउन सक्छ । यी त भए भावनात्मक प्रसङ्ग । बायर्न त्यो भाग्यमानी टिम हो, जसले सम्भवत: सबैभन्दा सजिलो विपक्षी पाएको छ, त्यो पनि अन्तिम १६ मा । बुन्डेसलिगामा पक्कै पनि बायर्नले राम्रो सुरुआत लिन सकेन । तर बायर्न बेसिक्टासको चुनौती सजिलै समाप्त पार्न सक्षम छ । नराम्रो खेल्दा पनि बायर्न नै बलियो छ भन्न समेत मिल्छ ।
अगाडि बढ्ने टिम : बायर्न म्युनिख
– द गार्डियन

प्रकाशित : मंसिर २७, २०७४ ०९:००
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT