नगरी काम पुग्दैन खान...

गगन थापा

बढ्दो सहरीकरण र भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणका लागि इँटाको माग ह्वात्तै बढेको छ । तर मेसिनबाटै इँटा बनाउने भट्टी थोरै छन् । अधिकांश भट्टामा कामदारहरू हातले नै इँटा बनाउँछन् ।

विभिन्न जिल्लाबाट पूरै परिवार राजधानीका इँटा भट्टामा काम गर्न आउँछन् । बालबच्चादेखि वृद्धवृद्धा र गर्भवतीसम्मले क्षमताले भ्याए काम गर्छन् । इँटा बनाएर सुकाएबापत १ रुपैयाँ पाउँछन् । र, त्यही इँटा बजारमा पुगेपछि ग्राहकले २५ रुपैयाँसम्म तिर्छन् ।
राजधानीका इँटा भट्टामा वर्षको ६ महिना मात्र काम हुन्छ । काँचो इँटालाई घाममा ४ दिनसम्म सुकाएर राख्नुपर्ने भएकाले वर्षायाममा यस्ता कारखानामा काम हुँदैन । पानी पर्‍यो भने इँटा खेर जान्छ । त्यसको ज्याला कामदारले आधा मात्र पाउँछन् ।
उनीहरू दिनमा २० घण्टा लगातार काम गर्छन् । साहुको दबाबले होइन, आफ्नै बाध्यताले । जति धेरै काम गर्‍यो त्यति धेरै पैसा आउने भएकाले । फेरि ६ महिना बेरोजगार हुनु त छँदै छ । केहीले जीविका चलाउन साहुबाट लिएको पेस्की तिर्न पनि ज्यादा काम गर्ने गरेका छन् ।
यो तस्बिर कथा भक्तपुरको इँटा भट्टामा ६ महिना लगाएर खिचिएको हो । यसमा नवविवाहित जोडी विकास मानन्धर, २६ र अनु मानन्धर (१७) को दैनिकी देख्न सकिन्छ यसमा । उनीहरूको जीवन अत्यन्त सरल छ । राति १२ बजे उठेर साझाको ८ बजेसम्म काम गर्छन् ।

उनीहरूको ६ महिनाअघि विवाह भएको हो । ४ महिनायता अनु गर्भवती छिन्, तैपनि दैनिक २० घण्टा काम गर्छिन् । कारखानामा बाहेक घरायसी काम पनि गर्नुपर्छ अनुले ।
रामेछापका विकासका लागि यो कामलाई पुख्र्यौली पेसा भन्दा पनि हुन्छ । उनको बुवाआमाले यही काम गरेर उनलाई हुर्काएका थिए । अनुका लागि यो बिल्कुल नयाँ काम हो ।
वैशाख १४ गते उनीहरू काम सकेर रामेछाप फर्किएका छन् । यो सिजन उनीहरूले जम्माजम्मी १ लाख ५० हजार आम्दानी गरे । विगतको तुलनामा यो वर्ष थोरै आम्दानी भयो । बेमौसमी वर्षात धेरै भएकाले उनीहरूले बनाएको इँटा नष्ट भयो ।
१ लाख ५० हजार आम्दानी गरेका उनीहरू १ लाख साहुसँग ऋण लिएर घर गएका हुन् । यही ऋण तिर्नका लागि पनि उनीहरू आगामी मंसिरमा भट्टामा आएर काम गर्नुपर्छ ।
यसमा विकास र अनुबाहेक पश्चिम नेपालबाट काम गर्न आएकाको बालबालिकाहरूको तस्बिरसमेत समेटिइएको छ, बीचमा र अन्तिममा दायाँतिर ।

०००
यही सोमबार मे १ अर्थात् अन्तर्राष्टिय मजदुर दिवस । मजदुर हकहितका लागि र विशेषत: ८ घण्टा काम, ८ घण्टा आराम र ८ घण्टा निद्राको सिद्धान्त लागू होस् भनेर विश्वभर यो दिवस मनाइन्छ । तर, विकास र अनुजस्ता इँटा भट्टामा काम गर्ने श्रमिकका लागि यो दिवसको अर्थ के ?





प्रकाशित : वैशाख १८, २०७४ १३:११
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

महाअभियोग दुर्भाग्यपूर्ण : कानुन व्यवसायी

ठाकुरसिंह थारु

बाँके — प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीविरुद्ध संसदमा दर्ता भएको महाअभियोग प्रस्ताव दुर्भाग्यपूर्ण रहेको नेपालगन्जका अधिक्ताहरुले टिप्पणी गरेका छन् । सरकारले राजनीतिक एजेण्डा बनाई स्वतन्त्र न्यायापालिकामाथि हस्तक्षेप गरेको उनीहरुको ठहर छ ।

नेपाल बारका केन्द्रीय उपाध्यक्ष अधिवक्ता शालिकराम सापकोटाले महाअभियोग प्रस्तावको घटना दुखद रहेको बताए । उनले स्वतन्त्र न्यायपालिकामाथि आक्रमण भएको टिप्पणी गरे । ‘शक्ति पृथकीरणको सिद्धान्त अनुसार कार्यपालिका, ब्यवस्थापिका र न्यायपालिका कसैले एक अर्काको अधिकारमाथि हस्तक्षेप गर्नु हुँदैन,’ उनको भनाई छ । 

‘यो निकै दुर्भाग्यपूर्ण घटना हो । सरकारले छापामार शैलीमा महाअभियोग ल्याएको छ,’ पुनराबेदन बार नेपालगञ्जका पूर्व अध्यक्ष अधिवक्ता सुनिल श्रेष्ठ भन्छन्,‘न्यायपालिका माथि राजनीतिक प्रहार गर्नु गलत हो ।’

पुनराबेदन अदालत नेपालगन्जका अर्का पूर्व अध्यक्ष अधिवक्ता लोकबहादुर शाहले राजनीतिक प्रतिशोध साध्न महाअभियोग प्रस्ताव आएको बताए । ‘बहस, छलफल नै नगरी स्वतन्त्र न्यायपालिकामाथि हस्तक्षेप गर्नु बिधिको शासन होईन,’ उनले भने, ‘सरकारले महाअभियोगको प्रस्ताव दर्ता गरेर बिधिको शासनको उल्लंघन गरेको छ ।’

महाअभियोग प्रस्ताव दर्ता पछि नेपालगञ्जका कानुन व्यवसायीहरु सोमबार कानुन ब्यवसायीहरुको छाता संगठन नेपाल बार एशोसिएसनको सभाकक्षमा औपचारिक छलफल गरेका छन् ।

प्रधान न्यायाधीश सुशीला कार्कीबिरुद्व महाअभियोगको प्रस्ताव दर्तापछि सोमबार बिहान नेपालगन्जमा छलफल गर्दै कानुन व्यवसायी । ठाकुरसिंह थारु/ईकान्तिपुर ।

प्रकाशित : वैशाख १८, २०७४ १३:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT