फेसबुकको फन्दा

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — रुकुमको कोल गाउँपालिकाकी धनमाया (नाम परिवर्तन) को फेसबुकमार्फत कञ्चनपुरका एक युवकसँग परिचय भयो । कुराकानीसँगै दुवैले मोबाइल नम्बर पनि साटासाट गरे । घण्टौं फेसबुकमै झुन्डिएर ती युवकसँग उनी गफिन्थिन् । उनी विस्तारै ती युवकसँगको प्रेमजालमा परिन् ।

फेसबुकमा युवक र युवतीले आफ्नो तस्बिर राखेका थिएनन् । अचानक एक दिन धनमायाको फेसबुक ब्लक भएपछि फोनमा कुराकानी हुन थाल्यो । फेसबुक र मोबाइलमा लामो समय कुराकानीपछि उनीहरू दुवै नजिक भए । ती युवकले धनमायालाई घुम्ने बहानामा बोलाउन थाले । धेरै कर गरेपछि धनमाया आफ्नी दिदीसँगै महेन्द्रनगर पुगिन् ।

युवकले उनलाई बनबासा पुलमा बोलाएका थिए । गड्डाचौकी नाका हुँदै जान लागेका दिदीबहिनीलाई माइती नेपालका कर्मचारीले रोकेर सोधपुछ गरे । त्यसपछि माइती नेपालका कर्मचारी युवतीहरूलाई गड्डामै राखेर युवक खोज्न हिँडे । नेपाली र भारतीय प्रहरीको सहयोगमा ती युवक पक्राउ पनि परे । त्यसपछि मात्रै धनमाया र उनकी दिदीलाई भारत पठाउन खोजेको रहस्य पर्दाफास भयो । जब यसबारे ती दिदीबहिनीले थाहा पाए अनि उनीहरूको होसहवासै उड्यो । ‘धन्न हामी जोगियौं,’ साउन अन्तिम साता माइती नेपालले उद्धार गरेर फिर्ता ल्याएपछि घर जाने क्रममा भेटिएकी धनमायाले भनिन्, ‘फेसबुक र मोबाइलकै भरमा हामी झन्डै बेचिएका थियौं ।’ युवकले झोलुंगे पुल, शुक्लाफाँटा र बनबासा पुल आदि हेर्न घुमाइदिने भन्दै बोलाएको उनले जानकारी दिइन् ।

माइती नेपालले भारतीय प्रहरीको एन्टी ह्युमन ट्राफिकिङ सेलको सहयोगमा महाकाली नगरपालिकाका मोहन पाललाई नियन्त्रणमा लिएको हो । उनीसँग ५ किलोग्राम अफिमसमेत फेला परेपछि भारतीय प्रहरीले उनलाई हिरासतमा राखेको छ । ‘उनले आफूलाई अर्कै युवकले युवती ल्याउन पठाएको बयान दिएका छन्,’ माइती नेपाल कञ्चनपुरकी संयोजक महेश्वरी भट्टले भनिन्, ‘अफिम भेटिएपछि भारतीय प्रहरीले ती युवकको पनि खोजी गरिरहेको छ ।’ मोहनले धनमायासँग फोन र फेसबुकमा कुरा गर्ने पनि आफू नभएको बताएका छन् ।

मोबाइल र फेसबुकको बढदो प्रयोगले केही वर्षयता त्यसकै माध्यमबाट मायाप्रेमको जालमा फसेर कयौं युवती भारतीय कोठीमा पुगेको हुन सक्ने रोकथाममा लागेका बताउँछन् । सीमामा रोकथाम गरिएका पनि अधिकांश मोबाइलबाटै सम्पर्क भएका छन् । ‘दुई/चार महिनासम्म कुराकानी हुन्छ, मोबाइलकै भरमा घर छाडेर हिँड्छन्,’ माइती नेपालकी भट्टले भनिन्, ‘दलालको फन्दामा परेर भारत पुगेपछि पछुताउँछन् ।’ उनका अनुसार यति बेला गड्डाचौकी नाकामा हरेक दिन भारत भएर तेस्रो मुलुक जाने तथा दलालकै फन्दामा परेर भारत जाने ३/४ जना युवती भेटिने गरेको छ ।

फेसबुककै माध्यमबाट महेन्द्रनगरका नरेश अवस्थीसँग प्रेमसम्बन्ध सुरु भएपछि काठमाडौंकी १७ वर्षीय एक किशोरी पनि घर छाडेर हिँडेको भट्टले बताइन् । नरेशकी पहिलो श्रीमतीले थाहा पाएपछि ती किशोरीलाई प्रहरीको जिम्मा लगाइएको हो । पछि उनका अभिभावकको जिम्मा लगाएर घर फिर्ता गरिएको छ ।

‘छोरी स्कुलबाटै हिँडेकी रहेछ, हामी त कता गई भनेर अन्योलमा थियौं,’ गत साता छोरी लिन महेन्द्रनगर पुगेका किशोरीका अभिभावकले भने, ‘मोबाइलको प्रयोगमा छाडा छाडेका कारण अहिलेको समस्या आएको हो ।’ ती किशोरी गत वर्ष दसैंमा युवककै घरमा बसेर एक साता महेन्द्रनगर घुमेर फर्किएकी थिइन् । यसपटक भने उनी विवाह गर्ने भनेर घर छाडेर आएकी थिइन् ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७४ ०८:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

घूसकाण्डले अर्बपति पुगे जेल

धनीका कुरा
दिनेश यादव

काठमाडौं — हाम्रो जस्तो मुलुकमा यत्रतत्र सर्वत्र राजनीतिक प्रभावको दबदबा छ । त्यसैले यो प्रभावको दुरुपयोग गर्नेहरू पनि धेरै छन् । पैसाकै बलमा जे पनि गर्ने मानसिकता छ, यहाँ ।

तर, सम्पत्तिकै बलमा कानुन मिच्ने, चोखिने अनि आफूभन्दा कमजोर पक्षमाथि एकलौटी प्रभाव जमाउने सोच धेरै दिन टिक्दो रहेनछ । यसको पछिल्लो उदाहरण विश्वकै चर्चित कम्पनी सामसङ इलेक्ट्रोनिक्स समूहका उपाध्यक्ष जय वाई ली बनेका छन् । कम्पनीमाथि यिनी आफ्नो एकल वर्चस्व कायम गर्न तत्कालीन राष्ट्र प्रमुखलाई रकमको प्रभावमा पार्ने प्रयास गरेको आरोपमा हाल झ्यालखानामा पुगेका छन् । नाम, दाम र लोकप्रियता सबै थियो, यिनीसँग । तर, यी सबै यिनको घूसकाण्ड र भ्रष्टाचारजस्तो कालो कर्तुतले मटियामेट बनाइदिएको छ । 

 ली सामसङ इलेक्ट्रोनिक्सका उपाध्याक्ष हुन् । ‘फोब्र्स’ अखबारका अनुसार यिनको कुल सम्पत्ति ६ दशमलव ९ अर्ब अमेरिकी डलर (रियल टाइम ८ सेप्टेम्बर २०१७) छ । सामसङकै उत्तराधिकारी भएपछि धनको स्रोत उक्त कम्पनी हुने नै भयो । घूसखोरी र भ्रष्टाचार आरोपमा अगस्त २५ मा यिनलाई पाँच वर्षको जेल सजाय सुनाइएको हो । ली भने ती आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै यसको पुनरावेदनका लागि अदालत जाने बताएका छन् । सामसङ कम्पनीमाथि एकाधिकार कायम गर्न तत्कालीन पार्क गेउन–हाई प्रशासनलाई घूस खुवाएर भ्रष्टाचार गरेको सोल अदालतले प्रमाणित गरिदिएको छ । त्यहाँ यो फैसलालाई ऐतिहासिक भनिएको छ । लीका कानुन व्यवसायी सोङ वु–चेओलले तल्लो अदालतमा फैसलाविरुद्ध अपिल गर्ने बताएका छन् । सोङले भनेका छन्, ‘अदालतको छ महिनायताको सुनुवाइपछि आएको फैसला स्विकार्न सकिन्न । ली निर्दोष भएकाले उच्च अदालतले गरेको फैसलामा पुनर्विचार गर्नुपर्छ ।’ तर, दक्षिण कोरियाली कानुनमा तीन वर्षभन्दा बढी समयका लागि जेल सजाय पाएका अभियुक्तको मुद्दा खारेज हुन सक्ने व्यवस्था छैन । यसले पनि दक्षिण कोरियाली टाइकुन तथा व्यापारी लीले पाएको पाँच वर्षको सजाय माफी हुने या फिर्ताको सम्भावना न्यून रहेको सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् । सामसङ कम्पनीका उत्तराधिकारी लीमाथि आफ्नो समूहमा अन्यको विलयलाई सुरक्षित गर्न पूर्वराष्ट्रपति पार्कका एकजना विश्वासपात्रलाई ३ करोड ४० लाख अमेरिकी डलर घूस दिएको आरोप छ । दक्षिण कोरियाली नयाँ राष्ट्रपति मुन जे–इनले पार्कलाई यसै वर्षको मे ९ मा भएको निर्वाचनबाट विस्थापित गरेपछि कम्पनीका अल्पसंख्यक सेयर होल्डरहरूले लीको मुद्दा फेरि उचाले । फलस्वरूप उनी झ्यालखानामा परेका छन् । एक रिपोर्टअनुसार यिनलाई जे–इनका कार्यकर्ताहरूको दबाबमा सजाय दिइएको हो । तिनीहरूले हाइट–कलर अपराधमा लीलाई आममाफी दिन नहुने अडान राखेपछि माफी पाउने अवस्था तत्कालका लागि टरेको छ । ‘सीबीसी’ न्युजका अनुसार दक्षिण कोरियाली नागरिकहरूले लीले मुलुकको अर्थतन्त्रमा पुर्‍याएको योगदानका लागि एकपटक माफी दिनुपर्ने धारणा राख्दै आएका थिए । तर, मुलुककै साना व्यापारमाथि कब्जा जमाउन खोजेको भन्दै हाल आलोचना गर्न थालेका छन् । 

यिनको नाम ली जे–योङ भए पनि व्यावसायिक रूपमा पश्चिममा मुलुकमा जे वाई लीको नामले चिनिन्छन् । दक्षिण कोरियाका एकजना ठूला व्यापारी यिनलाई त्यहाँको मिडियाले ‘सामसङको राजकुमार’ का रूपमा धेरै पहिलेदेखि प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । कोरियन, अंग्रेजी र जापानी भाषामा राम्रो दख्खल भएका यिनी यसै वर्षको फेब्रुअरी १६ मा सोल अदालतको एक महिना लामो अनुसन्धानपछि पहिलोपटक पक्राउ परेका थिए । तर, पछि जमानतमा रिहा भएका थिए । 

लीको अमेरिकाको वासिङ्गटन डीसीमा जन्मेका हुन् । आफ्नो पढाइ सकेपछि यिनले सामसङको रणनीतिक योजनाकारका रूपमा उपाध्यक्षको जिम्मेबारीबाट आफ्नो सेवा सुरु गरेका हुन् । पछि यिनले कम्पनीको एउटा व्यवस्थापकीय जिम्मेवारीका साथ ‘प्रमुख उपभोक्ता अधिकृत’ का रूपमा काम गरेका थिए । ‘ब्लुमबर्ग’ का अनुसार बुबा कुन–ही कर छलीको आरोपमा पदमुक्त भए पनि लीलाई कम्पनीको नेतृत्व सम्हाल्ने जिम्मेवारी आएको हो । सन् २००९ मा सामसङ इलेक्ट्रोनिक्सको ‘चिफ अपरेटिङ अधिकृत’ का रूपमा यिनको उदय भएको हो । सन् २०१२ सम्म यिनी सामसङको उपाध्यक्षको भूमिकामा रहेका थिए । पछिल्लो समय फेरि यिनले यो पद पाएका हुन् । यिनी सामसङ एसडिएस (सामसङ डेटा सिस्टम) का ११ प्रतिशत लगानीका साथ कम्पनीका वित्तीय सेवाका एकजना सेयरहोल्डर पनि हुन् । सामसङ एसडीएसको स्थानपना सन् १९८५–१९८९ का बीचमा भएको हो । त्यसपछि विभिन्न मुलुकमा यसका शाखाहरू खोलिए । 

 ‘रोयटर्स’ ले अघिल्लो वर्षको डिसेम्बर ५ मा लीको व्यवस्थापकीय शैलीबारे प्रकाशित गरेको समाचारमा यिनलाई दृढ संकल्पी, विनम्र, शान्त स्वभाव तथा व्यवहारका लागि परिचित भनेर चित्रण गरेको थियो । यिनी तत्कालै कसैलाई जबाफ फर्काउने स्वभावका छैनन् । संवाददाताहरूले यिनीसँग कुनै जिज्ञासा राख्दा ईमेलमार्फत जबाफ फर्काउँछन् । पत्रकारसँग यिनी सधैं हल्का रूपमा मात्र प्रस्तुत हुने गर्छन् । विरलै सार्वजनिक रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गर्ने स्वभावका यिनले आफूलाई मिडियाको प्रचारबाट सधैं अलग राख्ने गर्थे । यिनलाई गल्फ खेल्न र घोडचढीमा औधि रुचि छ । लीको सामसङ कम्पनी समूह विश्वमै सर्वाधिक स्मार्टफोन र चिप उत्पादन गर्नेमध्येको एक हो । कम्पनीले पछिल्लो समय औषधि उत्पादन, घरेलु सामग्रीदेखि जीवन बिमा र होटलमा समेत लगानी गरेको छ । 

दक्षिण कोरियाको सोलमा बस्ने ४९ वर्षीय ली टेक क्षेत्रमा यो वर्षको ३६ औं सार्वाधिक धनाढय हुन् । कोरियाका ५० जना सर्वाधिक धनाढ्यमध्ये यो वर्ष तेस्रो, विश्वकै अर्बपतिको सूचीमा २३९ औं र अघिल्लो वर्ष फोब्र्सको शक्तिशाली मानिसको सूचीमा ४० औं स्थानमा थिए । बिजनेस अनलाइन ‘ब्लुमबर्ग’ का अनुसार हावर्ड बिजनेस स्कुलबाट डक्टेरेक्ट पढे पनि उपाधि भने हासिल गर्न सकेका छैनन् । यिनले सोल नेसनल युनिभर्सिटीबाट कला विज्ञानमा स्नातक, किओ विश्वविद्यालयबाट बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसनमा स्नातकोत्तर गरेका हुन् । सामसङका अध्यक्ष ली कुन–हीका एक्लो छोरा यिनी सन् १९९१ यता सामसङ इलेक्ट्रोनिक्सको महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहँदै आएका थिए । यिनका बुबा हीलाई सन् २०१४ मा हर्टअटयाक भएयता सोलको सामसङ मेडिकल सेन्टरको माथिल्लो तलामा उपचार गराइरहेका छन् । 
(एजेन्सी)

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७४ ०८:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्