बाढीले ३ अर्बको कृषिउपज नष्ट

माधव घिमिरे

विराटनगर — साउन अन्तिम साताको भीषण वर्षा र बाढीले पूर्वी तराईका पाँच जिल्लामा ठूलो परिमाणमा कृषिउपज नष्ट भएको छ । २८ हजार ३ सय ७१ हेक्टरमा लगाएको अन्नवालीलाई क्षति पुर्‍याउँदा करिब ३ अर्ब वरावरको नोक्सानी भएको छ । क्षेत्रीय कृषि निर्देशनालयका अनुसार मोरङ, सुनसरी, झापा, सप्तरी र सिरहामा २३ हजार ८ सय ९७ हेक्टरमा रोपिएको धान खेत बगरमा परिणत भएको छ । धानमा मात्र दुई अर्बको नोक्सानी भएको कार्यालयले जनाएको छ ।

यी पाँच जिल्लामा २ अर्ब ९३ करोड ९७ लाख ४९ हजार मूल्य वरावरको कृषि उपजमा नोक्सानी पुगेको वरिष्ट वाली संरक्षण अधिकृत अरुणकुमार घिमिरेले बताए । उनका अनुसार सवै भन्दाबढी झापामा ७ हजार २ सय ६६ हेक्टरमा लगाएको कृषिउपज नष्ट हुँदा करिव एक अर्बको क्षति पुगेको छ ।

झापामा ७ हजार हेक्टरमा रोपिएको धान खेत बगरमा परिणत भएको छ । घिमिरेका अनुसार त्यहाँ एक हेक्टरमा लगाएको रवर खेती, २ सय हेक्टरको तरकारी र ६५ हेक्टरको माछा खेतीमा क्षति पुगेको छ । मोरङमा ३ हजार ४ सय ५८ हेक्टरमा लगाएको वालीलाई बाढीले क्षति गर्दा ५५ करोड ४० लाख वरावरको नोक्सानी भएको छ । मोरङमा २ हजार ५ सय २० हेक्टरमा लगाएको धानवाली नष्ट भएको छ । घिमिरेका अनुसार मोरङमा ३ सय ९३ हेक्टरको माछा खेती, ३ सय १७ हेक्टरको तरकारी खेती, १ सय १० हेक्टरको जुट खेती र ७० हेक्टरको उखु खेती नष्ट भएको छ ।

सुनसरीमा ८ हजार ५ सय ५६ हेक्टरमा लगाएको कृषि उपजलाई क्षति पुर्‍याउदा ६३ करोड ५८ लाख मूल्य वरावरको कृषि उपज नोक्सानी भएको निर्देशनालयको तथ्याङक छ । सुनसरीको ७ हजार १ सय हेक्टरको धान खेत बगर भएको छ । उनका अनुसार ९ सय ४५ हेक्टरको तराकारी खेती, २ सय २० हेक्टरको माछा पोखरी, १ सय ५६ हेक्टरको उखु र १ सय ३५ हेक्टरको केरा खेती नष्ट भएको छ ।

सप्तरीमा ६ हजार ७ सय ९० हेक्टरको वाली नष्ट गर्दा ३० करोड ९० लाख रुपैया वरावरको नोक्सानी भएको निर्देशनालयले जनाएको छ । सिरहामा २ सय ७७ हेक्टरको धानखेत, ४ सय ६० हेक्टरमा पालिएको माछा, ३ सय ७२ हेक्टरको तरकारी खेती, २ सय २४ हेक्टरको रहर र २५ हेक्टरमा लगाइएको मकै खेती बाढीले बगाएको पाइएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७४ १४:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्क्रब टाइफसबाट महिलाको मृत्यु, डेढ महिनामा १ सय ३३ जनामा संक्रमण

डेढ महिनामा दुईको मृत्यु

भरतपुर — चितवनमा स्क्रब टाइफसबाट एक महिलाको मृत्यु भएको छ । साउनयता डेढ महिनाको अवधिमा १ सय ३३ जनालाई स्क्रब टाइफस रोग भएको पाइएको छ । जिल्ला जनस्वास्थ्यले बुधबार मृत्युको पुष्टि गरेको हो ।

नवलपरासी घर भएकी महिलाको भरतपुरस्थित सेन्ट्रल अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको जिल्ला जनस्वास्थ्यका किट नियन्त्रक निरीक्षण रामकुमार केसीले बताए । ज्वरो कम नभएपछि साउन ९ गते उपचारका लागि अस्पताल आएकी महिलाको भदौ १० गते मृत्यु भएको केसीले जनाए । ‘जिल्लामा केही समययता स्क्रब टाइफसका बिरामी बढेको छ,’उनले भने,‘साउनयता दुईजनाको रोगबाट मृत्यु भइसकेको छ ।’

यहाँका विभिन्न अस्पतालमा उपचारका लागि आएका ४ सय ९७ बिरामीको परीक्षण गर्दा १ सय ३३ जनामा यस्तो रोग देखा परेको हो । जनस्वास्थ्यका अनुसार भरतपुर अस्पतालमा ४०, बकुलहर रत्ननगर अस्पतालमा ४, चितवन मेडिकल कलेजमा ३१, नारायणी सामुदायिक अस्पतालमा ४२, मनकामना अस्पतालमा दुई, सेन्ट्रल अस्पतालमा एक तथा निजी ल्याबमा १३ जना बिरामीको जाँच गराउँदा स्क्रब टाइफस रोग देखिएको हो ।

जिल्लाका विभिन्न अस्पतालमा उचापरका लागि आउने बिरामीमा स्क्रब टाईफसको संक्रमण देखिएको हो । यस्तो रोगका बिरामी दिनहुँ बढेको छ । गतवर्ष जिल्लामा ५ सय ३३ जनामा स्क्रब टाइफस रोग देखिएको थियो । सोही समयमा मृत्यु भएकामध्ये ४ जना यही जिल्लाका थिए । पुसदेखि रोग नियन्त्रणमा आए पनि वैशाखबाट बिरामीको जाँच गराउँदा ‘पोजेटिभ’देखिन थालेको जनस्वास्थ्यले जनायो । अघिल्लो वर्ष ४७ जिल्लाको ८ सय ३० जनामा स्क्रब टाईफस रोग देखिएकामा १४ जनाको मृत्यु भएको जनस्वास्थ्यले जनाएको छ ।

नेपालमा २०७२ सालमा पहिलो पटक पूर्वी नेपालमा यस्तो रोग देखिएको हो । मुलुकभर ‘स्क्रब टाइफस’को रोग बढेपछि अवस्था पत्ता लगाउन इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाको टोलीले जिल्लामा गतवर्ष मुसाको स्थलगत अध्ययन तथा परीक्षण सुरु गरेको थियो । अनुसन्धानको क्रममा मुसा र माइटमा समेत टाइफस रोगको संक्रमण पुष्टि भएको थियो ।

यो रोग एक प्रकारको संक्रमित किराले डसेमा लाग्छ । जुम्राजस्तै सूक्ष्म रुपमा रहने प्रकारको (माईट) घुनजस्तै किरा हो । यो मुसाको कानमा अथवा यस्तै जीवजन्तुमा बस्छ । त्यसबाट घासपात तथा झारमा झरेको बेलामा मानिसको शरीरमा बसेर टोकेमा रोग लाग्छ । यो जनावरबाट सर्छ । मानिसबाट सर्दैन् । झाडी वरिपरि, कृषि काम गर्ने, जताततै बस्ने, चौर झारमा बस्नेमा सर्ने सम्भावना बढी हुने भन्दै जनस्वास्थयले सजग रहन अनुरोध गरेको छ ।

चिकित्सकका अनुसार यस्ता बिरामीमा टाउको दुख्ने, १ सय ४ डिग्री ज्वरो आउने, गर्धन र घाँटी वरिपरि मसिना बिमिरा आउने लक्षण देखिन्छन् । त्यस्तो अवस्थामा तत्काल स्वास्थ्य परीक्षण गराउन चिकित्सकले सुझाव दिएका छन् । ब्याक्टेरिया ईन्फेक्सन भएकाले औषधि सेवनबाट निको हुन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७४ १४:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्