यी हुन् मोदीले योगीलाई रोज्नु ८ कारण

कमलदेव भट्टराई

नयाँ दिल्ली — उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा योगी आदित्यनाथको नियुक्तिसँगै उनको छवि र केही विवादास्पद पृष्ठभूमिका बारेमा समेत बहस सुरु भएको छ । वास्तवमा विगत २० वर्षमा भाजपा र योगीबीचको सम्बन्ध निकै उतारचढावपूर्ण रह्यो ।

उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा योगी आदित्यनाथको नियुक्तिसँगै उनको छवि र केही विवादास्पद पृष्ठभूमिका बारेमा समेत बहस सुरु भएको छ । वास्तवमा विगत २० वर्षमाभाजपा र योगीबीचको सम्बन्ध निकै उतारचढावपूर्ण रह्यो ।

निकै तनावका बीचमा पनि भाजपा र उनीबीच सम्वन्धविच्छेद भएन । कारण थियो– कहिले भाजपालाई आदित्यनाथ नभई नहुने त कहिले आदित्यनाथलाई भाजपाको साथ चाहिने । पार्टीमा कुरा नमिल्दा उनले आफूलाई ‘लो प्रोफाइल’ मा राखे तर आफ्नो शक्तिलाई बढाइराखे ।

उनको चर्काे हिन्दु नाराले कतिपय समयमा भाजपालाई हानि समेत गर्‍यो तर त्योभन्दा बढी फाइदा नै भयो । भारतमा भन्ने गरिन्छ, गोरखपुरमा चुनाव जित्न योगीलाई भाजपा चाहिँदैन तर भाजपालाई उनी चाहिन्छ । गोरखपुरमा उनलाई समर्थकहरूले हिन्दु हृदय सम्राट भनी जयजयकार गर्ने गर्दछन् । त्यसैले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उनलाई मुख्यमन्त्री चयन गरे, जसलाई भाजपाका वरिष्ठ नेता लालकृष्ण आडवाणीले समर्थन गरे । गृहमन्त्री तथा भाजपाका अर्का उत्तर प्रदेशकै ठूला नेता राजनाथ सिंह ओबीसी समूहबाट मुख्यमन्त्री बनाउने पक्षमा थिए । तर मोदी र आडवाणीको समर्थन भएपछि पार्टीले निर्णय लियो ।

उत्तरप्रदेशको मुख्यमन्त्रीको रूपमा सिंहको नाम नै चर्चामा थियो तर उनले त्यो स्वीकार गरेनन् । सिंहले मोदीपछि आफूलाई प्रधानमन्त्रीको दाबेदारका रूपमा प्रस्तुत गरेका कारण पनि उनी मुख्यमन्त्रीका लागि तयार भएनन् । हुन पनि बीजेपीलाई मुख्यमन्त्रीको उम्मेदवार छान्ने कार्य आफैंमा जटिल थियो । त्यसैले उसले निर्वाचनअघि मुख्यमन्त्रीको उम्मेदवार नै घोषणा गरेको थिएन । मोदीले योगीलाई छनोट गर्नुका ८ कारण यी छन् :

१. तीन वर्षअघिको जितमा भूमिका
सन् २०१४ मा भएको लोकसभा निर्वाचनमा योगीले भाजपाको जितका लागि ठूलो भूमिका निर्वाह गरेका थिए । जसले गर्दा मोदी उनको कामबाट निकै प्रभावित भएका थिए । उक्त निर्वाचनमा बीजेपीले लोकसभाको ८० सिटमध्ये ७३ सिट जितेको थियो । त्यति बेला पार्टीले उनलाई हेलिकप्टर नै दिएर निर्वाचन अभियानमा सहभागी गराएको थियो । भाजपालाई उत्तरप्रदेशमा मुस्लिम समुदायको भोट कम आउने र उनको कट्टरहिन्दु छविका कारण मुस्लिम समुदायलाई विश्वासमा लिन उनलाई मुस्लिमको बढी बसोबास भएका क्षेत्रमा खटाइएको थियो ।

२. चुनावी अभियानका स्टार
हालै सम्पन्न विधानसभा निर्वाचनमा योगी चुनावीअभियानका स्टार नै थिए । उनले भाजपालाई जिताउन उत्तरप्रदेशभरि नै आक्रामक चुनावी अभियान सञ्चालन गरेका थिए । जसले गर्दा विधानसभामा ४०३ सिटमध्ये बीजेपी गठबन्धनले ३२५ सिट जित्यो ।

३. मोदीको अभियानलाई बढाउन सक्ने व्यक्ति
प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको ‘सबैको साथ, सबैको विकास’ नामक राष्ट्रिय अभियानलाई राम्रोसँग अगाडि बढाउन सक्ने मुख्यमन्त्रीको रूपमा उनलाई लिइएको छ । उनले हिन्दुत्व र विकासको नारालाई सँगै अगाडि बढाउन सक्ने बीजेपीको विश्लेषण छ ।

४. विजयलाई निरन्तरता दिने उपयुक्त पात्र
सन् २०१९ मा हुने लोकसभा निर्वाचनमा पनि आफ्नो विजयलाई निरन्तरता दिन बीजेपी चाहन्छ । त्यसका लागि मोदीले देखेको उपयुक्त पात्र उनी नै हुन् । यसका लागि जातीय सन्तुलन आवश्यक पर्छ । त्यसैगरी उपमुख्यमन्त्रीहरू केशवप्रसाद मौर्य र दिनेश शर्माले ओबीसी समुदाय र ब्राह्मण समुदायलाई प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछन् ।

५. विहारमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने व्यक्ति
योगीले गोरखनाथ मन्दिरको ट्रस्टमा काम गरे । विशेषगरी उत्तर प्रदेश र विहारमा यसका धेरै फलोअर छन् । विहारमा भएको विधानसभा निर्वाचनमा भाजपाले हार खानुपर्‍यो । त्यसैले मोदीले त्यहाँको राजनीतिलाई समेत प्रभावित पार्न उनलाई मुख्यमन्त्रीमा सिफारिस गरिएको विश्लेषण गरिएको छ ।

६. दलित र सीमान्तकृत समुदायमा बलियो पकड
कट्टर हिन्दु नेताको छवि बनाए पनि उनको दलित तथा सीमातन्कृत समुदायमा बलियो पकड छ । हालै सम्पन्न विधानसभा निर्वाचनमा दलित र पिछडिएको वर्गले बीजेपीलाई राम्रो भोट दिएका थिए जसलाई बीजेपी आगामी लोकसभा निर्वाचनमा समेत निरन्तरता दिन चाहन्छ । यति मात्र होइन, यही भोटलाई लक्षित गरेर उसले ओबीसी समुदायबाट मुख्यमन्त्री छनोट गर्ने गृहकार्य समेत गरेको थियो । योगीले निर्वाचनको समयमा सीमातन्कृत समुदायलाई राजनीतिको मूलधारमा ल्याउने विषयमा आफ्ना योजनासमेत प्रस्तुत गरेका थिए । यति मात्र होइन, मुस्लिम समुदायलाई समेत उनले खुसी राख्ने विश्वास गरिएको छ ।

७. राममन्दिर बनाउने एजेन्डा
अयोध्यामा राम मन्दिर बनाउने भाजपा र उनको मुख्यएजेन्डा छ, जुन चुनावी अभियानमा पनि महत्त्वपूर्ण एजेन्डा थियो । विशेषत: योगीले स्थापना गरेको हिन्दु युवा वाहिनीले उनलाई त्यस क्षेत्रमा स्थापित गरायो र उनलाई बीजेपीले समेत बेवास्ता गर्न सकेन । आगामी दिनमा यसले पार्टी झन सुदृढ हुने बीजेपीको विश्लेषण छ ।

८. आरएसएसको दबाब
योगीलाई मुख्यमन्त्रीको रूपमा सिफारिस गर्न बीजेपीको भ्रातृ संस्था राष्ट्रिय स्यवंसेवक संघ (आरएसएस) ले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी तथा अन्य नेताहरूलाई निकै नै दबाब दिएको थियो । तर उनको पृष्ठभूमि भने विवादास्पद छ । उनलाई सन् २००७ मा गोरखपुरमा दंगा फैलाएको आरोप समेत लाग्यो । उनलाई त्यतिबेला साम्प्रदायिक अभिव्यक्ति दिएको आरोप लागेको थियो । अहिले पनि उनको त्यो मुद्दा अदालतमा विचाराधीन छ ।

योगी आदित्यनाथले लगातार साम्प्रदायिक अभिव्यक्ति भने दिइरहेका छन् । केही समयअघि उनले यदि एउटा हिन्दु केटीलाई मुस्लिममा परिणत गरियो भने आफूहरूले १०० मुस्लिमलाई हिन्दुमा परिणत गर्ने चुनौती दिएका थिए । उनी सन् २००७ मा संसद्मा राजनीतिक षड्यन्त्रका कारण आफूलाई गिरफतार गरिएको भन्दै रोएका थिए । उनले निरन्तर रूपमा पार्टीको तर्फबाट नै चुनाव लडे पनि जहिले पनि पार्टीबाट आफूलाई दूरीमा नै राख्ने गर्दथे । उनी लखनउ र दिल्लीमा हुने पार्टीका कार्यक्रमहरूमा खासै सहभागी हुने गर्दैनथे ।

सन् २०११ मा बीजेपीका अहिलेका गृहमन्त्री राजनाथ सिंह सद्भावना यात्राका क्रममा गोरखपुर पुग्दासमेत उनलाई कार्यक्रममा बोलाइएको थिएन । सन् २०१३ को विधानसभा निर्वाचनमा योगीले सिफारिस गरेका धेरैलाई बीजेपीले टिकट दिएन, त्यसैले उनका समर्थकहरूले बीजेपीविरुद्ध उम्मेदवारी समेत दिएका थिए । सन् २०१२ मा उत्तर प्रदेशमा भाजपाले त्यति राम्रो सिट नजितेपछि उनी र पार्टीबीचको सम्बन्ध सुध्रिने क्रम सुरु भयो । उनी मुख्यमन्त्री भएपछि भारतका नयाँ बहस सुरु भएको छ– जातीय रूपमा यति विभाजित अभिव्यक्ति दिने योगीले यूपीका सबै जात र वर्गलाई कसरी मिलाएर अगाडि लैजालान् ? यसले भारतको राष्ट्रिय राजनीतिलाई कस्तो प्रभाव पार्ला ?

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७३ १०:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

योगी आदित्यनाथले लिए शपथ

एजेन्सी

लखनउ — पाँच पटक गोरखपुर क्षेत्रबाट लोकसभा सदस्यमा निर्वाचित योगी आदित्यनाथले आइतबार उत्तर प्रदेश (यूपी) को मुख्यमन्त्री पदको शपथ लिएका छन् ।

उनीसँगै दुई उपमुख्यमन्त्री र ४३ जना मन्त्रीहरूले पनि शपथ लिएका हुन् । लखनउस्थित स्मृति उपवनमा आयोजित शपथग्रहण समारोहमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्ष अमित शाह, वरिष्ठ नेता लालकृष्ण आडवाणी, मुरलीमनोहर जोशी र विभिन्न राज्यका बीजेपी मुख्यमन्त्रीहरू सहभागी थिए ।

प्रधानमन्त्री मोदीले योगी नेतृत्वको टिमले उत्तर प्रदेशलाई ‘उत्तम प्रदेश’ बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । आइतबार नै ट्वीट गर्दै मोदीले भनेका छन्, ‘मलाई पूर्ण विश्वास छ, यो नयाँ टिमले उत्तर प्रदेशलाई उत्तम प्रदेशको रूप दिँदै प्रदेशको विकासमा इतिहास रच्नेछ ।’ उत्तर प्रदेशको विकास भएपछि मात्र भारतको विकास हुने उल्लेख गर्दै उनले भनेका छन्, ‘हामीले यूपीका युवाहरूका लागि काम गर्न चाहेका छौँ, उनीहरूका लागि अवसरको सिर्जना गर्न चाहन्छौं ।’

उपमुख्यमन्त्री पदमा लखनउ सहरका पूर्व मेयर डा. दिनेश शर्मा र यूपीका वरिष्ठ नेता केशवप्रसाद मौर्यले शपथ लिएका छन् । योगीको मन्त्रिमण्डलमा पूर्व क्रिकेट खेलाडीहरू चेतन चौहान र मोहसिन राजा पनि परेका छन् ।

बीजेपी गठबन्धनको सहयोगी दल सुहेलदेव भारतीय समाज पार्टीका नेता ओमप्रकाश राजभर पनि मन्त्री बनेका छन् । शपथग्रहण समारोहमा समाजवादी पार्टीका नेता मुलायम सिंह यादव र पूर्वमुख्यमन्त्री अखिलेश यादव पनि उपस्थित थिए । उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्री भएपछि योगी आदित्यनाथले मोदीको ‘सबैको साथ, सबैको विकास’ मन्त्रलाई पालना गरेर यूपीलाई अगाडि लैजाने बताए ।

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७३ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्