अर्थशास्त्रको नोबेल अमेरिकी प्राध्यापकलाई

बीबीसी

स्टकहोम (स्विडेन) — यस वर्षको अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कार अमेरिकी अर्थशास्त्री रिचार्ड एच थलेरलाई प्रदान गरिने भएको छ । उनलाई ‘व्यावहारिक अर्थशास्त्रमा पुर्‍याएको योगदानका लागि’ पुरस्कार दिने निर्णय गरिएको नोबेल पुरस्कार समीतिले जनाएको छ ।

७२ वर्षीय थलेर व्यावहारिक अर्थशास्त्रका एक पिताका रूपमा समेत परिचित छन् । उनी अमेरिकाको सिकागो विश्वविद्यालयका प्राध्यापकसमेत हुन् । उनले लामो समयदेखि ‘व्यावहारिक विज्ञान र अर्थशास्त्र’ विषय 
अध्यापन गर्दै आएका छन् । विगत ४७ वर्षमा सिकागो विश्वविद्यालय सम्बद्ध २९ जनाले अर्थशास्त्र विधामा नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेका छन् । 

उनले प्रतिपादन गरेको अर्थतन्त्रको शब्दावली ‘नजिङ’ अर्थात् ‘सकारात्मक सुदृढीकरण’ आममानिसले कसरी खराब वा असान्दर्भिक छनोट गर्छन् भन्नेबारे केन्द्रित छ । पुरस्कारको घोषणापछि कुरा गर्दै थलेरले ‘असल अर्थशास्त्रका एजेन्टहरू मानव’ भएकोमा ध्यान दिनुपर्ने बताउँदै आफू सदैव त्यसैमा प्रयासरत भएको जनाए । पुरस्कार छनोट समितिका सदस्य पर स्ट्रोयमवर्गले ‘प्राध्यापक थलेरको योगदानले आममानिसको आर्थिक निर्णयमा उसको मनोवैज्ञानिक भूमिका उजागर गरेको’ 

जनाए । उनले भने, ‘थलेरको उपलब्धिले व्यावहारिक अर्थतन्त्रको क्षेत्रमा अन्य अनुसन्धानकर्ताका लागि नयाँ कुरा पत्ता लगाउन गोरेटो निर्माण गरेको छ ।’ 

पुरस्कार निर्णायक समितिले उनको कार्यले मानिसलाई बजारशास्त्रका नयाँ चाल पत्ता लगाउन र गलत आर्थिक निर्णय गर्न रोकेको जनाएको छ । 

अल्फ्रेड नोबेलको नाममा सन् १९०१ देखि प्रदान गर्न थालिए पनि अर्थशास्त्र विधामा भने १९६९ देखि प्रदान गर्न थालिएको हो । पुरस्कार राशि ९० लाख डेनिस क्रोनर (११ लाख अमेरिकी डलर) रहेको छ । 

प्रकाशित : आश्विन २४, २०७४ ०९:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अमेरिका–टर्की भिसा सेवा स्थगन

बीबीसी

अंकारा — टर्कीले अमेरिकी कूटनीतिक नियोगका थप एक कर्मचारीविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरेको जनाएको छ । सोमबार टर्कीका सञ्चारमाध्यमले फेथुल्लाह गुलेनविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको जनाएका छन् ।

उनीहरूका अनुसार गुलेनको खोजी भइरहेको छ । उनका श्रीमती र बच्चासँग आवश्यक सोधपुछ गरिएको अधिकारीले जनाएका छन् ।

यसै साता टर्कीले गतवर्ष भएको असफल ‘कु’ को प्रयासमा संलग्न भएको आरोपमा अमेरिकी कूटनीतिज्ञलाई पक्राउ गरेको थियो । तर अमेरिका र उनले आफू ‘कु’ प्रयासमा संलग्न भएको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन् ।

मेटिन टोपुजको पक्राउपछि दुवै देशले प्रवेशाज्ञासम्बन्धी सबैजसो सेवा स्थगित गरेका छन् । गुलेनको पक्राउपछि अमेरिकाले गैर–आप्रवासी सेवा स्थगित गरेपछि टर्कीले प्रवेशाज्ञासम्बन्धी सबै सेवा स्थगित गरेको हो । यद्यपी टर्कीले अमेरिकालाई आफ्नो निर्णयमा पुनर्विचार गर्न आग्रह गर्दै आएको छ । सोमबार टर्कीका विदेशमन्त्री मेलभुट काभुसोग्लुले पछिल्लो आशंकाले ‘अनावश्यक तनाव’ सिर्जना भएको जनाएका थिए । उनले पछिल्लो समय जारी तनावले दुवै देशलाई नोक्सान पुग्ने दाबी गरेका छन् ।

दुई देशबीचको तनावपछि टर्कीको मुद्रामा समेत केही गिरावट आएको जनाइएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका र टर्कीको सम्बन्ध इतिहासकै सबैभन्दा राम्रो भएको महिना नबित्दै दुई देशबीच तनाव उत्कर्षमा पुगेको हो ।

टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानले पनि गुलेनलाई उक्त घटनामा संलग्न भएको आरोप लगाउँदै आएका छन् । २०१६ को जुलाईमा भएको असफल प्रयासपछि ४० हजार मानिस पक्राउ परिसकेका छन् ।
घटनामा संलग्न भएको आरोपमा १ लाख २० हजार सेना, प्रहरी र सरकारी कर्मचारी बर्खास्त भइसकेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २४, २०७४ ०९:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्