सिंगो बस्ती पहिराको जोखिममा

चन्द्र कार्की

तेह्रथुुम — गाउँको पुछारमा रहेको मङसेवा खोलाबाट सुरु पहिराले घरसमेत लग्न लागेेपछि फुलेक- ९ चम्फुलाका यामबहादुर गुरुङसहित ६ परिवार जोखिममा परेका छन् ।


वषर्ा सुरुलगत्तै घर नजिकैबाट पहिरो सुरु भएपछि गाउँले त्रसित भई सुरक्षित बास खोजीमा लागेका हुन् । सदरमुकाम म्याङलुङदेखि ३० किमि पश्चिमको फुलेकको ८ र ९ वडाका बासिन्दा डरले रातभर निदाउन नसकेको बताउँछन् ।
'पहिराले बारी हुँदै घरसमेत बगाउन आँटेको छ,' फुलेक- ९ चम्फुलाका यामबहादुरले भने, 'पहिराले लग्ने डरले रातभर सबै जागै बस्छौं ।' गाउँले सबै काम छाडेर पहिरो रोकाउने उपाए खोज्न लागिपरेका छन् ।
'दिनभर त बाहिरै हुन्छौं,' फुलेक- ९ चम्फुलाकी फूलकुमारी गुरुङले भनिन्, 'रात परेपछि पहिरोले बगाउला भन्ने डर लाग्छ ।' हल्का पानी पर्नसाथ पहिरो खस्ने गरेको उनले बताइन् । गाउँको पुछारमा रहेको मङसेवा खोलाबाट सुरु भएको पहिरो बीच गाउँ आइपुगेको छ । पहिरो आसपास सयौं मिटर टाढाका जमिन धाँजा फाटेका छन् । स्थानीय कर्णबहादुर गुरुङ पहिराले धेरैको उठिबास लगाउन आँटेको बताउँछन् ।
पहिरो रोकथामका लागि गाउँलेले रुखबिरुवा रोप्नेदेखि पानी तर्काउनेसम्म गरे, रोकिनुको सट्टा झन् बढेर आएको छ । पहिराले चम्फुलाका मित्रलाल राई, रामबहादुर गुरुङ, दुर्जमान राई, कर्णबहादुर राईलगायत ६ परिवारको जग्गा र घर बगाउन लागेको छ । पानी परेलगत्ततै पहिरो बग्न थाल्छ ।
वषर्ाको भेलसँगै गएको पहिराले खोलाको शिरबाट फुलेक गाविसका कृषकले लगेको जोरगुराँस सिंचाइ कुलो पनि बगाएको छ । कुलो बगेपछि फुलेकका २ सय ५० भन्दा बढी परिवार सिंचाइ सुविधाबाट वञ्चित छन् । कुलो बगाएपछि १ हजार ५ सय रोपनी खेत बाझै रहेको स्थानीय अमृत गौतमले बताए ।
'समयमै विचार नपुर्‍याए ठूलो दुर्घटना हुन सक्छ,' सार्वजनिक मावी फुलेकका प्रअ कमल खड्काले भने ।

प्रकाशित : असार ३०, २०६७ ०८:५०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मिलेमतोमा काँचो रूख कटान

कान्तिपुर संवाददाता

सिरहा — वन कर्मचारी र सामुदायिक वन उपभोक्ता समिति मिलेमतोमा यहाँको चुरे क्षेत्रका रूख जथाभावी काटिएको छ । अवैध रूपमा सामुदायिक र राष्ट्रिय वनका हरिया रूख काटिएको हो ।


सरकारले रूख काट्न रोक लगाए पनि सिरहा र उदयपरका चुरे जंगलमा हरियो रूख कटान तीव्र भइरहेको छ । स्थानीय तरेगना गोविन्दपुर २ स्थित काभ्रे कप्लेस्वर बाबा सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिले हरियो तथा सग्ला रूख काटिरहेको त्यहाँका बासिन्दाले बताए । उक्त सामुदायिक वनबाट जिल्ला वनले सुख्खा ढलापडा रूख कटान, संकलनका लागि दिएको छुट आदेशविपरीत समितिका पदाधिकारीले वनकै कर्मचारीको मिलेमतोमा हरियो, सग्ला सालका रूख काटेको हो । उक्त वनको कार्ययोजनामा भने सुख्खा, ढलापडा रूखमात्र कटान संकलन गर्ने उल्लेख छ ।
उपभोक्ता समिति पदाधिकारीले १५ हजार क्युफिट काठ कटान आदेशमा २ सयभन्दा बढी सालका रूख काटेको स्थानीयले बताए । वन कार्यालयले सालको ५ हजार २ सय ६ दशमलव ६४ क्युफिट र कुकाठ ७ हजार ५४ सुखा, ढलापडा काठ कटान, संकलनका लागि कटान आदेश दिएको बताइएको छ ।
रूखहरू कटान गर्नुअघि वन कर्मचारीको रोहबरमा छपान गरेर सोही रूखमा काट्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था रहे पनि समितिले छपान नै नगरी जथाभावी काटेको देखिन्छ । कर्मचारीले रूख छपान गर्न सामुदायिक वनमा नपुगीकन फर्जी लगतसमेत तयार गरेको छ । फर्जी रूपमा छपान लगत तयार गरेबापत जिल्ला वनका रेन्जर विनोद साह र सुरेन्द्र यादवलाई 'रकम सहयोग' गरिएको उपभोक्ता समिति अध्यक्ष शाहबहादुर केप्छाकीले बताए ।
रेन्जर विनोदलाई ४० हजार र लहान इलाका वन धनगढीका प्रमुख विन्देश्वर साहलाई १६ हजार दिएपछि काठ निकाल्न सकिने गरी कार्ययोजना बनाइदिएको केप्छाकीले बताए ।
उपभोक्ता समिति पदाधिकारीको जेठ २२ गतेको बैठकले काठ संकलन र कटान गरी व्यवसायी रमेश लायोलाई बिक्री गर्ने भन्ने कानुनी व्यवस्थाविपरीत निर्णय गरेको देखिन्छ तर जेठ १५ देखि नै वषर्ायामभरि वन प्रवेशमा निषेध हुने गरेको ऐनमा उल्लेख छ ।
समिति पदाधिकारीले रमेशलाई काठ बिक्री गर्ने निर्णय गरे पनि कटान र संकलन लहानका व्यवसायी तथा माओवादी राज्यव्यवस्था समिति सदस्यसमेत रहेका दुर्गा बुर्जामगरले गरिरहेको केप्छाकीले बताए । वन अधिकृत जयमंगलप्रसाद गुप्ताले रूख काटिएको र कर्मचारीको संलग्नताबारे थाहा नभएको बताए ।

प्रकाशित : असार ३०, २०६७ ०८:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT